Orta Doğu’daki çatışmaların şiddetlenmesi, İran’ın petrol sevkiyatındaki gerileme, Hürmüz Boğazı’ndaki riskler ve Katar’dan yapılan LNG sevkiyatına ilişkin endişeler dünya enerji piyasalarında fiyatları hızla yukarı taşıdı.
Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6,34 yükselerek 107,63 dolara çıktı. Avrupa’nın temel doğal gaz göstergesi Hollanda merkezli TTF kontratında ise fiyat megavatsaat başına 78,72 avroya kadar yükseldi.
Enerji fiyatlarındaki artış Avrupa’da yeni bir enerji krizi yaşanıp yaşanmayacağı tartışmalarını da beraberinde getirdi.
Brent Petrol 107 Doları Aştı
Petrol piyasalarındaki son yükselişte Orta Doğu’daki çatışmaların yanı sıra ABD’nin İran’a yönelik yeni yaptırım adımları ve İran’ın petrol sevkiyatındaki düşüş etkili oldu.
ABD Hazine Bakanlığının İran bağlantılı lisans başvurularına yönelik politikasını sıkılaştırmasının ardından piyasalarda İran kaynaklı petrol arzının daha fazla azalabileceği endişesi güçlendi.
ABD’li bir yetkilinin aktardığı verilere göre İran veya İran bağlantılı olduğundan şüphelenilen ham petrol sevkiyatında son haftalarda ciddi gerileme yaşandı. İran’ın petrol boşaltımlarının da günlük yaklaşık 1,4 milyon varilden 900 bin varil seviyesine düştüğü belirtildi.
Son 30 gündeki yüklemelerin günlük ortalama 200 bin varil civarında kaldığı, ocak-şubat döneminde ise bu miktarın yaklaşık 1,8 milyon varil olduğu aktarıldı.
Hürmüz Boğazındaki Kriz Piyasaları Baskılıyor
Enerji piyasalarının yakından takip ettiği gelişmelerin merkezinde Hürmüz Boğazı bulunuyor.
İran ile Umman arasındaki bu dar deniz yolu, Basra Körfezi’ndeki petrol ve LNG üreticilerinin dünya pazarlarına ulaşabilmesi açısından kritik öneme sahip. Savaş öncesinde küresel petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin bu güzergâhtan geçtiği belirtiliyor.
Çatışmaların ardından Hürmüz’den gerçekleştirilen günlük petrol geçişinin 2 milyon varilin altına kadar düştüğü bildiriliyor.
Boğazdaki güvenlik risklerinin yükselmesi, tanker trafiğinin azalması ve sigorta maliyetlerinin artması, fiziksel arz kesintilerinin ötesinde petrol fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Avrupa’da Doğal Gaz Üç Yılın Zirvesinde
Enerji piyasalarındaki yükseliş yalnızca petrolle sınırlı kalmadı. Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı olan TTF kontratı megavatsaat başına 78,72 avroya kadar yükseldi.
Böylece Avrupa doğal gaz fiyatları 2023’ün başından bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken aylık yükseliş yüzde 40’ı geçti.
Doğal gaz piyasalarındaki baskının önemli nedenlerinden biri Katar’dan gerçekleştirilen LNG sevkiyatında yaşanan aksaklıklar oldu.
Aktarılan bilgilere göre İran saldırılarında Katar’ın Ras Laffan tesisindeki iki üretim ünitesinin zarar görmesi, ülkenin LNG ihracat kapasitesini yaklaşık yüzde 17 azalttı. Katar’ın bazı şirketlere yönelik mücbir sebep uygulamasını kasım ayına kadar uzatması da Avrupa’nın kış öncesi enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.
Avrupa’nın Gaz Depoları Kritik Seviyede
Avrupa Birliği ülkelerindeki doğal gaz depolarının doluluk oranının yaklaşık yüzde 66-67 seviyesinde bulunduğu belirtiliyor. Bu oran yılın aynı dönemi için geçmiş yılların ortalamasının altında kalıyor.
Kış mevsiminin sert geçmesi, Katar’dan LNG sevkiyatının uzun süre eski seviyesine dönememesi veya Asya’daki talebin yükselmesi durumunda Avrupa ülkeleri sınırlı LNG kargoları için daha yüksek fiyatlarla rekabet etmek zorunda kalabilir.
Özellikle Almanya açısından doğal gaz depolarının kış öncesindeki hedef seviyelere ulaştırılması önemli bir risk başlığı olarak öne çıkıyor.
Hollanda, Almanya ve Belçika’da Maliyet Baskısı Artıyor
Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalması Avrupa’daki akaryakıt fiyatlarına da yansıyabilir.
Hollanda’da benzin ve motorin fiyatları üzerinde ham petrolün yanı sıra dolar kuru, rafineri kapasitesi, ürün stokları, nakliye giderleri ve vergiler de belirleyici oluyor. Özellikle motorin piyasasındaki arz sıkıntısının daha belirgin hale geldiği belirtiliyor.
Belçika’da uygulanan azami akaryakıt fiyat sistemi nedeniyle uluslararası petrol ve ürün fiyatlarındaki yükselişin belirli aralıklarla pompa fiyatlarına yansıması beklenebilir.
Diğer İçerikler
