Avrupa Birliği’nin daha entegre bir enerji sistemi kurma ve Güney Kıbrıs’ın birlik genelindeki şebekeye bağlı olmayan tek üye devlet olma durumuna son verme hedefiyle hayata geçirmeye çalıştığı Great Sea Interconnector (GSI) projesi, jeopolitik ve mali engellerle karşı karşıya. Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğunda denizaltı kablosu döşenmesini öngören ve Avrupa Komisyonu tarafından stratejik yatırım olarak belirlenerek halihazırda 657 milyon avro kaynak tahsis edilen proje, bölgedeki karmaşık siyasi dengeler nedeniyle çıkmaza girdi.
Brüksel’in bölgesel enerji güvenliğini artırma ve temiz enerjiyi yaygınlaştırma hedefiyle desteklediği projenin önündeki temel engeller ve tartışma noktaları şunlardır:
Jeopolitik ve Deniz Yetki Alanı Anlaşmazlıkları: Projenin en acil engeli, Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin iddialarından kaynaklanıyor. GSI güzergâhının Girit ve Kassos adalarının güney ve doğusundaki sulardan geçmesi planlanıyor. Yunanistan BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne (BMDHS) dayanarak bu sularda egemen hakları olduğunu savunurken; sözleşmeye taraf olmayan Türkiye, adaların ana karanın kıta sahanlığıyla örtüştüğü durumlarda tam deniz yetki alanı oluşturamayacağını belirterek projeyi kendi haklarına yönelik bir meydan okuma olarak görüyor.
Sahadaki Güvenlik Riskleri: 2024 yılında araştırma gemilerinin faaliyet göstereceği bölgelerde Türk savaş gemilerinin konuşlandırılması, Yunanistan’ın açık deniz araştırma programının bazı bölümlerini ertelemesine yol açmıştı. Londra Üniversitesi’nden Jeopolitik Profesörü Klaus Dodds, Ankara’nın projeyi Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın tek taraflı deniz sınırları hamlesi olarak değerlendirdiğine dikkat çekiyor.
Finansman ve Maliyet Paylaşımı: Jeopolitik gerilimlerin yanı sıra maliyet paylaşımı, ticari şartlar ve sürdürülebilir finansman mekanizmaları üzerindeki anlaşmazlıklar da projenin takvimini olumsuz etkiliyor.
Avrupa’nın enerji arz güvenliğini artırmak ve sınır ötesi entegrasyonu sağlamak amacıyla başlattığı bu devasa altyapı girişimi, Doğu Akdeniz’deki egemenlik ihtilafları ve Türkiye’nin hukuki itirazları çözülmeden ilerlemekte büyük zorluklarla karşılaşıyor.
Kaynak: Euronews
Diğer İçerikler
