Avrupa’da birçok hükümet, savunma, istihbarat ve kamu yönetimi alanlarında kullanılan ABD merkezli veri analitiği şirketi Palantir’e olan bağımlılıklarını azaltmak için yeni adımlar atıyor. Yapay zekâ destekli veri işleme sistemleriyle tanınan şirket, özellikle askeri operasyonlardaki rolü ve kişisel verilerin kullanımı konusundaki tartışmalar nedeniyle Avrupa’da giderek daha fazla eleştiriliyor.
Hollanda Avrupa Merkezli Alternatif Arıyor
Bu tartışmaların son örneği Hollanda’da yaşandı. Hollanda Savunma Bakanlığı Devlet Sekreteri Derk Boswijk, parlamentoda yaptığı açıklamada, Palantir’e tam anlamıyla alternatif olacak bir sistemin iki yıl içinde hazır hale getirilmesi gerektiğini söyledi.
Boswijk, Hollanda’nın Palantir teknolojilerini 2010 yılından bu yana sınırlı ölçekte kullandığını belirtirken, hükümetin şirketle olan bağımlılığı azaltmak amacıyla iki aşamalı bir strateji üzerinde çalıştığını açıkladı. Parlamento belgeleri de Lahey yönetiminin Avrupa merkezli alternatif çözümler aradığını ortaya koyuyor.
Bu adım, Hollandalı siyasetçi Michelle Jagtenberg’in Palantir’i “ırkçı ve anti-demokratik bir ideolojiye sahip olmakla” suçlamasının ardından geldi.
Şirket Neden Tartışmaların Merkezinde?
2003 yılında kurulan Palantir, büyük veri analizi ve yapay zekâ tabanlı karar destek sistemleri geliştiriyor. Şirketin en bilinen ürünlerinden biri olan “Gotham” yazılımı, güvenlik ve askeri operasyonlarda kullanılıyor.
Eleştirilerin odağında ise şirketin savaş teknolojileriyle olan ilişkisi bulunuyor. Gotham sistemi, askeri birliklerin hedef belirleme süreçlerinde kullandığı ve “yapay zekâ destekli öldürme zinciri” olarak tanımlanan mekanizmaların bir parçası olarak gösteriliyor.
Şirketin kurucu ortaklarından Peter Thiel ile CEO Alex Karp da uzun süredir tartışmalı açıklamaları nedeniyle kamuoyunun gündeminde yer alıyor. Karp, daha önce yatırımcılarla yaptığı görüşmelerden birinde Palantir yazılımlarının gerektiğinde düşmanları öldürmeye yardımcı olmak amacıyla geliştirildiğini ifade etmişti.
İsrail ve ICE Bağlantıları Tepki Çekiyor
Palantir’in İsrail ile yürüttüğü iş birliği de Avrupa’daki eleştirilerin önemli nedenlerinden biri olarak görülüyor. Şirket, 2024 yılında İsrail Savunma Kuvvetleri ile askeri operasyonları desteklemek amacıyla bir anlaşma imzaladı.
Bunun yanında Palantir yazılımlarının ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) tarafından göçmen ailelerin yerlerinin tespit edilmesinde kullanıldığı belirtiliyor. İnsan hakları örgütleri bu uygulamaların mahremiyet ve temel haklar açısından ciddi sorunlar doğurduğunu savunuyor.
Uluslararası Af Örgütü başta olmak üzere birçok kuruluş, Palantir’in büyük miktardaki kişisel verileri işleme yöntemlerinin şeffaflık ve veri güvenliği açısından risk oluşturduğunu ileri sürüyor.
Avrupa Ülkeleri Alternatif Arayışında
İngiltere, NHS veri platformu ve Savunma Bakanlığı projelerinde Palantir teknolojilerini kullanmaya devam etse de parlamentoda hazırlanan son raporlarda şirketin oluşturduğu bağımlılığın ulusal güvenlik açısından risk teşkil ettiği vurgulandı.
Almanya’da bazı eyalet polis teşkilatları Palantir’in Gotham yazılımını kullanırken, federal hükümet ABD merkezli şirketlerle yeni savunma sözleşmeleri yapma konusunda temkinli davranıyor. Berlin yönetimi, Fransız teknoloji şirketi ChapsVision gibi Avrupa merkezli alternatifleri değerlendiriyor.
Danimarka da daha önce Palantir ile yaptığı uzun vadeli anlaşmalara rağmen yerel çözümler geliştirmeye yönelmiş durumda. İsviçre ise güvenlik gerekçeleriyle şirketin tekliflerini birçok kez reddetti.
Diğer İçerikler
