ABD-İsrail’in İran’a Savaşında Jeolojik Paradoks

Bağımsız analist Shanaka Anslem Perera’nın X sosyal medya hesabından paylaştığı yazısında ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaştaki stratejik çelişkilere dikkat çekildi. The Wall Street Journal'in haberinde yer alan İran’ın savaşı sona erdirmek için öne sürdüğü taleplerden ve  ABD’nin 15 maddelik planından bahseden analiste göre, her iki tarafın pozisyonları birbirleriyle kesişmiyor; ortak bir noktaları bulunmuyor.

Perera, Körfez’de İran ve Arap devletlerinin birbirine olan bağımlılığına dikkat çekerek bunun bir paradoks oluşturduğuna işaret ediyor.

“İran, saldırdığı Körfez ülkelerine aynı zamanda ekonomik olarak bağımlı durumda. Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın yaptırımları aşmak için kullandığı başlıca merkez konumunda. Savaş öncesinde iki ülke arasındaki ticaret hacmi 27 milyar doları aşmıştı. İran’ın fuel oil ihracatının yaklaşık %70’i BAE üzerinden gerçekleşiyor. BAE’de kayıtlı şirketler aracılığıyla faaliyet gösteren “gölge filo”, İran petrolünü Çin rafinerilerine ulaştırıyor. Yani Kuveyt’teki havaalanı yakıt depolarına insansız hava araçları gönderen ve Bahreyn’e füze atan İran, aynı zamanda yaptırımları aşmak için Dubai’nin serbest bölgelerine bağımlı durumda. İran, yerine koyamayacağı can damarına saldırıyor.

Bu çelişkinin somut karşılığı ise ortak doğalgaz sahası. Katar ile İran arasında deniz sınırını aşan Kuzey Sahası (North Field) ve Güney Pars (South Pars), toplam 1.800 trilyon fit küplük dev bir doğalgaz rezervi oluşturuyor. İsrail 18 Mart’ta Güney Pars’ı vurdu. İran aynı gün Katar’daki Ras Laffan tesisine karşılık verdi. Her iki taraf da aynı jeolojik yapıyı hedef aldı.

Katar’ın LNG kapasitesindeki %17’lik kayıp ve İran’ın Türkiye’ye gaz akışını durdurması, aynı rezervin farklı uçlarına yapılan saldırılardan kaynaklanıyor. Dünyanın en büyük doğalgaz sahası, iki tarafın da birbirinin erişimini hedef alması nedeniyle her iki kıyıda da devre dışı kaldı.

İran, Güney Pars’taki zarar için tazminat talep ediyor. Katar ise Ras Laffan’daki hasar için tazminat istiyor. Ancak her iki talep de aynı jeolojik yapıya dayanıyor. Bu rezervdeki gaz molekülleri, hangi ülkeye ait olduklarını bilmiyor; bildikleri tek şey, her iki çıkışın da hasar gördüğü ve savaş sona ermeden hiçbir tarafın bu kaynağı çıkaramayacağı.

Tarafların talepleri maksimalist, tepkiler ise küçümseyici. Ortak saha her iki tarafta da zarar görmüş durumda. BAE’deki ticaret merkezi saldırı altında. Ateşkes için verilen süre Cumartesi günü doluyor. Ve gaz, petrol, azot ve siyasi sermaye; kaya kütlesinin, bir boğazın ve çözümü olmayan çelişkilerin içinde sıkışmış halde kalmaya devam ediyor.

Saatler ilerliyor. Cumartesi geliyor. Ama kaya pazarlık yapmıyor.”

Kaynak: https://x.com/shanaka86/status/2036648520799891671