Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (13-19 Temmuz 2020)

SDE Editör
20 Temmuz 2020 10:01

Yurtiçi Piyasalar

Pandeminin etkilerinin en fazla gözlemlendiği Mart-mayıs dönemi sonrasında ciddi teşvikler geldi. Bunların başında kredi teşvikleri geliyor. Bunun yansımalarını konut ve otomotivde ciddi anlamda görüyoruz. Haziran ayında otomotiv satışlarında %65 in üzerinde artış var. Konut satışlarında Haziran'da düşük faiz ve kampanyaların etkisiyle rekor kırıldı. TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde HAziran ayında konut satışları geçtiğimiz seneye göre yüzde 210 artış kaydetti. İpotekli satışlar ise geçtiğimiz aya göre %450 geçtiğimiz yıla göre %1287 artmış. Bu tarihi rekor.

Kampanyalar ciddi katkıda bulundu ekonomiye, ancak burada expertiz raporlarında gecikme olduğu, vatandaşın bir miktar mağdur edildiği haberleri de geliyor.

23 Temmuz’da merkez Bankasının para politikası toplantısı gerçekleştirilecek. Merkez son toplantısında politika faizini yüzde 8.25 seviyesinde sabit tutmuştu. Keza pandeminin Türkiye ekonomisindeki etkilerinin devam ettiğini görüyoruz. Talep azalmasına karşın maliyetlerde artış söz konusu, bu da enflasyonu tetikliyor. Dolayısıyla Merkez 23 Temmuz’daki bir sonraki toplantısında da bir adım atmayacak gibi gözüküyor

Merkez Bankasının piyasayı canlandırmak için çeşitli hamleleri devam ediyor. Bunlardan birisi de zorunlu karşılıklar. Geçtiğimiz haftada orada da değişikliğe gidildi.

Zorunlu karşılık oranı, bankaların topladıkları mevduat karşılığında TCMB’de bulundurmaları gereken mevduat oranıdır. Merkezin likidite kontrolünü sağladığı önemli para politikası araçlarından birisidir. Zorunlu karşılık oranının düşmesiyle bankalar, Merkez’de bulundurmakla yükümlü oldukları mevduat karşılığında daha az faiz ödeyecek. Bu kapsamda TL cinsi zorunlu karşılıklara uygulanan faiz oranını 10 Temmuz tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %6'dan %5'e indirdiğini açıkladı

Sanayi Üretim Endeksi

TÜİK tarafından yayımlanan verilere göre takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Nisan ayında yıllık bazda %31,3 oranında gerileme kaydetmişti. Yeni verilere göre endeks Mayıs ayında yıllık bazda %19,9 oranında azalırken aynı dönemde imalat sanayii üretimindeki gerileme %20,6 oldu.

Perakende satış hacmi

Perakende satış hacmi endeksi ise Mayıs ayında yıllık bazda %16,7 azalırken, aylık bazda %3,8 arttı.

Dış Ticaret verileri

TÜİK verilerine göre Mayıs ayında ihracat hacmi geçen yılın aynı ayına kıyasla %41 azalıkren, ithalat %27,8 oranında azaldı. Böylece, dış ticaret açığı yıllık bazda %102,7 genişleyerek 3,4 milyar USD’ye yükseldi.

TCMB Ödemeler Dengesi

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi istatistiklerine göre cari denge Mayıs ayında 3,8 milyar USD açık verdi. Salgın nedeniyle seyahat geliri elde edilememesi sebebiyle hizmetler dengesinin açık vermesi ve dış ticaret açığında kaydedilen hızlı artış dikkat çekti.

TCMB Beklenti Anketi

Temmuz ayı Beklenti Anketi sonuçlarına göre yıl sonu TÜFE beklentisi %9,54’ten %10,22’ye yükselirken 2020 yıl için büyüme tahmini -%1,3 olarak sabit kaldı. USD/TL beklentisi ise 6,99’dan 7,02’ye yükseldi.

Bütçe Dengesi

Merkezi yönetim bütçe açığı Haziran ayında yıllık bazda %60,7 artarak 19,4 milyar TL olarak gerçekleşti. Bütçe gelirlerindeki artış %19,5 olurken, bütçe harcamaları da %26,8 oranında yükseliş kaydetti. Böylece, geçtiğimiz yılın ilk yarısında 78,6 milyar TL olan bütçe açığı, bu yılın aynı döneminde %39,3 artarak 109,5 milyar TL seviyesine ulaştı.

Yurtdışı Piyasalar

Avrupa Ekonomisi

Avrupa Merkez Bankası Temmuz toplantısında faizlerde değişikliğe gitmedi, politika faizini %0'da, marjinal fonlama faizini % 0.25, mevduat faizini de eksi % 0.5'te tuttu. pandemi tahvil alım programını ise 1.35 trilyon Euro seviyesinde tuttu. Hatırlarsak Geçen ayki toplantıda Banka, Pandemi Acil Satın Alma Programı'nı 600 milyar euro artırmış, varlık alım programı böylece 1.35 trilyon euroya yükselmişti.

Aslında pandeminin şimdilik kontrol altında olması ve karantinaların sona ermesi nedeniyle dünkü toplantıda yeni bir adım gelmedi. 

Ama yine de Avrupa tarafında bir toparlanmadan bahsetmek için çok erken. Keza Tahminler Euro bölgesinin bu yıl %9 ile 10 arasında daralması yönünde.

Otomotiv verileri de kötü gelmeye devam ediyor. Satışlar geçen seneye kıyasla %20’nin üzerinde azaldı. Bölgede sanayi üretimi, Mayıs ayında dayanıklı tüketim malı üretimindeki artışın etkisiyle aylık bazda %12,4 oranında yükselmekle birlikte %15 olan piyasa beklentisinin altında kaldı.

Diğer yandan Bölge ülkelerinden Özellikle Fransa ve İtalya’nın desteğe ihtiyacı olduğunu görüyoruz. Bu konuda uzlaşmaları lazım. Çünkü hem enflasyon problemi var; enflasyonda hareket halen aşağı yönde, bunu Lagard’ın konuşmalarından da takip ettik, hem de küçülme problemi var. Dolayısıyla enflasyonu canlandırmak için parasal genişlemenin devam edeceğini söyledi. Daha fazla teşvike ihtiyaç olduğunu söyledi. Ekonomik verilerde halen belirsizlik devam ediyor. Dolayısıyla borç vermenin ötesinde hibe desteği gelebilir.

ABD Ekonomisi

ABD’de enflasyon verilerine baktığımızda ÜFE Haziran ayında aylık bazda %0,2, yıllık bazda %0,8 oranında düşüş gösterdi. Beklenti ÜFE’nin aylık bazda %0,4 artacağı yönündeydi. TÜFE ise pandemi etkisiyle 3 ay üst üste düşüş kaydetmesinin ardından, Haziran ayında işletmelerin yeniden açılmaya başlamasıyla birlikte toparlanarak %0,5 olan beklentinin üzerine çıkarak aylık bazda %0,6 yükseldi. TÜFE’deki bu artış 2012’den bu yana en hızlı aylık artış olarak dikkat çekti.

Öte yandan ABD’de sanayi üretimi de Haziran’da aylık bazda %5,4 ile %4,3 olan piyasa beklentisinin üzerinde artarken kapasite kullanım oranı da %68,6 ile %67,7 olan piyasa beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Perakende satışlar ise Haziran’da bir önceki aya göre %7,5 artış kaydederek % 5,0 olan beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Başkan Trump salgın nedeniyle ABD ve Çin ilişkilerinin zarar gördüğünü ve Çin ile ikinci faz ticaret anlaşmasının düşünülmediğini açıkladı.

Çin Ekonomisi

İlk çeyrekte %6,8 daralan Çin ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla %3,2 ile piyasa beklentilerinin üzerinde büyüdü.

Enerji Piyasaları

Uluslararası Enerji Ajansı Haziran ayında küresel petrol arzının günlük bazda 86,9 milyon varile gerileyerek son 9 yılın en düşük seviyesine indiğini açıkladı.