Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (27 Ocak-2 Şubat 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
03 Şubat 2020 09:23

Bu hafta içerisinde sıklıkla konuşulan birkaç konu başlığı bulunmaktadır. Bunlardan biri Korona virüsü ve ülkelerin bu noktada aldıkları tedbirler; diğeri ise 31 Ocak 2020 itibariyle İngiltere’nin AB’den ayrılığının gerçekleşmiş olması, bir diğeri ise Trump’ın açıkladığı “Yüzyılın Anlaşması” planıdır. Dr. Hatice Çelik’in Korona virüsü ve Çin dış politikası hakkındaki yazısına https://www.sde.org.tr/hatice-celik/genel/korona-virusunden-cin-dis-politikasina-kose-yazisi-14839 linkinden ulaşabilirsiniz.

Kuveyt – Korona Açıklaması

Kuveyt, Çin’de ortaya çıkan yeni tip koronavirüs (2019-nCoV) salgını nedeniyle Çin ve Hong Kong'dan gelen yolculara ülkeye giriş yasağı getirdi.  

Kuveyt Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Kuveyt hükümeti tarafından alınan söz konusu giriş yasağı kararını yazılı bir açıklamayla Kuveyt Uluslararası Havalimanı'nda faaliyet gösteren havayolları şirketlerine iletti.

Yasağın son iki hafta içinde Çin veya Hong Kong'da bulunan tüm ülke vatandaşları ile Kuveyt'te oturum izni veya vizesi olan kişileri de kapsadığı belirtildi.

ABD’den Korona Açıklaması

Fox News'a konuşan ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross, Çin'deki koronovirüs salgınını "İstihdamın Kuzey Amerika'ya geri dönmesini sağlayacak" diye değerlendirdi.

ABD'de Donald Trump'ın başkanlığının hüküm sürdüğü dönemde Çin'de patlak veren koronavirüs salgını piyasaları altüst ederken 'Çin'in ekonomisine zarar vermek için biyolojik saldırı yapılmış olabileceğine' dair komplo teorilerini de beraberinde getirdi. Çin'de en az 170 can alıp 8000'den fazla insana bulaşan ve kontrol edilemezse tüm dünyada kitlesel ölümlere yol açabileceği korkusu yaratan salgın, Trump'ın Ticaret Bakanı tarafından ABD'nin hayrına olarak yorumlandı. Fox News'a konuşan Ticaret Bakanı Wilbur Ross, Çin'deki koronovirüs salgınının ABD ekonomisine yarayacağını söyledi. 

İngiltere’den Korona açıklaması

İngiliz ulusal havayolu şirketi British Airways, koronavirüs uyarısının ardından Çin'e yönelik tüm uçuşlarını acil olarak askıya aldığını duyurdu. Şirketten yapılan açıklamada, kararın, İngiltere Dışişleri Bakanlığı'nın vatandaşlara 'koronavirüs nedeniyle Çin ana karasına gerekli olmadıkça seyahat etmemeleri' uyarısının ardından alındığı bildirildi. İngiltere Dışişleri Bakanlığından dün (28 Ocak) yapılan açıklamada, devam eden koronavirüs salgını nedeniyle zorunlu seyahatler hariç Çin ana karasına gidilmemesi tavsiyesinde bulunulmuştu.

Uyarının Hong Kong ve Makao için geçerli olmadığı kaydedilen açıklamada, halihazırda Çin'de bulunan İngiliz vatandaşlarından da seyahatlerin gelecek günlerde zorlaşabileceğini göz önünde bulundurarak kendi kişisel koşullarına göre karar vermeleri istenmişti.

Rusya – Korona Açıklaması

Rusya Dışişleri Bakanlığı’na göre, koronavirüs salgınının ardından virüsün Rusya’ya yayılmasını önlemek amacıyla Çin vatandaşlarına elektronik vize verilmesi işlemleri askıya alındı. Rusya Başbakanı Mihail Mişustin de Uzak Doğu Bölgesi sınırının kapatılmasına yönelik kararname imzaladı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre, bugünden itibaren Uzak Doğu veKaliningrad bölgelerindeki kontrol noktalarının yanı sıra St. Petersburg ve Leningradbölgelerinde bulunan hava, deniz, kara ve yaya geçiş noktalarında Çin vatandaşlarınayönelik elektronik vize işlemleri durduruldu.

IKEA’dan Çin Kararı

Dünyaca ünlü mobilya mağazası IKEA, Çin'de bulunan 14 mağazasını geçici olarak kapatma kararı aldığını duyurdu.

İsveç merkezli uluslararası mobilya mağazası IKEA, Çin'deki 14 mağazasını geçici süreyle kapatma kararı aldı.

IKEA genel müdürlüğünden yapılan açıklamada, gerekçe olarak 162 kişinin ölümüne neden olan koronavirüsün sürekli yayılması gösterildi.

IKEA Mobilya Mağazaları Basın Sözcüsü Jon Egerlid, yaptığı açıklamada "Müşterilerimizin ve çalışanların sağlığı ve güvenliği IKEA'da her zaman en önemli önceliktir. Çin hükümeti virüsün yayılmasını etkili bir şekilde kontrol altına alana kadar 29 Ocak'tan itibaren Çin'deki mağazalarımızın 14 tanesi geçici olarak kapanacaktır" dedi.

Egerlid, "IKEA çalışanlarının şimdilik evde kalmasına izin verildi. Maaşlarını tam gününde alacaklar" ifadelerini kullandı.

Çin’e Maske İhracatı

Çinli yetkililerin, ülkede ortaya çıkan yeni tip koronavirüs (2019-nVoC) salgınının ardından artan yüz maskesi ihtiyacı nedeniyle son 10 gün içinde Türkiye'deki medikal firmalardan 200 milyon maske talebinde bulunduğu öğrenildi.

Koronavirüsle ilgili alınan tedbirlerin başında maske kullanımı geliyor. Dünyanın en büyük maske üreticilerinden Çin, ülkede salgına dönüşen virüs sonrası bu ihtiyacı iç piyasadan karşılayamayınca yurt dışına yöneldi.

Maske üretiminde ihracatçı konumunda olan Türkiye, Çin'in başvurduğu ülkelerin başında geliyor. Bu nedenle maske üretimi sektöründe yoğunluk gözleniyor.

Yaklaşık 17 yıldır maske üretimi yaptıklarını ifade eden, Ak-Yel Medikal'in ortaklarından Fatih Arpacı son dönemde Çin'den maske talebi gelmeye başladığını söyledi.

Arpacı, "Bu durum bizi şaşırttı çünkü Çin dünyanın en büyük maske üreticilerinden. Virüsten dolayı eldeki stokların yetişmediğini düşünüyoruz. Türkiye'de yaklaşık yılda 150 milyon maske üretiliyor. Fakat Çin'den bir seferde 200 milyon maske istediler. Firmalar ülkemizdeki şirketlere ulaşıyor. Bizim üretimimizin tamamını bir seferde istediler" şeklinde konuştu.

Türkiye Wuhan’daki vatandaşlarını ülkeye getirdi

Yeni tip corona virüsü salgınının yaşandığı Çin'in Wuhan kentinden tahliye edilen 32’si Türk 42 kişiyi taşıyan askeri uçak, Ankara’ya gitti. Etimesgut Askeri Havalimanı'na inen uçaktaki yolcular Dr. Zekai Tahir Burak Hastanesi'ne götürüldü. Ambulansa çevrilen Türk Silahlı Kuvvetleri’ne ait A400 M tipi askeri kargo uçağı, yaklaşık 32 saatlik tahliye operasyonunun ardından, havalimanı hangarına çekildi. Uçaktaki 32 Türk vatandaşı dışında 6 Azerbaycan, 3 Gürcistan ve bir Arnavutluk vatandaşı olmak üzere 42 yolcu vardı. Yolcularla birlikte mürettebat, teknik ekip ve sağlık personelinden oluşan toplam 62 kişi için 17 ambulans hazırlandı. Sağlık Bakanı da yaptığı açıklamada Türk vatandaşlarında herhangi bir hastalık belirtisinin olmadığını ancak her türlü riske karşı bir süre karantina altında tutulacaklarını belirtti.

Trump’ın "Yüzyılın Planı"

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile birlikte "Yüzyılın Planı" adını verdiği Ortadoğu 'barış planı'nı açıkladı. Planda Kudüs'ün bölünmemiş bir şekilde İsrail'in başkenti olması öngörülüyor. Filistin'e 'koşullu' bir bağımsız devlet öngörülüyor, koşulların yerine getirilmesi için 4 yıllık bir süre tanınıyor.

"Bu vizyon geçmiştekilerden çok farklı" diyen Trump, damadı Jared Kushner'in yönetiminde hazırlanan yeni planını "Geçmiştekiler çok ayrıntılı önerilerdi, ve çok ayrıntılı olduğu için de başarılması zor önerilerdi. Kesin ve taktik çözümlere ihtiyacımız var" sözleriyle savundu.

Trump'ın önerileri:

Kudüs bölünmemiş bir şekilde İsrail'in başkenti olacak.

ABD, planın kavramsal haritasında İsrail'e ait olması öngörülen toprakları tanıyacak. Trump, İsrail'in de bazı ödünler vereceğini söyledi.

Filistin toprakları iki katına çıkacak. Kurulacak Filistin devletinin başkenti Doğu Kudüs'te bulunacak ve ABD burada büyükelçilik açacak. Trump, planla Filistinlilerin kendi bağımsız devletlerini kuracağını söylese de bu konuda çok fazla ayrıntı vermedi.

Plana göre hiçbir İsrailli ya da Filistinli yerlerinden edilmeyecek. Bu da mevcut Yahudi yerleşimlerinin olduğu gibi kalacağını gösteriyor.

İsrail, Ürdün Kralı Abdullah bin Hüseyin ile birlikte çalışarak Mescid-i Aksa ve Harem-ül Şerif gibi kutsal yerlerin mevcut durumunun korunmasını sağlayacak.

Trump'ın planındaki haritada Filistinlilere verilen topraklara 4 yıl boyunca dokunulmayacak. Bu süreçte Filistinliler İsrail ile müzakere edecek ve bağımsız devlet olmak için planda koşulan şartları yerine getirecek.

Plana Filistin Yönetimi lideri "Kudüs satılık değil", Gazze'de yönetimde bulunan Hamas ise "Kudüs açıklaması saçmalık" tepkisini gösterdi. T.C. Dışişleri Bakanlığı da yaptığı açıklama ile bu planın kabul edilemez bir plan olduğunu net şekilde ifade etmiştir.

Fransa’da Doğu Akdeniz Hamlesi

Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis’in, Fransa'nın Doğu Akdeniz'e savaş gemileri gönderme kararını ‘memnuniyetle karşıladığı’ belirtildi.

Türkiye ile Doğu Akdeniz’de yaşanan gerilimde Yunanistan’ı desteklemek için bölgeye savaş gemileri göndermeye karar veren Fransa’nın bu hamlesi Atina’da memnuniyetle karşılandı. Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, gemiler için ‘barışın garantörü’yorumunu yaptı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmamuel Macron ile Paris'te yaptığı görüşmenin ardından gazetecilere konuşan Miçotakis, “Doğu Akdeniz'deki farklılıkları sona erdirmenin tek yolu uluslararası hukuktan geçiyor. Yunanistan ve Fransa yeni bir stratejik savunma çerçevesi arıyor” dedi.

Türkiye’nin Doğu Akdeniz'deki sondaj faaliyetleri ve Libya ile yaptığı deniz yetki alanı mutabakatı Atina ile Ankara arasındaki gerilimi körüklüyor.

Miçotakis de ‘düşmanca eylemler’ dediği bu hamlelere karşı Avrupa Birliği’nden destek istiyor.

Emmanuel Macron daha önce de Yunanistan ile stratejik bağlarının olduğunu vurgulamış ve Türkiye’yi bölgede gerginliği artırmakla ve Libya’da verdiği sözleri tutmamakla suçlamıştı.

Macron, Avrupa'nın bu stratejik bölgesinin güvenliğinin sağlanması için Fransız donanmasının varlığını artıracağını ifade etmişti.