Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (10-16 Şubat 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
17 Şubat 2020 16:40

Suriye Özel Temsilcisi Büyükelçi James Jeffrey’in Türkiye Ziyareti

Suriye Özel Temsilcisi Büyükelçi James Jeffrey, "ABD ve Türkiye, Rusya’nın Libya ve Suriye’de oynadığı rolden endişe duymaktadır" dedi. Jeffrey, dün Ankara’da Türk yetkililerle gerçekleştirdiği toplantılar hakkında bilgi verdi.

ABD ve Türkiye'nin Rusya’nın Libya ve Suriye’de oynadığı rolden endişe duyduğunu belirten Jeffrey, "İdlib'deki bu eylemin kabul edilemez olduğunu, ülke genelinde ateşkes çağrısında bulunan BM'nin kilit öneme sahip 2254 sayılı kararını ihlal ettiğini Rus muhattaplarımıza ilettik" ifadelerini kullandı. 

"Türkiye'nin, Elül 2018'de Rusya ile müzakere ettiği Soçi ateşkesi, söz konusu BM kararı kapsamında olup, bize göre hukuki ve doğru bir diplomatik belge niteliğindedir" diyen Jeffrey, ateşkesin Rusya ve İran destekli Esad rejimi tarafından ihlal edildiğini belirtti. 

Jeffrey açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı: 

"Görevimiz (İran, Rusya ve Suriye'yi) askeri bir zafer kazanamayacaklarına ikna etmektir. Rusya, İran ve Esad bizimle ya da Türkiye ile bir çatışma içine girmeden bu konuda ilerleme katedemeyeceklerini gördükleri vakit, Cenevre'deki müzakere masasına dönmenin zamanının geldiğini ve yaşanan ihtilafın olması gerektiği gibi, yani diplomatik yoldan ve Suriye halkının iradesi doğrultusunda çözülebileceğini fark edecektir. 

ABD, Türkiye'nin mülteci akınına karşı varoluşsal menfaatlerini savunma, terörle mücadele etme ve Suriye'de savaş suçlusu Esad rejimiyle devam eden ihtilafa çözüm bulma konusunda haklı ve hukuki gerekçelere sahip olduğu konusunda Türkiye ile tamamen hemfikirdir. Türkiye'nin Suriye'de özellikle İdlib'de askeri güç bulundurma noktasındaki bu meşru menfaatlerini anlıyor ve destekliyoruz. 

Türkiye, sınırlarına bir anda dayanabilecek üç milyon mültecinin tek başına üstesinden gelemez. Türkiye'nin böyle bir şey yaşanmaması için gerekeni yapma hakkı vardır ve biz de Türklere bu konuda nasıl yardımcı olabileceğimizi değerlendirmek için buradayız."

İsrail-Corona

İsrail yeni tip koronavirüs salgını (COVID-19) nedeniyle karantina altına alınan yolcu gemisindeki vatandaşlarının ayrılmasına izin verilmesi için Japonya'ya talepte bulundu. İsrail Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, COVID-19 tespit edilmesinin ardından karantinaya alınan Diamond Princess adlı yolcu gemisindeki 15 İsraillinin gemiden ayrılmasına izin verilmesi için Japonya'ya resmi talepte bulunulduğu belirtildi. İsrail'in Tokyo Büyükelçiliğinin gemideki İsraillilere gerekli ilaçların yanı sıra helal yiyeceklerin düzenli olarak ulaştırılması için gereken çalışmayı yürüttüğü ifade edilirken,Japonya'dan başka karantina seçeneklerini de gözden geçirmesinin istendiği kaydedildi. İsrail Dışişleri Bakanı Yisrael Katz ise karantina altına alınan gemideki İsrail vatandaşlarının ülkelerine dönmesi için her türlü çabayı göstereceğini dile getirdi. Japonya'nın başkenti Tokyo yakınındaki Yokohama Limanı'na yanaşan yolcu gemisi, daha önce gemide seyahat eden Hong Konglu bir yolcuda COVID-19'a rastlanmasının ardından 4 Şubat'ta karantinaya alınmıştı. Karantina altındaki 3 bin 700 civarında kişinin bulunduğu yolcu gemisinde COVID-19 tespit edilen kişi sayısı 174'e çıkmıştı.

ABD-Huawei

ABD Ticaret Bakanlığı, Çin'in teknoloji şirketi Huawei'nin ABD'li şirketlerle iş yapabilmesini sağlayan geçici genel lisans için 45 gün ek süre verdiğini duyurdu. ABD Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Huawei'ye yönelik ürün ihracat ve transfer gibi işlemleri içeren geçici lisans için yeni süre verildi. ABD'nin ulusal güvenliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle ülke yönetimi tarafından yaptırım uygulanan şirkete, Ticaret Bakanlığı tarafından 19 Ağustos'ta 3 ay geçici lisans verilmiş, ardından söz konusu lisansın süresi 18 Kasım 2019'da 90 gün uzatılmıştı. 

Bakanlığın aldığı yeni kararla Huawei ve bağlı şirketlerinin ABD'li şirketlerle iş yapabilmesi için 45 gün daha süre verildi. Bu arada, ABD Adalet Bakanlığı, bugün, Huawei ve iki ABD'li iştiraki hakkında ticari sırları çalmaya yönelik iki yeni suçlamada bulunmuştu. Şirkete, ticari sırları çalmak amacıyla şantaj yapma ve komplo kurma suçları yöneltilmişti.

Tüm bu suçlamalara rağmen ABD’nin Huawei’ye tanıdığı ek süreyi Çin’deki korona virüsü ile birlikte düşünmek gerekebilir. Çin’de meydana gelen ekonomik belirsizlik ortamında ABD tarafının devam eden ticaret belirsizliğine bu durumda bir zeytin dalı uzatmış olduğu şeklinde yorumlanabilir.

İngiltere

İngiltere’de Başbakan Boris Johnson aralık ayındaki seçim zaferinin ardından kabinede kısmi değişikliğe gitti. Bakanlar kurulunda 11 sandalyenin sahibi değişirken, dışişleri ve savunma gibi önemli bakanlıklarda değişiklik olmadı. Kabinedeki en önemli değişiklik, görevinden istifa eden Müslüman Maliye Bakanı Sajid Javid’in yerine Rishi Sunak’ın atanması oldu. İngiltere’nin 31 Ocak’ta AB’den resmen ayrılmasının ardından Brexit Bakanlığının kapatılmasıyla kabine dışında kalan Stephen Barclay, Hazine Bakanlığına getirildi. Kabineye giren yeni isimler ve görevleri şöyle oldu:

Alok Sharma İş, Enerji ve Sanayi Stratejisi Bakanı; Suella Braverman İngiltere Başsavcısı; George Eustice Çevre, Gıda ve Köyişleri Bakanı; Oliver Dowden Dijital, Kültür, Medya ve Spor Bakanı; Anne-Marie Trevelyan Uluslararası Kalkınma Bakanı; Brandon Lewis Kuzey İrlanda Bakanı; James Cleverly Dışişleri Bakanlığı bünyesinde Devlet Bakanı; Penny Mordaunt Devlet Bakanı; Christopher Pincher İskan Bakanlığı bünyesinde Devlet Bakanı.

Ukrayna

Ukrayna'nın Çin Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada, 113 Ukrayna vatandaşının Çin'den tahliye talep ettiği duyuruldu. Çin'in Vuhan kentinde ortaya çıkmasının ardından binden fazla insanın ölümüne neden olan yeni tip koronavirüs nedeniyle tahliyeler devam ederken, Çin’de tahliye talep eden toplam 113 Ukrayna vatandaşı olduğu duyuruldu. Ukrayna'nın Çin Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada, "Bugün itibariyle, sadece Hubey eyaletinden tahliyesini isteyen 53 kişi var" ifadeleri kullanıldı. Bunun yanı sıra, Ukrayna Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürü Andrey Skipalskiy tarafından da bir açıklama yapılarak, 60 Ukrayna vatandaşının Vuhan şehrinden tahliyesinin planlandığı bildirildi. Ukrayna Sağlık Bakanlığı’ndan yapılan başka bir açıklamada ise Japonya’da koronavirüs salgını nedeniyle karantinaya alınan gemide koronavirüs kapan 2 Ukraynalının sağlık durumunun şimdilik iyi olduğu ifade edildi.

Almanya

Almanya İçişleri Bakanı Horst Seehofer, Almanya ve Avrupa'da yeni bir sığınmacı krizine karşı uyarıda bulundu. Seehofer, Bild gazetesine yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği'nin (AB) etrafındaki ülkelerde insanların yerlerinden kaçmasına yol açacak çok sayıda çatışmanın yaşandığını, bundan dolayı AB'nin dış sınırlarında göç baskısının çok yüksek olduğunu ifade etti.

Avrupa'da 2015'te yaşanan sığınmacı krizine işaret eden Seehofer, "AB'nin dış sınırlarındaki devletlere göçün üstesinden gelmelerine yardımcı olamazsak ikinci 2015 yılını yaşarız." dedi.

AB'nin sığınmacı politikasında ilerleme sağlanamamasını eleştiren Seehofer, "Son yıllarda bu konudaki durgunluğa son vermek zorundayız." ifadesini kullandı. Seehofer, AB Komisyonu ile ortak bir iltica sistemine ilişkin görüşmeler yapıldığını, bu konuda ilerleme sağlanmasını ümit ettiğini bildirdi. Avrupa'ya yoğun sığınmacı akınının başladığı 2015'te yaklaşık 500 bin, 2016'da da yaklaşık 750 bin sığınmacının Almanya'ya ulaştığı kayıtlara geçerken bu sayı 2017'de 220 bine, 2018'de 185 bine ve 2019'da 165 bine kadar gerilemişti.

İngiltere’den ABD’ye yeni Büyükelçi

ABD ile yaşanan diplomatik krizin ardından BM Daimi Temsilcisi Karen Pierce, İngiltere'nin Washington büyükelçiliğine atadığı ilk kadın oldu.

İngiltere, ABD Başkanı Donald Trump hakkındaki ifadeleri basına sızdıktan sonra iki ülke arasında krize yol açan Washington Büyükelçisi Kim Darroch'un istifasınınardından, bu göreve 'kadın şövalye' ünvanına sahip BM Daimi Temsilcisi Karen Pierce'ı atadı. 

Birleşik Krallık tarafından üstün hizmetlerde bulunmuş başarılı kadınlara verilen ve erkeklerin şövalyelik ünvanına benzeyen kraliyet nişanına (dame) sahip BM Büyükelçisi Pierce, İngiltere'nin Washington Büyükelçisi olarak görevine devam edecek. Birçok diplomat tarafından son derece 'tecrübeli' olduğu belirtilen Pierce, İngiltere'nin aynı zamanda Washington'daki ilk kadın büyükelçisi oldu. ABD Başkanı Donald Trump yönetimindeki Beyaz Saray'ı 'sakar' ve 'beceriksiz' olarak niteleyen ifadelerinin yer aldığı yazışmaların basına yansıması üzerine, İngiltere'nin önceki Washington Büyükelçisi Kim Darroch istifa etmişti.