Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (13-19 Ocak 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
21 Ocak 2020 10:10

Berlin Libya Konferansı

Libya'da kalıcı ateşkes ve siyasi sürecin başlatılması amacıyla Almanya'nın başkenti Berlin'de düzenlenen uluslararası konferans sona erdi. Ev sahibi Almanya Başbakanı Angela Merkel, basın toplantısında sonuç bildirgesini açıklayarak tarafların kapsamlı bir plan üzerinde anlaştığını duyurdu. 4 saati aşan Konferans'ın ardından açıklamalarda bulunan Angela Merkel, katılan tarafların ateşkes süresi boyunca Libya'daki gruplara silah yardımı ve askeri destek vermeyi durdurma taahhüdünde bulunduğunu duyurdu. Merkel, 5 artı 5 kişilik askeri bir komitenin oluşturulacağını ve isimlerin belirlendiğini açıkladı. Merkel'in ardından söz alan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de taraflara üzerinde mutabık kalınan ateşkes ve silah ambargosuna uyma çağrısı yaptı. BM Genel Sekreteri, "Önümüzdeki günlerde askeri komiteyi Cenevre'de toplayacak duruma geldik." ifadesini kullandı. Bu arada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, basın toplantısını beklemeden beraberindeki heyetle birlikte Berlin'den ayrıldı. Erdoğan, konferans sırasında ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Almanya Başbakanı Merkel ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile ayrı ayrı görüştü. İtalya Başbakanı Conte ise Libya'da 'ateşkesi gözlem misyonu' oluşturulması çağrısında bulundu.

Ukrayna

Ukrayna Başbakanı Aleksey Gonçaruk, istifasını verdi. Gonçaruk, istifasının nedeninin üst düzey yetkililerle bir görüşmesi sırasında çekildiği iddia edilen ses kayıtlarının yayınlanması olduğunu ifade etti.

Ukrayna Başbakanı Aleksey Gonçaruk, Facebook hesabından yaptığı açıklamada üst düzey yetkililerle yaptığı bir görüşmede kaydedildiği belirtilen ses kayıtlarının yayınlanması sebebiyle istifa ettiğini duyurdu.

Ses kayıtlarında montaj olduğunu belirten Gonçaruk, böylece kendisi ve ekibi Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’e saygı duymuyormuş gibi bir izlenim yaratılmaya çalışıldığını ifade etti.

Gonçaruk, “Göreve devlet başkanının programını tamamlamak için geldim. Kendisi benim için bir açıklık ve dürüstlük örneği. Ancak saygı ve güvenimize dair herhangi bir şüphe oluşmaması için istifa mektubumu devlet başkanına sundum” ifadelerini kullandı. İnternette Gonçaruk’un, merkez bankası başkanı, maliye bakanı ve başka üst düzey isimlerle olduğu bir toplantıda kaydedildiği ileri sürülen ses kayıtları yayınlanmıştı. Kayıtlarda Gonçaruk olduğu ileri sürülen kişi, Zelenskiy’nin ekonomi konusundaki anlama yetisinin ilkel düzeyde olduğunu ve ona ekonomik süreçlerin olivye salatasının maliyeti üzerinden anlatılması gerektiğini belirtiyor.

Çeçenistan

Rusya’ya bağlı Çeçenistan Cumhuriyeti’nin lideri Ramzan Kadirov’un Sözcüsü Alvi Karimov, liderlerinin tedavi gördüğü için görevini geçici olarak bıraktığı açıklamasını yaptı.

Karimov, Kadirov’un görevini bir süreliğine Başbakan Müslim Huçiyev’e bırakması ile ilgili “Çeçenistan lideri Ramzan Kadirov, tedavi görüyor” ifadelerini kullandı.

Karimov, ülkenin anayasasına göre, mevcut lider iyi olmadığında ya da izindeyken başbakanın söz konusu görevi üstlendiğini ifade etti. “Bu standart bir uygulama” diyen Karimov, Rusya’nın tüm bölgelerinde bu uygulamadan yararlanıldığını kaydetti.

Kadirov, dün geçici iş göremezlik nedeniyle Çeçenistan liderliği görevini bir süreliğine bıraktığını ve Başbakan Müslim Huçiyev’i vekil olarak görevlendirdiğini açıkladı.

Medvedev’in İstifası

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, parlamentonun alt kanadı Duma tarafından başbakan adaylığı kabul edilen Mihail Mişustin'in yeni Rusya başbakanı olarak atanmasını öngören kararnameyi imzaladı. Kremlin'den yapılan açıklamaya göre, dün eski Başbakan Dmitriy Medvedev'in istifasıyla boşalan başbakanlık koltuğunun yeni sahibi belli oldu. Vladimir Putin, Duma'da yapılan oylamayla başbakan adaylığı onaylanan eski Federal Vergi Dairesi Başkanı Mihail Mişustin'i yeni Rusya başbakanı olarak görevlendirdi. Eski Başbakan Dmitriy Medvedev’in istifasının ardından Putin, Mişustin'i başbakan olarak önermiş ve olumlu yanıt almıştı. Duma’da bugün yapılan oylamada Mişustin'in adaylığı oybirliğiyle kabul edilmişti. Milletvekillerinin 383’ü olumlu yönde oy verirken, 41’i çekimser kalmış, adaylığı desteklemeyen milletvekili ise çıkmamıştı.

Trump Azil Süreci

ABD Başkanı Donald Trump’ın azledilmesiyle ilgili Senato’daki yargılama süreci, savcılık görevini üstlenecek ABD Temsilciler Meclisi’nin azil maddelerini bugün resmi olarak sunmasıyla başladı. Temsilciler Meclisinde kabul edilen ABD Başkanı Donald Trump'ın azline yönelik iki maddenin Senatoya resmen iletilmesinin ardından Trump'a yönelik yargı süreci Senatoda başladı. ABD Başkanı Trump'a yönelik azil maddeleri, bundan sonraki süreçte savcılık görevini üstlenecek Temsilciler Meclisi üyeleri tarafından Senatoya resmen teslim edildi. Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi tarafından dün açıklanan ve başkanlığını İstihbarat Komitesi Başkanı Adam Schiff'in üstlendiği Adam Schiff, Jerrold Nadler, Hakeem Jeffries, Val Demings, Jason Crow, Zoe Lofgren, ve Sylvia Garcia'dan oluşan yedi kişilik savcı vekil ekibi, Senato binasına gelerek söz konusu resmi belgeleri ilgili birime teslim etti. Daha sonra kürsüye gelen Schiff, Trump'a yöneltilen suçlamalarla ilgili gerekçeleri içeren 9 sayfalık metni okudu.

Azil maddelerinden birincisini okuyan Schiff, "Anayasal yeminini ihlal eden davranışıyla Donald J. Trump başkanlığın getirdiği güçleri istismar etmiştir"ifadelerini kullandı.

Senatodaki duruşmalara başkanlık edecek olan Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts, Senato Genel Kurulunda yemin ederek "azil mahkemesi başkanı" oldu. Roberts'ın gözetimindeki ilk toplantıda, azil oturumlarında jüri olarak görev yapacak 100 senatör, önce toplu olarak yemin etti, daha sonra ilgili resmi belgeye tek tek imza atarak göreve başladı.

Oturumun sonunda mahkeme başkanı Roberts, söz konusu resmi protokollerin tamamlanmasının ardından "azil mahkemesi"ne dönüşen Senato Genel Kurulunun 21 Ocak Salı günü öğleden sonra yerel saatle 13.00'te yeniden bir araya geleceğini açıkladı. Trump'ın azline yönelik Senatodaki ilk duruşma olarak kayıtlara geçecek salı günkü duruşmada, iddia ve savunma taraflarının ilk sunumlarını yapması bekleniyor.

ABD'de, 3 Şubat'ta Lowa eyaletinde ilk ön seçimlerin başlayacak olması dolayısıyla, Senatodaki azil duruşmalarının birkaç hafta içinde tamamlanması ve Senatoda çoğunlukta olan Cumhuriyetçilerin desteğiyle Trump'ın aklanması bekleniyor. Böylelikle azil sürecinin Senatoya gönderilmesi ve savcı vekil göreviyle Senatodaki süreci takip edecek 7 Demokrat isim de resmen onaylanmış oldu.

Ticaret Savaşı’nda Uzlaşma: Faz 1

ABD ile Çin arasında uzun süredir devam eden müzakereler sonrasında birinci faz ticaret anlaşması Çin Başkan Yardımcısı Liu He ve ABD Başkanı Trump tarafından imzalandı.

ABD Başkanı Trump ve Çin Başkan Yardımcısı Liu He, Beyaz Saray'da yaklaşık 200 kişinin önünde 1. faz olarak bilinen anlaşmayı imzaladı.

Trump imza öncesi yaptığı açıklamada, birinci faz anlaşmanın, Çin ile adil ticarette 'tarihi' bir adım olduğunu söyledi. 

"Bugün Çin ile daha önce atılmamış çok önemli bir adımı atarak birinci faz ticaret anlaşmasını imzalıyoruz. Bu daha önceki herhangi bir anlaşmadan çok daha büyük" açıklamasını yapan Trump, yakın gelecekte Çin'e gideceğini de aktardı.

Çin'e uygulanan vergilerin ikinci faz anlaşma imzalanırsa kaldıracağını açıklayan Trump, üçüncü faz gibi bir sürecin söz konusu olmadığını vurguladı.

Çin Devlet Başkan Yardımcısı Liu, anlaşmanın önemine vurgu yaparak iki ülke arasındaki bu ticaret anlaşmasının yeni bir dönemin işareti olduğunu ve bu iş birliğinin devam edeceğine inandıklarını ifade etti. Liu, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Trump'a hitaben kaleme aldığı bir mektubu da katılımcıların önünde okudu. Mektupta Şi Cinping'in, anlaşmanın iki ülkenin sorunlarını diyalogla çözebileceğine dair bir örnek teşkil ettiğini belirtti. 

Anlaşma metnine göre Çin, bu yıl 33 milyar dolar ve 2021'de de 44.8 milyar dolar değerinde ABD mallarını satın almayı kabul etti. Pekin Ayrıca, 2020'de 12.5 milyar dolar ve gelecek yıl da 19.5 milyar değerinde ABD tarım ürünlerini satın alacak. Çin, bu yıl 18.5 milyar dolar ve gelecek yıl da 33.9 milyar dolar dahil olmak üzere gelecek iki yılda da ABD'den enerji ithalatını 50 milyara kadar artıracak. Anlaşmaya göre Çin, ABD hizmetlerinde de bu yıl 12.8 milyar dolar ve gelecek yıl da 25.1 milyar dolar satın alma işlemi gerçekleştirecek.