Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (6-12 Ocak 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
13 Ocak 2020 14:24

Bu hafta yurtiçi/küresel yaşanan ekonomik ve finansal gelişmeler ile açıklanan veri ve istatistikler başlıklar halinde özet olarak şöyle sıralanmaktadır.

1- 18 yıllık, 1 yıllık ve aylık finansal araçların getirileri: Getirenin Borsa olsun

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre TÜFE ile indirgendiğinde 2019 yılında Yıllık bazda ise en çok reel getiriyi %18,96 ile devlet tahvil kazandırırken onu %16,51 ile külçe altın, %8,98 ile mevduat faizi, %7,76 ile BIST100 izlerken dolar yıllık bazda -%1,58 ve Euro yıllık bazda -%,3,93 yatırımcısına değer kaybettirdi.

Finansal yatırım araçlarının yıllık reel getiri oranları, Aralık 2019

Borsada kısa vadeli al-satlar yerine, detaylı analiz yapan yatırımcılar, uzun vadede altından da dövizden de daha çok getiri elde edebiliyor.

Borsa İstanbul yönetiminin yaptığı açıklamalara göre 18 yıl önce her ay bir çeyrek altın satın alan bir kişinin birikim tutarı bugün yaklaşık 100 bin lira yapıyor. Bu kişi vadeli döviz mevduat hesabı açıp, aynı tutara denk gelen miktarda dolar alıp vadeli mevduatın üzerine eklese birikim tutarı 75 bin liraya ulaşacaktı. Oysa, temettü verimi yüksek olan 10 şirkete yatırım yapsa, elde ettiği temettü gelirleriyle yine hisse yatırımı yaptığı varsayımıyla bugünkü birikimi hem altının hem dövizin neredeyse toplam getirisine, yaklaşık 170 bin liraya ulaşıyor.

2- Borsada ve finans sektöründe yeni  araçlar iş başında

Son yıllarda yaşanan ekonomik ve jeopolitik gelişmelerin, finansal piyasaların birçok farklı alanda global ve yerel riskleri yönetme konusunda alışılagelmiş bakış açılarını terk etmesine, borsanın da bu çerçevede Türkiye'deki finansal mimariyi destekleyici ürün ve hizmetleri, ulusal ve yurt dışı yerleşik tüm yatırımcıların hizmetine sunduğunu ve sunacağı açıklandı; örneğin, Borsa İstanbul bünyesinde Döviz Swap Piyasası'nın faaliyete geçmesiyle, yerli bankaların yabancı para ve Türk lirası nakit akışlarını ihtiyaçları doğrultusunda takas etmelerine imkan veren güvenilir ve organize bir piyasa finansal sisteme kazandırılmış oldu. Swap piyasasının günlük ortalama işlem hacminin 10 milyar liraya ulaştı.

Türk Lirası Referans Faiz Oranı'na  TLREF'e Dayalı Menkul Kıymet İhraçları 18 Milyar Lirayı Geçti. ABD SOFR, İngiltere SONİA,İsviçre SARON, Avro bölgesi STR gibi.

Bir Gram altın BİGA sayesinde, karşılığı fiziken Borsa kasalarında saklanan ve standardı belli olan kaydı altının blokzincir teknolojisiyle farklı birey ve kurumlar arasında transferinin mümkün hale geldi.

Borsanın en eski ve köklü piyasası olan hisse piyasasının pazar yapısını yatırımcı beklentileriyle uyumlu olarak Yıldız Pazar Grup 1, Grup 2 ve Ana Pazar Grup 1, Grup 2 şeklinde yeniden yapılandırıldı. Bu sayede benzer büyüklük, derinlik ve likiditeye sahip şirketlerin aynı grup içerisinde yer aldığını, dolayısıyla yatırımcıların da kendi beklentilerine uygun şirketleri bir arada görebilmeleri sağlandı.

3- Faizler düşüşte Türk Bankacılık Sektörü Kasım ayında Karda

BDDK verilerine göre, Türk bankacılık sektörünün Ocak-Kasım 2019 döneminde 41 milyar 300 lira olan net dönem karı, kasım sonu itibarıyla 46 milyar 611 milyon liraya ulaştı. Böylece kasım ayında bankalar 5,3 milyon TL net dönem karı ile tarihin en yüksek kasım ayı karını elde etti. Bankaların kasım karı, 2018'in aynı ayına kıyasla %12,9 artış gösterdi.

4- TCMB Haftalık menkul kıymet istatistikleri: yurtdışı yerleşikler satışta, stoklar düştü

TCMB’nin yayınladığı istatistiklere göre 3 Ocak haftasında yurt dışında yerleşik kişiler net 12,3 milyon dolarlık hisse senedi, 25,7 milyon dolarlık Devlet İç Borçlanma Senedi ve 24,6 milyon dolarlık Şirket Borçlanma Senetleri sattı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin 27 Aralık 2019 itibarıyla 32 milyar 421,5 milyon dolar olan hisse senedi stoku, geçen hafta 32 milyar 292 milyon dolara geriledi. Geçen hafta yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku, 15 milyar 448 milyon dolardan 15 milyar 414 milyon dolara düştü. Söz konusu dönemde yurt dışı yerleşik kişilerin ŞBS stokları ise 24,6 milyon dolarlık satışla 405,8 milyon dolardan 381,2 milyon dolara indi.

5- TUİK Ekim 2019 İşgücü İstatistiklerini açıkladı.  İşsizlik artıyor.

İşsizlik oranı %13,4 seviyesinde gerçekleşti. Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2019 yılı Ekim döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 608 bin kişi artarak 4 milyon 396 bin kişi oldu. İşsizlik oranı 1,8 puanlık artış ile %13,4 seviyesinde gerçekleşti. Tarım dışı işsizlik oranı 2,1 puanlık artış ile %15,7 oldu. İstihdam oranı %45,9 oldu. İstihdam edilenlerin sayısı 2019 yılı Ekim döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre 527 bin kişi azalarak 28 milyon 343 bin kişi, istihdam oranı ise 1,6 puanlık azalış ile %45,9 oldu.

6- Dünya Bankası küresel büyüme tahminlerini düşürdü: her yıl 0,2 puan düşürülerek revize edildi.

"Küresel Ekonomik Görünüm" raporunda, küresel ekonomik büyüme beklentisi 2019 yılı için yüzde 2,6’dan yüzde 2,4’e, 2020 için yüzde 2,7’den yüzde 2,5’e, 2021 için ise yüzde 2,8’den yüzde 2,6’ya çekildi.

Dünya Bankası raporunda ilerleyen dönemde küresel yatırımların ve ticaretin kademeli şekilde iyileşmesinin beklendiği, buna rağmen küresel ekonomik görünümde halen bazı aşağı yönlü baskıların olduğu ifade edildi. Rapora göre büyümenin küresel boyutta yavaşlaması, ticaret savaşlarını artması, ticaret politikalarındaki belirsizliklerin yükselmesi, büyük ekonomilerde beklenenin üzerinde ekonomik bozulmanın yaşanması, gelişen piyasalarda ekonomik gerilimler görülmesi gibi ihtimallerin gelecek dönemde dikkate değer riskler arasında yer alıyor.

Dünya Bankasının raporunda gelişen ekonomiler için büyüme beklentisi ise 2019 yılı için yüzde 4'ten yüzde 3,5 seviyesine, 2020 için yüzde 4,6'dan yüzde 4,1'e, 2021 için yüzde 4,6'dan yüzde 4,3'e düşürüldü. Gelişen ekonomilerde büyümenin hız kesmesinin, politika yapıcılara yapısal reformlara odaklanmaları için fırsat tanıyabileceğine işaret edildi.

Türkiye için 2019'a ilişkin daha önce yüzde 1 olarak tahmin edilen daralma rakamı da revize edildi. Buna göre Türkiye ekonomisinde 2019'da daralma olmayacak. Raporda, 2020 büyüme tahmini yüzde 3, 2021 yılı büyüme tahmini ise yüzde 4 seviyesinde sabit tutuldu.

Öte yandan gelişmiş ekonomilerin büyüme beklentisi ise 2019 için yüzde 1,7’den yüzde 1,6’ya, 2020 yılı için yüzde 1,5’ten yüzde 1,4’e çekilirken bu rakam 2021 yılı için ise yüzde 1,5 seviyesinde sabit tutuldu.

7- İş Dünyası Buluşmaları'nın 15. Sivas'ta Hazine ve Maliye Bakan Albayrak

Üretici ve son tüketici arasındaki marjı kendi fahiş avantajı için kullanan kesimler için çok farklı teknikle yeni bir süreç işleteceklerini söyledi. Çitçilerin borçlarına yapılandırma yapılacağını ekledi.

8- Türkiye’nin yürüttüğü savunma projeleri : Havada ve denizde yerli savunma sistemleri

Türkiye, 2020’de böylece, F-16’lar ve F-16’larda kullanılacak hava-hava füzesi ve S-400 ile uzun menzilli, Hisar-A ve Hisar-O ile yakın menzilli hava savunma sistemini tamamlamış olacak. Hava savunma stratejisinde çok uzun menzilli ve balistik füzelere karşı etkili olabilecek çok yüksek teknolojili hava savunma sistemleri ile yine ülke sınırları dışında saldırının durdurulmasını sağlayacak deniz platformlarına entegre orta ve uzun menzilli füze savunma sistemlerinin geliştirilmesi için ise çalışmalar sürüyor.

9- ABD-İran gerginliğinin piyasalara yansıması: Piyasalarda gergin başlayan hafta sakin kapanıyor

Hafta ortasında 71 doları geçen brent petrolün varil fiyatı bu sabah 65 doların hemen üzerinde işlem görüyor. Benzer şekilde spot altının ons fiyatında yön aşağı doğru. 1610 dolara kadar fırlayan altının onsu bu sabah 1547 dolardan alıcı buluyor Endeks, günü yüzde 4,53 değer kazancıyla 117.990,45 puandan tamamlayarak 13 Mart 2018'den bu yana en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Analistler, ABD Başkanı Donald Trump'ın dün akşamki açıklamaları sonrası ABD ile İran arasındaki gerilimin azaldığını belirterek, buna paralel dünya borsalarında yükseliş, petrol ve altın fiyatlarında düşüşler görüldüğünü ifade etti.

10- Ziraat Katılım konut kredisine yüzde 0,79 faiz oranı: Sıfır konutlara talep aranıyor

Ziraat Katılım, sıfır konutlarda finansman oranını bugünden itibaren geçerli olmak üzere aylık yüzde 0,79'a düşürdüğünü duyurdu. Ziraat Katılım'dan yapılan açıklamaya göre, banka, 500 bin liraya kadar ve azami 120 ay vadeli olmak üzere, sıfır konutlarda finansman oranını bugünden itibaren yüzde 0,79'a indirdi.

11- Euro Bölgesi enflasyon rakamları: TÜFE zirvede

Bu hafta Euro Bölgesinde enflasyon verileri açıklandı. Buna göre Aralıkta TÜFE yıllık bazda %1,3 ile Temmuz 2019’dan bu yana ki en yüksek değerini alırken Kasım ayına ilişkin ÜFE yıllık bazda -%1,4 oldu.

12- ABD Dış Ticaret Açığı: son üç yılın en düşüğünde

Devam eden ticaret savaşları nedeni ile ABD’de kasım ayına ilişkin dış ticaret açığı %8,2 düşüşle son 3 yılın en düşük seviyesine gerileyerek 43,1 milyar dolar oldu.  İthalat % 1 düşüşle 252 milyar dolara gerilerken ihracat % 0.7 artışla 209 milyar dolara yükseldi

13- ABD ISM Endeksi: 2009 dan buyana en düşük seviyede

ABD’de açıklanan Aralık ayına ilişkin ISM İmalat Satın Alma Endeksi 47,2 ile 50 olan eşik seviyenin altında kalmaya devam etti. Endeks Ağustos 2019’dan bu yana eşik seviyesinin altında seyrediyor. Dikkat çeke kısım ise endeksin Haziran 2009’dan bu yana en düşük seviyesine inmesi oldu.

14- Küresel piyasalar Aralık ayı PMI Endeksi: iyileşme var.

ABD’de açıklanan Aralık ayına ilişkin PMI Hizmet Satın Alma Endeksi bir önceki aya göre %2’nin üzerinde bir artışla 52,8’e yükseldi. Öte yandan Euro Bölgesi’nde de endeks bir önceki aya göre %1,7 artarak 52,8 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Endeks, aynı dönemde İngiltere’de de bir önceki aya göre 0,7 puan yükselerek 50 eşik değerine ulaştı.

15- Uluslararası Finans Enstitüsü Sermaye Akışları Ocak 2020 Raporu açıklandı: Türkiye 310 da sadece 3,4 lük paya sahip

Raporda "Aralıkta gelişmekte olan ülkelere 30,7 milyarlık fon girişi yaşanırken, yıllık sermaye akışı 310 milyar dolar seviyesine ulaştı" açıklaması yer aldı.

Toplamda 130,1 milyar dolarlık sermaye yatırımı çeken Çin'i, 24,3 milyar dolarla Suudi Arabistan, 21,3 milyar dolarla Güney Kore ve 17,7 milyar dolarla Hindistan takip etti. IIF verilerine göre, yurt dışından Türkiye pay piyasalarına 2019'da net 426 milyon dolar, borçlanma araçlarına ise yaklaşık 3 milyar dolar sermaye yatırımı yapıldı.

16- Enerji Kimlik Belgeli bina sayısı 1 milyona ulaştı: Darısı daha çok binaların başına

Çevre ve Şehircilik Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, 2011'den itibaren 200 bini mevcut, 800 bini yeni olmak üzere 1 milyon bina için EKB alındı. Bugüne kadar hazırlanan EKB'lerin yaklaşık 3 bini A sınıfı, 272 bini B sınıfı ve 677 bini C sınıfı enerji performans değerlerinde bulunuyor. Binalarda A sınıfı yüzde 60, B sınıfı yüzde 35-50, C sınıfı ise yüzde 25-35 enerji tasarrufu sağlıyor.

17- Elektrik üretim yatırımlarında başı "doğal gaz" çekti: Rüzgar hemen arkasında

Doğal gaz santralleri, 917,4 megavat kurulu güçle bu dönemde devreye giren kapasitede en yüksek paya sahip oldu. Geçen yıl devreye alınan ikinci en büyük kapasiteyi 578 megavat ile rüzgar santralleri oluştururken, yerli kömür santralleri 514 megavat ile üçüncü sırada yer aldı. Geçen yıl devreye giren kapasiteyle, Türkiye'nin elektrikteki kurulu gücü 91 bin 341 megavata ulaştı.

Toplam kurulu güçte en büyük payı 28 bin 494 megavat ile hidroelektrik santralleri aldı. Kurulu gücü 25 bin 930 megavat seviyesinde bulunan doğal gaz santralleri ikinci sırada yer alırken, yerli kömür santrallerinin kurulu gücü 11 bin, ithal kömür santrallerinin kurulu gücü ise 8 bin 967 megavat oldu.