Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (30 Mart-5 Nisan 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
06 Nisan 2020 11:56

Yurtiçi Piyasalar

Ekonomik Güven Endeksi

Şubatta 97,5 olan ekonomik güven endeksi mart ayında %5,9 azalarak 91,8 seviyesine geriledi. Endeksteki düşüş reel kesim (imalat sanayi), hizmet ve perakende ticaret sektörü güven endekslerindeki düşüşlerden kaynaklandı.

Türkiye 5 yıllık CDS Primi

Kredi batma riskinin değiş tokuş edilmesi anlamına gelen CDS primi Ocak ayında 236 seviyesinde iken 1 Nisan itibariyle 600 seviyesine yükseldi. Bir ülkenin ya da şirketin CDS primi ne kadar yüksekse borçlanma maliyeti de o kadar yüksek demektir ve CDS primi 300’ün üzerinde olan ekonomiler aşırı kırılgan ekonomiler olarak kabul edilmektedir.

Otomotiv ilk çeyrekte %41 oranında büyüdü

Otomotiv Distribütörleri Derneği'nden (ODD) yapılan açıklamaya göre, Türkiye'de otomobil ve hafif ticari araç satışları, bu yılın ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 40,62 artarak 124 bin 403 adet oldu.

Geçici Dış Ticaret verileri

Mart ayına ilişkin geçici dış ticaret verilerine göre, ihracat yıllık bazda %17,8 azalarak 13,4 milyar USD olurken, ithalat %3,1 artarak 18,8 milyar USD’ye yükseldi. Irak ve İran sınırlarındaki karantina önlemleri ve AB ülkelerindeki pazar ve talep daralmalarının Mart ayı ihracatındaki düşüşün ana nedeni olarak gözüküyor.

Enflasyon rakamları

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mart ayında aylık bazda %0,57, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise %0,87 artış gösterdi. Böylece yıllık enflasyon TÜFE’de %11,86, Yİ-ÜFE ise %8,50 oldu. Yıllık en düşük artış %2,52 ile haberleşme grubunda gerçekleşirken en yüksek artış %40,19 ile alkollü içecekler ve tütün oldu. Aylık bazda ise en yüksek azalış %1,94 ile ulaştırma grubunda gerçekleşirken en yüksek artış %2,78 ile sağlık grubunda gerçekleşti.

TÜFE’de aylık olarak en yüksek artış gösteren seçilmiş maddeler ise %45,37 ile sivribiber olurken onu sırasıyla %30,39 ile patates ve %25,59 ile limon izledi.

Koronavirüs Gelişmeleri

  • Pazartesi günü itibariyle tüm dünyada toplam vaka sayısı 1 milyonu aştı., ölü sayısı ise 65 binin üzerinde.
  • Geçtiğimiz Cuma günü ABD Temsilciler Meclisi 2,2 trilyon dolarlık destek paketini onayladı. Bu tutar şimdiye kadarki en büyük tutar.
  • Merkez bankalarından ekonomiye destek devam ediyor. Bu kapsamda Kanada Merkez Bankası 50 baz puanlık indirime giderek politika faizini %0,25’e indirdi. Hindistan Merkez Bankası ise repo faiz oranını 75 baz puan düşürerek %4,4 seviyesine çekti. Salı günü ise Çin Merkez Bankası ters repo faizini 20 baz puan düşürerek son 5 yılın en büyük faiz indirimine gitti.
  • Avustralya, istihdama yönelik 80 milyar dolarlık mali destek paketi açıkladı.
  • Güney Kore, alt ve orta gelirli hanelere, "acil durum afet yardımı" adında mali yardım yapma kararı aldı.
  • Avrupa Birliği, koronavirüs salgını nedeniyle üye ülkelerin sağlık sistemlerini ve işletmelerini desteklemek amacıyla 37 milyar euroluk fon kurulması ve uçuş izin kurallarının askıya alınmasını içeren acil tedbirleri onayladı.

Euro Bölgesi Ekonomisi

Euro Bölgesi'nde Şubat ayıda 103,4 olan ekonomik güven endeksi, Mart ayında 94,5’e düzeyine geriledi. Öte yandan TÜFE Mart ayında yıllık bazda %0,7 oranında artarak son 5 ayın en düşük seviyesinde gerçekleşti. Enflasyondaki bu düşüşte en büyük etkenlerden birisi de petrol fiyatlarındaki sert düşüş oldu.

Çin Ekonomisi

Şubat ayında 35,7 olan ve Mart ayında 45,0 olması beklenen imalat PMI endeksi 52,0 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Öte yandan özel sektörün performansını yansıtan Caixin imalat PMI verisi Mart’ta beklentilerin üstünde açıklanarak 50,1 oldu.  Şubat’ta 28,9 olan bileşik PMI verisi de bu dönemde 53,0 düzeyine yükseldi., Endeks rakamlarındaki bu toparlanma, koronavirüsün ülkedeki etkisinin azalmaya başladığına ve ekonomik hayatın normalleşmeye başladığına işaret ediyor.

Dünya Bankası Raporu

Banka Salı günü yayımladığı raporda, koronavirüs pandemisi nedeniyle Çin ile Doğu Asya, Pasifik'teki gelişmekte olan ekonomilerde büyümenin keskin bir şekilde yavaşlayacağı belirtiliyor. Bölgedeki gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin 2020'de baz senaryoda %2,1; kötümser bir senaryoda ise -%0,5 düzeyinde gerçekleşebileceği belirtiliyor.

Fitch raporu

Fitch raporuna göre 2020 yılında derin bir küresel resesyon yaşanmasını beklenirken, dünya ekonomisinin %1,9, ABD ekonomisinin %3,3, Euro Alanı ekonomisinin de %4,2 küçülmesinin beklendiği açıklanırken Çin’de ekonomik büyümenin %1,6 olacağı öngörülüyor. Türkiye ekonomisinde ise 2020’de büyümenin %0,8 düzeyinde olacağı tahmin ediliyor.

G20 video konferans

G20 ticaret bakanlarının koronavirüs salgınıyla ilgili olarak dün gerçekleştirdikleri video konferansta, Dünya Bankası yetkilisi salgının küresel ekonomiyi derin bir durgunluğa sürükleyeceği ve tedarik zincirlerini bozacağı öngörülerini dile getirdi. Bu çerçevede ülkeleri kritik tıbbi malzeme, gıda veya diğer önemli ürünlere yeni ihracat kısıtlamaları getirmekten kaçınmaya çağırdı.

MCSI dünya hisse senedi endeksi ilk çeyrekte %21 düştü

Küresel hisse senedi piyasaları 2008 yılından bu yana çeyreklik bazda en olumsuz performansını sergiliyor. MCSI dünya borsaları endeksi çeyreklik bazda %21 değer kaybederken, gelişmekte olan ülke borsalarındaki düşüş %24 oldu.

ABD işsizlik maaşı başvuruları yeni rekorunu tazeledi

ABD'de işsizlik maaşına başvuranların sayısı 28 Mart'ta sona eren haftada koronavirüs etkisiyle geçen haftaki rekorunu da ikiye katlayarak 3.3 milyondan 6.6 milyona yükseldi. Mart ayının ilk haftasında başvurular 200 bin civarı ile son elli yılın en düşük seviyelerinde seyrediyordu. Başvurular en son 1982 yılında 695 binle rekor kırmış, 2009'daki resesyon döneminde ise bu rakam 665 bin olmuştu ancak koronavirüsün hızla yayılmasının ardından son iki haftada neredeyse 10 milyona ulaştı.

ABD özel sektör istihdamı Mart ayında 27 bin düştü

Koronavirüsle birlikte çok sayıda iş yerinin kapanmasının ardından ülkede özel sektör istihdamı 27 bin düştü. En büyük iş kayıplarının ise perakende ve inşaat sektöründe gerçekleştiği gözlemlendi.

FED’den yabancı bankalara kolaylık

FED, diğer merkez bankalarına finans piyasalarının düzgün işlemesi için dolar sağlamak amacıyla geçici repo imkanını devreye soktu. Buna göre, yabancı merkez bankaları ellerindeki ABD Hazine tahvilleri karşılığında gecelik vadede dolar likiditesi temin edebilecek. Fed, bu imkan ile dolar takas (swap line) imkanına sahip olmayan ülkelerin de dolar likiditesine erişim sağlayabileceğini, menkul kıymetlerin açık piyasada satışı dışında alternatif ancak geçici bir dolar likiditesi kaynağı oluşturulduğunu ifade etti. Yabancıların ellerindeki ABD Hazine tahvili tutarı 6,86 trilyon USD seviyesinde bulunuyor. TCMB ile Fed arasında dolar swap hattı bulunmazken, Türkiye'de yerleşik kişi ve kuruluşların sahip oldukları ABD Hazine tahvili tutarı Ocak 2020 itibarıyla yaklaşık 2,8 milyar USD düzeyinde

Diğer bir ifadeyle Fed'le dolar swap anlaşması olmayan bir merkez bankası, portföyünde ABD hazine tahvili varsa, Fed'deki hesabından dolar ile değiştirebiliyor ve vade sonunda doları Fed'e verip, tahvilini geri alıyor.

FED büyük bankaların kaldıraç zorunluluklarını gevşetti

Fed, bankaların hane halkına ve şirketlere kredi verme kolaylığını artırmak amacıyla büyük bankaların bir yıl boyunca tutması gereken ek kaldıraç oranlarını azalttığını duyurdu.

PMI Endeksleri

  • ABD'de ISM imalat endeksi Mart ayında 49,1 ile 45 olan piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşse de 50 eşik değerinin altında kalarak sektörde daralmaya işaret etti.
  • Euro Alanında ise imalat PMI endeksi Şubat ayındaki 49,2 seviyesinden yaklaşık 8 yıldır en düşük seviye olan 44,5 seviyesine geriledi.
  • Almanya'da ise salgın nedeniyle fabrikaların kapatılması imalat PMI verisinin üretim alt endeksinin Mart ayında yaklaşık 11 yılın en sert düşüşünü gerçekleştirmesine neden oldu.
  • Türkiye’de ise Mart ayında imalat PMI Şubat ayında gördüğü iki yılın zirvesi olan 52,4 seviyesinden 48,1’e gerileyerek sektörde yavaşlamaya işaret ederken yeni siparişler alt endeksi art arda üç aylık büyümenin ardından Şubat'taki 53,9 seviyesinden 43,4 seviyesine geriledi.

Petrol                                                                                       

Petrol fiyatlarındaki düşüş trendi devam ediyor. Geçtiğimiz Cuma günü Brent türü ham petrolün fiyatı %6,5’in üzerinde gerileyerek 22 dolar seviyesine inerken 2002 yılından bu yana en düşük seviyesine gerilemiş oldu. Uluslararası Enerji Ajansı’ndan gelen değerlendirmelere göre pandemi sebebiyle petrol talebinde düşüş olduğu, öte yandan arz tarafında ise fazlalık bulunduğu bununda fiyatlara olumsuz yansıdığı bildirildi. Öte yandan 31 Mart tarihinde ise Brent türü petrolün varil fiyatı %24 düşerek 15 doların altına indi. Böylece 2019 sonuna kıyasla Brent petrolün fiyatı yaklaşık %80 değer kaybetmiş oldu. Perşembe günü ise ABD Başkanı Trump’ın sosyal medya üzerinden Suudi Arabistan ve Rusya'nın fiyat savaşını sonlandırarak üretimi düşürme konusunda anlaşmaya varılacağını beklediğini duyurmasıyla birlikte WTI petrolün fiyatı %35, Brent petrolün fiyatı ise %47 değer kazandı. Bu hareket, Pekin'in devlet kuruluşlarına stratejik rezervleri için ucuz petrol alımı yapmaları talimatını vermesi ile fiyatların yükselmeye başlamasının ardından geldi. Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin’in petrol fiyatlarının düşmesini avantaja çevirmek amacıyla acil durum rezervleri için alım yapmayı planladığı haberi gündeme gelmişti.