Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (13-19 Nisan 2020)

SDE Editör
20 Nisan 2020 15:38

Yurtiçi Piyasalar

İşsizlik

Açıklanan verilere göre, işsizlik oranı Ocak 2020 döneminde yıllık bazda 0,9 puan gerileyerek %13,8’e inerken genç işsizlik 2,2 puan azalarak %24,5 oldu. Ocak ayında toplam istihdamın ise yıllık bazda 109 bin kişi arttığı gözlemlendi. Sektörel bazda incelendiğinde ise istihdam sanayi sektöründe 257 bin kişi, hizmetler sektöründe 161 bin kişi artarken, tarım sektöründe 242 bin kişi azaldı.

BDDK’dan swap limitlerine ilişkin düzenleme

BDDK salgının ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletmek amacıyla bankaların, yurt dışı yerleşiklerle yaptıkları bir bacağı döviz diğer bacağı TL olan ve vadede TL alım yönünde gerçekleştirecekleri para swapı, forward, opsiyon ve diğer türev işlemler için özkaynakların %10’u nispetindeki sınırlamanın %1 olarak yeniden belirlendiğini ve vade farklılaştırılmasının kaldırıldığını açıklandı

Sanayi üretim

Şubat ayına ilişkin sanayi üretimi beklentilere paralel olarak yıllık bazda %7,5 oranında arttı. Bu dönemde üretim sadece dayanıklı tüketim mallarında gerilerken, sermaye malı imalatındaki %12’lik artış dikkat çekti. Öte yandan, ürünlerini büyük ölçüde Çin’e ihraç eden madencilik ve taşocakçılığı sektörünün üretimi Ocak ayına kıyasla %5,8 daraldı.

Cari denge

Cari denge Şubat ayında 1,2 milyar USD açık verdi. Bundaki en büyük etken Şubat ayında dış ticaret açığındaki %72’lik hızlı artış oldu. 

Merkezi yönetim bütçe rakamları

Mart ayıyla birlikte Türkiye’nin virüs salgınından etkilenmeye başlaması merkezi yönetim bütçe verilerine de yansıdı. Hazine ve Maliye Bakanlığı açıkladığı rakamlara göre merkezi yönetim bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı ayına göre %12,7 azalışla 47,4 milyar TL olarak açıklanırken giderler %15,6 artışla 91,1 milyar TL oldu. Böylece bütçe açığı yıllık bazda %78,6 artarak 43,7 milyar TL açık verdi. Ocak-Mart döneminde ise bütçe gelirleri %17,2 artışla 255,7 milyar TL olurken bütçe giderleri %12,1 artışla285,3 milyar TL’ye yükseldi ve açık 29,6 milyar TL oldu.

ABD Ekonomisi

ABD Enflasyon

ABD cephesinde açıklanan verilere göre, TÜFE Mart ayında aylık bazda %0,4 gerileyerek son 5 yılın büyük gerilemesini kaydetti. Bundaki en büyük etken ise benzin, otel-konaklama, giyim ve uçak bileti fiyatlarındaki düşüş oldu. Koronavirüs sebebiyle tedarik zincirlerindeki bozulmanın yanı sıra talebin azalmasıyla birlikte fiyatlardaki düşüş devam ediyor.

ABD perakende satışlar, sanayi üretimi

ABD'de açıklanan perakende satışlar, salgının tüketim harcamaları üzerinde baskı yaratmasıyla Mart'ta aylık bazda %8,7 düşüş kaydederek beklentilerin üzerinde düşüş sergiledi. Öte yandan sanayi üretimi de beklentilerin üzerinde, %5,4 oranında daraldı.

Haftalık işsizlik maaşı başvuruları

ABD'de işsizlik maaşı başvuruları son haftada 5 milyon 245 bin oldu. İşten çıkarmalar otel, bar, restoran gibi hizmet sektöründeki ilk dalga kesintilerden sonra yazılım programcıları, satış elemanları ve inşaat işçilerini de etkilemeye başladı. ABD’de Haziran 2009’dan bu yana ekonomiye 20 milyondan fazla iş eklenirken son dört haftada işsizlik maaşına başvuranların sayısı 22 milyon oldu.

Çin dış ticaret verileri

Çin'de Mart ayında dış ticaret verileri beklentilerin oldukça altında düşüş gösterdi. %9,5 düşmesi beklenen ithalat %0,9 oranında düşerken %14 düşmesi beklenen ihracat %6,6 oranında düştü.

IMF Küresel Ekonomik Görünüm Raporu

IMF raporunda küresel ekonominin, koornavirüs sebebiyle 2008 yılındaki finansal krizden çok daha kötü sonuçlar doğuracağının altı çizildi. Kuruluş 2020 yılında dünya ekonomisinin %3 daralacağı tahmininde bulunurken 2020 yılının ikinci yarısında salgının etkilerinin azalacağını varsaydıkları baz senaryoya göre 2021 yılında küresel ekonominin politika desteklerinin etkisiyle %5,8 büyüyebileceğini belirtti. IMF, Türkiye ekonomisinin ise 2020 yılında %5 daralacağını, 2021 yılında ise %5 büyüme kaydedeceğini öngörüyor. Raporda, sadece Çin’in %1,5 büyüyeceği öngörülürken ABD’nin %5,9, Almanya’nın %7, Fransa’nın %7,2, Euro Bölgesinin %7,5, İspanya’nın %8 ve İtalya’nın %9,1 küçüleceği öngörülüyor.

Dünya Sağlık Örgütü

Dünya Sağlık Örgütü salgın vakalarının %90’ının Avrupa ve Amerika’da görüldüğünü ve salgında henüz zirvenin yaşanmadığını belirtirken, Avrupa ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkede sosyal izolasyon sürelerinin Mayıs ayına kadar uzatılması kararı alındı. 

Öte yandan DSÖ’ne en büyük mali desteği veren ABD (31 Mart itibariyle 57,9 milyon dolar), örgüte sağlanan fonların kesilmesine karar verdi.

G7 Maliye Bakanları

G7 maliye bakanları koronavirüs salgınından etkilenen gelişmekte olan ülkelere finansal ve teknik yardımların yapılması konusunda hemfikir olurken yoksul ülkelerin borçlarının geri ödemelerinde erteleme yapılabileceğine dair açıklamalarda bulundular.

Altın

Koronavirüs sebebiyle altın fiyatları 2013’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Petrol

OPEC+ ülkeleri üretim kesintisinde anlaşmaya vardılar ve günlük ham petrol üretim miktarının 1 Mayıs'tan 30 Haziran'a kadar 9,7 milyon varil azaltılacağını duyurdular. Öte yandan; ABD, Kanada ve Brezilya 3,7 milyon varil kesinti yaparken Meksika ise 100 bin varil kesinti yapmayı kabul etti. Üretim kesintileri Temmuz ayından itibaren kademeli şekilde azaltılarak yıl sonuna kadar yaklaşık 8 milyon varile inecek. Ancak petrol üreten ülkelerin küresel üretimin yaklaşık %20'sine denk gelen 20 milyon varillik bir kesintiye gitmeyi kabul ettiklerini açıklasalar da talebin arz kesintisinin oldukça gerisinde kalacağı endişeleriyle petrol fiyatları yaklaşık %7 oranında gerileyerek 30 doların altına indi.

Öte yandan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) yaptığı açıklamada, OPEC+ ülkelerinin arz fazlasını kontrol altına alma çabalarına karşın salgın nedeniyle 2020’de küresel petrol talebinde 9,3 milyon varil/gün ile rekor düşüş yaşanabileceğini belirtirken Nisan ayında talebin 1995'ten beri en düşük seviyeye gerilemesinin beklendiği, bu dönemin “Kara Nisan” olarak tarihe geçebileceği ifade edildi. Ayrıca, devreye alınacak üretim kısıntısına rağmen arz fazlasını depolamak için kullanılan tesislerin kapasitelerinin yılın ortasına kadar dolabileceği ifade edildi.