Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr

Avrupa ve Karanlık

Muhammet Savaş KAFKASYALI
01 Haziran 2019 13:34

Avrupa adının kökenine ilişkin iki rivayet var.* Her iki rivayet de çok manidar.

Bunlardan birincisi mitolojik bir kaynak ve Fenike kralının kızı, Zeus’un sevgilisi Europa / Europe. Mitolojide boğa kılığına giren Zeus’un Europa’yı alıp önce Girit’e götürmesi serüveni ve bu seyahat neticesinde adını kıtaya vermesi. Bugün bu rivayete dayanan kabul doğrultusunda, Strazburg’daki Avrupa Parlamentosu binası önünde, bir boğa heykeli var. Boğanın üzerinde, bir kız oturuyor. Kızın ismi Europa, fakat Europa Fenikeli ve Avrupalı değil, Asyalı. Fenike Asya’da. Bugünkü Lübnan’da. Yani Avrupa, Asyalı bir kadının adını taşıyor.

İkinci rivayete göre ise ‘Europa’, Sümerler zamanında Sami dilindeki (Akadca) ‘karanlık’ veya ‘inmek’ anlamındaki ‘ereb / erebu’ kelimesinden türemiş. Mezopotamya bölgesinde yaşayanların kendilerinden daha batıda olan bölgelere, ‘karanlığın indiği’, ‘güneşin battığı yer’ diyormuş.

Birinci rivayete göre Avrupa zaten Asyalı ve kendine has ve müstakil bir kimliği yok. İkinci rivayete göre ise Avrupa, yüzyıllardır Avrupalıların değiştirmek için ellerinden gelen her türlü gayreti göstermesine rağmen değiştiremediği kaderi aslında.

Avrupa, kendi adlandırmasıyla Karanlık Çağ’dan kurtuluşu için başlattığı harekete ‘Rönesans’ demişti. Bu akımın adına ‘yeniden diriliş’ demelerinin sebebi, ölü olduklarına hükmetmiş olmalarıydı. Bu hükmün delili ise diri olanı görmeleriydi. O vakit diri olan, canlı olan Doğu idi ve ona göre kendileri ölüydü. Onlar da bir vakit diri idiler ve bir sebeple ölmüşlerdi. Yeniden dirilmeleri gerekiyordu. Yeniden dirilişin dayanağı ise diri oldukları dönemdeki sahip oldukları değerler olmalıydı. Bu değerlere tekrar sahip çıkmak için ellerindeki değersizleri bırakmalı idiler. Reformasyon bu sebeple oldu. Nihayet Aydınlanma ile de kendi ışıklarını, güneşlerini imal ettiler/ürettiler. İmal ettikleri bu ışıkla aydınlandılar ve bütün dünyayı aydınlatmak istediler. Hatta bu ışıkla bütün dünyayı aydınlatmak gerektiğine inandıkları için bütün dünyayı buna zorladır. Onlara göre dünya karanlıktaydı ve Aydınlanmalıydı.

Kendi ulaştıkları ve elde ettikleri her şey bütün dünyaya hem bir ideal hem de bir mecburiyet olarak sunuldu. Kavramlar, fikirler, teoriler, kurumlar vs.

Ürettikleri her yeni mamul, zamanla bir puta dönüştü ve tapıverdiler kendileri elleriyle yaptıkları bu putlara. Ürettiklerini putlaştırıp taptıkça da kendilerini onlara mahkûm ettiler. Ulusu ürettiler,  ulus-devleti ürettiler, fakat gün gelip birleşelim deyince de ulus-devlet putunu kıramadıkları için kurmaya çalıştıkları birlik, bir aradalıktan / birliktelikten öteye geçemedi. Onu aşmaya çalıştıkça da güncel gelişmelere ayak uyduramadılar ve atmaları gereken adımları atamadılar, uygulamaları gereken politikaları geliştiremediler.

Şimdi ise kendi inşa ettikleri Modern Uluslararası Sistemin işleyişine istedikleri gibi müdahale edemeyen ve sistemin kontrolünü elinden kaçıran bir Avrupa var. Dahası, zaten mütemadiyen sorun üreten Modern Uluslararası Sistemin kendi işleyişi bir sorun haline gelmiş durumda. Avrupa’nın Modern Uluslararası Sistemin ürettiği sorunları çözebilme ve kendisi bir sorun olan sistemin tadilatını yapabilme imkânına sahip olup olmadığı tartışmalı.

Kim bilir, belki de evvelce ‘güneşin battığı yer’ olan Avrupa, artık ‘kendi imal ettiği ışığın da söndüğü yer’, ‘karanlığın indiği yer’ olacak. 

 

* Europe: From Latin Europa "Europe," from Greek Europe, which is of uncertain origin; as a geographic name first recorded in the Homeric hymn to Apollo (522 B.C.E. or earlier):

"Telphusa, here I am minded to make a glorious temple, an oracle for men, and hither they will always bring perfect hecatombs, both those who live in rich Peloponnesus and those of Europe and all the wave-washed isles, coming to seek oracles."

Often explained as "broad face," from eurys "wide" + ops "face," literally "eye". But also traditionally linked with Europa, Phoenician princess in Greek mythology. Klein (citing Heinrich Lewy) suggests a possible Semitic origin in Akkad. erebu "to go down, set" (in reference to the sun) which would parallel orient. Another suggestion along those lines is Phoenician 'ereb’ “evening”, hence “West”. www.etymonline.com/word/Europe#etymonline_v_37921