Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (13-19 Mayıs 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
20 Mayıs 2019 12:00

Dünya Ekonomisi

Ticaret Görüşmeleri Tıkandı

Geçtiğimiz haftanın en önemli gündem maddelerinden birisi de ABD-Çin arasında gerçekleştirilen ticaret müzakereleriydi. Görüşmeler sonucunda herhangi bir anlaşma sağlanamadı. Çin basını, ülkelerinin uzlaşmacı tutumuna karşılık ABD yönetiminin her defasında şartları ağırlaştırdığını iddia ediyor. Görüşmelerin ardından Çin tarafı 1 Haziran 2019 tarihinden itibaren 60 milyar dolar değerindeki ABD ürününe gümrük vergisi uygulayacaklarını açıkladı. %5-25 aralığında olması beklenen yeni gümrük vergileri en az 5.000 ABD ürününü kapsıyor. Haziran ayı sonunda Japonya’da gerçekleştirilecek G20 zirvesinde her iki devlet başkanının yeniden bir araya gelebileceği bekleniyor.

ABD Enflasyonu

Geçen hafta ABD’de Nisan ayına ilişkin enflasyon verileri açıklandı. Tüketici fiyatlarında yıllık bazda %2 artış olduğu gözlemlenirken çekirdek enflasyon bir önceki ayla kıyaslandığında %2,1 arttı. İstihdam verilerindeki olumlu seyir yanında enflasyondaki bu ılımlı gelişmeler ülkede faizlerin bir süre daha sabit kalacağını gösteriyor.

AB Ekonomisi

Avrupa Birliği tarafına baktığımızda ekonominin ilk çeyrekte bir önceki çeyreğe göre %0,4 büyüdüğünü gözlemlemekteyiz. Almanya başta olmak üzere ekonomide yavaşlama gözlenirken, ABD’nin AB otomobil ithalatına getirmeyi planladığı gümrük vergisinin ertelenebileceği haberi ile birlikte AB borsalarında olumlu yükselişler meydana geldi.

İran’ın Nükleer Programı

İran’dan 2015 yılında imzaladığı nükleer programa ilişkin açıklama geldi. İran yönetimi, İngiltere, Fransa, Almanya, Çin ve Rusya’nın petrol ve bankacılık sektörüne ilişkin taahhütlerini yerine getirmemesi halinde zenginleştirilmiş uranyum çalışmalarını hızlandıracağını açıkladı. ABD yönetimi ise İran’ın petrol dışı en büyük kalemleri olan demir, çelik, bakır ve alüminyum sektörlerine yönelik baskıları arttıracaklarını açıkladı. 

Petrol Fiyatları

ABD-İran gerilimine ek olarak ABD’de geçen hafta petrol sondaj kulesi sayısının azalması ile petrol fiyatları yukarı yönde seyrederken ticaret savaşı endişeleri fiyatlardaki bu yükselişi sınırlandırdı. Ancak geçen hafta başında Suudi Arabistan’ın petrol tankerlerinin saldırıya uğradığını açıklaması ve Orta Doğu’da artan jeopolitik gerginlikler petrol arzına yönelik endişeleri yeniden artırdı. Bu da brent petrolünün yönünü yeniden yukarı çevirmesine neden oldu.

Türkiye Ekonomisi

Yurtiçi Talep

Perakende satışlarda Aralık ayından bu yana %3,8 azalma meydana geldi. Buna karşılık cirolar %20,8 arttı. Satışlar azalırken ciroların artması ilk bakışta çelişki gibi görünmekle beraber aradaki farkı enflasyon etkisi ile açıklamak mümkün görünmektedir. Diğer deyişle harcamalar reel olarak daralmaktadır. Benzer bir daralma konut sektöründe görülmektedir. Konut satışları Nisan ayında %18 daraldı. İpotekli satışlarda ise daralma %61 oldu. Faizlerin yüksek seyrini devam ettirmesi halinde konut sektöründeki daralma devam edecek.

Cari Açık Daralıyor

Mart ayına ilişkin cari işlemler açığı, geçen yılın aynı ayına göre 4,1 milyar dolar azalarak 589 milyon dolar oldu. Cari açık böylece 2009 yılından bu yana en düşük seviyesine geriledi. Döviz pozisyonu açısından bu veriler olumlu olmakla beraber ekonomideki daralmanın da bir göstergesi olarak görülmektedir. Dış girdi kullanan üretim sektörlerindeki yavaşlama dış ödemeleri olumlu etkilemektedir. Ayrıca daralma nihai mal talebini de düşürdüğünden dış açık azalmaktadır.

Sanayi Üretimi

Yurtiçi sanayi üretimine ilişkin veriler incelendiğinde Mart ayına ilişkin sanayi üretimindeki daralma %4,8 olarak gerçekleşirken (2018 4. çeyrekte bu rakam %7,8 idi) imalat sanayiinde yer alan 24 alt sektörün 13’ünde yıllık üretimde düşüş olması dikkat çekti.

Borçlanma Programı

Geçen haftanın bir diğer gelişmesi de Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Mayıs ayına ilişkin açıkladığı borçlanma programı oldu. Buna göre Hazine piyasadan toplamda 7,58 milyar TL borçlanırken 2 yıllık gösterge tahvilin bileşik faizi de %25,31’e yükseldi.

İşsizlik Verileri

Hafta ortasında açıklanan Şubat ayına ilişkin işsizlik oranı bir önceki yılın aynı ayına göre 4,1 puan artış kaydederek %14,7’ye yükseldi. Burada dikkat çeken noktalardan birisi de 15-24 yaş aralığındaki genç nüfusun işsizlik oranındaki artış ile inşaat sektörünün toplam istihdamdaki payının gerilemesi oldu.  

Moody’s Değerlendirmesi

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarından Moody’s Türkiye değerlendirmesinde 2019 yılının devamında ve 2020 yılının ilk çeyreğinde ekonomiye ilişkin olumsuz bir görünüm olduğunu vurgularken TL’deki oynaklığa, yüksek enflasyona ve iç politikadaki belirsizliklere dikkat çekti.

Döviz İşlemlerine Vergi

2008 yılında sıfıra indirilen kambiyo işlemlerinde düzenlemeye gidildi. Cumhurbaşkanlığı Kararı'na göre, bankalar ile yetkili kuruluşların birbirleriyle yaptıkları kambiyo işlemleri, Hazine'ye yapılan kambiyo satışları ve döviz kredisinin ödenmesi için, krediyi veren banka tarafından krediyi alana yapılan kambiyo satışlarında BSMV %0 olarak korunurken, diğer kambiyo işlemlerinde satış tutarı üzerinden %0,1 oranında vergi alınacak. Buradaki amaç esasen döviz alımını caydırmak olmakla beraber, muhtemel kayıtdışı işlemler nedeniyle bütçe gelirine katkısı belirsizliğini koruyor.

Bütçe Açığı

TCMB’nin her yıl Nisan ayında gerçekleştirilen kâr transferini 2019 yılında öne çekmesine karşılık merkezi yönetim bütçesi Nisan ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 5,5 kat artış göstererek 18,3 milyar TL açık verdi. Yedek akçelerin bütçeye aktarılacağına dair söylentilere karşılık ilgili düzenlemenin torba yasada yer almadığı görüldü. Bu işlemin yapılıp yapılmayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi

Türkiye’nin, ABD Başkanı Donald Trump’ın talebi doğrultusunda Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi’nden (GTS) çıkarıldığı duyuruldu. GTS; otomobil ve parçaları ile mücevherat ve plastik gibi bazı ürünlerin ABD’ye gümrüksüz girmesini sağlayan bir sistem. Gerekçe olarak da Türkiye’nin GTS’den faydalanmasını sağlayan gelir seviyesinin üzerinde olması gösterildi. Diğer yandan ABD tarafından Türkiye’ye ilişkin bir de olumlu karar açıklandı. ABD, 2018 yılının Ağustos ayında %25’ten %50’ye yükselttiği Türkiye’den ithal edilen çelik ürünlerinin gümrük vergisini %25’e geri indirdiğini duyurdu.