Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (23-29 Mart 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
30 Mart 2020 10:46

Yurtiçi Piyasalar

İşgücü piyasası

Geçtiğimiz Cuma günü açıklanan yıllık işgücü istatistiklerine göre Türkiye’de işsizlik oranı 2019 yılında bir önceki yıla göre 2,7 puan artışla %13,7 düzeyinde gerçekleşirken, işsiz sayısı 932 bin kişi artarak 4,47 milyon kişi oldu. 2019 yılında işgücüne katılma oranı ise 0,2 puan azalarak %53 olarak kaydedildi. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı yıllık bazda 5,1 puan artışla %25,4, istihdam oranı ise 1,9 puan gerileyerek %33,1 oldu. 2019 yılında istihdam edilenlerin %18,2’si tarım sektöründe, %19,8’i sanayi sektöründe, %5,5’i inşaat sektöründe ve %55,6’sı hizmet sektöründe yer aldı. İşsizlik oranı en yüksek bölge %30,9 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) iken en yüksek istihdam oranı %53,0 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) Bölgesi'nde gerçekleşti.

SPK’dan virüs nedeniyle bazı düzenlemeler

APK, kredili işlemlerde öz kaynak koruma oranının asgari %35 olması ve teminat oranının bu oranın altına düşmesi halinde %50’ye tamamlanmasını düzenleyen hüküm, ikinci bir duyuru yapılıncaya kadar %35’e tamamlatılacak şekilde uygulanmasına karar verilirken Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemlerinin uygulanmamasına karar verildi.

Vergilerin süresi uzatıldı

26 Mart 2020 tarihine kadar verilmesi gereken KDV beyanname verme ve ödeme süresi 24 Nisan, 31 Mart'a kadar verilmesi gereken Ba-Bs formlarının verilme süresi ise 30 Nisan'a kadar uzatıldı.

Tüketici Güven Endeksi, Mart 2020

TÜİK ve TCMB işbirliği ile oluşturulan sonuçlara göre mevsim etkilerinden arındırılmış tüketici güven endeksi, Mart ayında bir önceki aya göre %1,7 oranında artarak 57,3’ten 58,2’ye yükseldi. Endeksin 100'den büyük olması tüketici güveninde iyimser durumu,100'den küçük olması tüketici güveninde kötümser durumu göstermektedir. Endeksin alt kalemlerine göre gelecek 12 aylık döneme ilişkin hanenin maddi durum beklentisi %2,3 artarak 78,6 olurken işsiz sayısı beklentisi %7,2 artarak 57,6 oldu. Öte yandan genel ekonomik durum beklentisi %0,5 oranında azalarak 75,6 olurken tasarruf etme ihtimali %5,8 oranında azalarak 21,2 oldu.

Moody’s Türkiye için büyüme tahminini düşürdü

Koronavirüs sebebiyle küresel büyüme tahminini yüzde 2,6’dan yüzde eksi 0,5’e çeken kuruluş, Türkiye’nin salgınla birlikte turizme bağlı sektörlerin etkilenmesi nedeniyle bu yıl yüzde 1,4 küçüleceğini, gelecek sene ise yüzde 0,8 büyüyeceğini öne sürdü.

Sektörel Güven Endeksleri

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre inşaat sektörü güveni Mart’ta aylık bazda %3,7 seviyesinde artış kaydederken, perakende ticaret ve hizmetler sektörü güven endeksleri sırasıyla %1,2 ve %6 geriledi.

Yurtdışı Piyasalar

Borsa yatırım fonlarından çıkış

Yatırımcılar gelişen piyasa hisse senedi ve tahvillerine yatırım yapan exchange traded fonlardan (ETF) geçtiğimiz hafta art arda 5. kez çıkış gerçekleştirdi. ABD'de işlem gören gelişen piyasa ETF'lerinden 20 Mart'ta sona eren haftada 2.94 milyar dolarlık çıkış oldu. Hisse senedi ETF'lerinden 1.66 milyar dolar, Tahvil fonlarından 1.18 milyar dolar çıkış olurken En fazla çıkış 479.5 milyon dolar ile Brezilya'dan oldu ve belirli herhangi bir ülkeye pozitif fon girişi olmadı.

Havacılık sektörü sıkıntıda

Dünyanın önde gelen havacılık şirketlerinin virüs nedeniyle uçuşlarını askıya almalarının ardından bu yıl sonu için ciro kaybının 200 milyar doları aşması bekleniyor.

FED’den sınırsız parasal genişleme

Ekonominin salgından ağır bir darbe alacağını açıklayan Fed, işletmelerin krediye erişimini kolaylaştırmayı, zor durumdaki piyasalara kredi akışının canlı kalmasını ve kamunun açıkladığı ekonomik paketleri desteklemeyi hedeflerken sınırsız parasal genişleme kararı aldı. Bu adım, 2008 yılındaki kriz zamanı atılan adımların da ötesinde. Fed, piyasaların sorunsuz bir şekilde işlemesi amacıyla her gün 75 milyar dolar hazine tahvili ve 50 milyar dolar konut kredisine dayalı menkul kıymet alacağını bildirerek, yeni programlar oluşturulup çalışanlar, tüketiciler ve işletmelere kredi akışının destekleneceğini ve yeni finansman sağlanacağını belirtti.

Uluslararası Para Fonu (IMF)

IMF, İtalya ekonomisinin koronavirüs salgınının etkisiyle 2020 yılında %0,6 daralacağı tahmininde bulundu. Kuruluş ayrıca yaklaşık 80 ülkenin IMF'ye acil yardım için başvuruda bulunduğunu belirterek 2020 yılında 2008-2009 finans krizi kadar derin bir küresel resesyon olabileceğini ifade etti.

Moody’s küresel büyüme tahminleri

Moody’s G20 ülkelerinin büyüme tahminini 2020 yılı için %2,6’dan -%0,5’e indirdi.  Kuruluş ayrıca Almanya ekonomisinin 2020'de yüzde 3, Fransa'nın yüzde 1.4 ve İngiltere'nin yüzde 2.6 ve İtalya'nın yüzde 2.7 küçüleceğini öngördü.

Avrupa hisse senedi piyasaları

Avrupa Borsaları, Fed’den gelen sınırsız varlık alım kararı ile İtalya’da koronavirüs salgınında yeni vaka sayısının yavaşlamasının etkileriyle yukarı yönde ivmelenerek %8 civarında değer kazandı.

Almanya Ekonomisi

Alman hükümeti koronavirüsün ekonomideki olumsuz etkilerini azaltmak için toplam 750 milyar euroluk (800 milyar dolar) bir paketi onayladı. Öte yandan, Almanya Maliye Bakanlığı 2020 yılında ülke ekonomisinin en az %5 daralabileceğini öngörüyor. Almanya’da iş dünyası güvenini gösteren Ifo endeksi Mart’ta 86,1’e gerileyerek Temmuz 2009’dan bu yana en düşük seviyesine indi. Ülkede ticaret ve hizmet sektörlerinde güven kaybı imalat sanayi ve inşaat sektörlerinden daha yüksek düzeyde gerçekleşti.

ABD Ekonomisi

ABD'de imalat ve hizmet PMI Endeksleri koronavirüs etkisiyle Mart ayında rekor seviyede düşüş kaydetti. İmalat PMI Endeksi de 50.7'den 49.2'ye gerileyerek Ağustos 2009'dan beri en düşük seviyeye inerken IHS Markit hizmet PMI Endeksi Şubat ayındaki 49.4 seviyesinden 39.1'e gerileyerek rekor düşük seviyeye indi. ABD ekonomisinin yüzde 90’ını hizmet sektöründen oluşuyor ve bu rakamlar ülke ekonomisinin 2020 yılında zorluk yaşayacağına işaret ediyor.

Öte yandan, ABD Senatosu 2 trilyon USD büyüklüğündeki teşvik paketi konusunda uzlaşmaya vardı. Fed'in yoğun teşvik programının koronavirüsün etkilerini azaltacağına ilişkin beklentilerin güçlenmesinin ardından Dow Jones endeksi % 11,33 ile 1933'ten bu yana en hızlı artışını kaydetti.

ABD’de Mart başında haftalık işsizlik maaşı başvuruları 29 Şubat'ta sona eren haftada 3 bin düşüşle 216 bin olarak 50 yılın en düşük seviyelerinde idi. Koronavirüs salgınının artmasıyla birçok iş yerinin kapanmasının ardından işsizlik maaşı başvuru sayısı 21 Mart haftasında 3,3 milyon ile rekor seviyeye yükseldi.

ABD ekonomisi 2019 yılının son çeyreğinde beklentilere paralel olarak %2,1 büyüdü.

Avrupa Ekonomisi

Euro Bölgesi’nde imalat ve hizmet sektörlerini içeren bileşik PMI verisi Mart ayında 51,6'dan 31,4'e geriledi. Böylece bölgede PMI verisi Euro para birliğinin oluşturulduğu dönemden bu yana en düşük değerini aldı.

İngiltere Ekonomisi

İngiltere merkezli anket şirketi YouGov'a göre Koronavirüs salgını nedeniyle her yirmi İngiliz'den biri işini kaybederken yüzde dokuzunun çalışma saatleri ya da ücretlerinde düşüş oldu.

Salgına ilişkin teşvik paketleri

Japonya’da salgın nedeniyle gelir kaybına uğrayan hanehalkına yönelik 56 trilyon yen büyüklüğünde bir teşvik paketi tasarlandığı duyuruldu. Almanya’da ise meclis hükümetin hazırladığı 750 milyar euro büyüklüğündeki harcama paketini onaylanırken ABD’de 2 trilyon USD tutarındaki destek paketi Senato’da onaylanarak Temsilciler Meclisi’ne iletildi.