Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (2-8 Mart 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
08 Mart 2020 15:48

Haftalık Ekonomi ve Finans Değerlendirmesine resmin üzerine tıklayarak ulaşabilirsiniz

Yurtdışı Piyasalar 

Güney Afrika Ekonomisi

Afrika'nın en sanayileşmiş ülkesi olan Güney Afrika elektrik kesintilerinin üretim üzerindeki olumsuz etkileri ve iş dünyası güvenindeki düşüş ile birlikte son iki yılda ikinci kez resesyona girdi. GSYH’si 2019 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 0,8 küçülen Güney Afrika yılın son çeyreğinde yüzde 1,4 daralarak resesyona girdi.  Tüm yıl için, ekonomik büyüme yüzde 0,2 ile küresel finans krizinden bu yana en düşük seviyede gerçekleşti.

Koronavirüs

Japonya’nın başkenti Tokyo’da 7 yıldan bu yana olimpiyat hazırlıkları yapılıyor ve toplam harcamaların 26 milyar doları aştığı tahmin ediliyor idi. 24 Temmuz-9 Ağustos arasında yapılması kararlaştırılan 2020 Tokyo Olimpiyatları’nın virüs nedeniyle yıl sonuna ertelenmesi gündemde.

Euro Bölgesi

Virüs nedeniyle fabrikaların kapatılması enerji ve emtia fiyatlarını aşağı iterken Euro Bölgesi'nde enflasyon şubat ayında üç ayın en düşük seviyesine geriledi. TÜFE enflasyonu şubat ayında yıllık bazda %1,2 düzeyine indi. Virüs nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan düşüş enflasyon düşüşünde etkili olurken halihazırda eksi olan mevduat faizleri nedeniyle AB’nin Fed’den farklı olarak faiz konusunda sınırlı bir alanı bulunuyor.

G7 Zirvesi

G-7 ülkelerinin maliye bakanları ve merkez bankacılarının salı günü Frankfurt saati ile 13:00'te telekonferans yoluyla görüşme sağladılar ve yayılmakta olan koronavirüs salgınına karşı ekonomilerini korumak için harekete geçmeye hazır olduklarını duyurdular, ancak uygulamaya koyulacak tedbirler konusunda ayrıntı vermediler.

Merkez Bankalarından Faiz İndirimi

Avusturalya Merkez Bankası

Virüs salgını nedeniyle birçok Merkez Bankasından faiz indirimleri geldi. Avustralya MB, borsasının virüs nedeniyle 200 milyar dolar değer kaybetmesinin ardından 25 baz puanlık bir indirime giderek faizleri şimdiye kadar ki düşük seviye olan yüzde 0,5’e çekti. Avusturalya ekonomisi hali hazırda eğitim ve seyahat sektörlerinde olumsuz gelişmelere şahit olurken, yurtiçi harcamalar konusunda da sıkıntılar yaşıyor. Bu durum mart ayında açıklanacak birinci çeyrek rakamlarını beklentilerin altında bırakacak gibi gözüküyor.

Malezya Merkez Bankası

Malezya Merkez Bankası 25 baz puanlık indirime giderek faizleri yüzde 2,5’e çekti.

Kanada Merkez Bankası

Bir diğer indirim Kanada Merkez Bankasından geldi ve banka faiz oranını yüzde 1,75’ten yüzde 1,25’e çekerek 50 baz puanlık indirim yapmış oldu. BOC en son 2018 Ekim ayında 25 baz puan faiz artırımına gitmişti ve bu indirim sürpriz oldu.

ABD Merkez Bankası

Geçtiğimiz hafta Dünya Sağlık Örgütü’nün koronavirüsün dünya çapında salgın hastalık haline gelme potansiyeli taşıdığını açıklaması, piyasalarda büyük endişe yarattı. Virüsün hızla yayılabileceği endişesiyle küresel piyasalarda sert satışlar yaşandı. Fed Başkanı Powell geçtiğimiz hafta yaptığı yazılı açıklamada, virüsle ilgili gelişmelerin yakından izlendiğini ve ekonomiyi desteklemek için uygun şekilde hareket edileceğini belirtmiş, bu ise Fed’in bu ayki para politikası toplantısında faiz indirimne gidebileceğine işaret etmişti.

Bu hafta gerçekleştirilen toplantıda Banka politika faizini 1,75-1,5 aralığından 1,00-1,25 aralığına çekerek 50 baz puanlık acil faiz indirimine gitti. Bu, ekonomiyi koronavirüsten korumak için önleyici bir hamle olarak on yıldan fazla bir süredir en büyük tek seferlik indirim. Fed, 2008 yılında faizleri neredeyse sıfıra düşürmüştü; ancak başarısız bir ekonomiyi kurtarmayı amaçlayan diğer kesintilerden farklı olarak Fed bu hamlesiyle Çin ve Avrupa’nın büyümedeki yavaşlamadan ABD’yi korumaya çalışırken bir yandan da ve ticaret savaşının yarattığı belirsizliklerin ABD ekonomisi üzerindeki olumsuz etkisini en aza indirmeye çalışıyor. Kararın ardından S&P 500 endeksi pazartesi günkü yüzde 4,6’lık yükselişini geride bırakarak yüzde 2,8 düşerken, 10 yıllık Hazine bonosu getirisi yüzde 1'in altına geriledi.

Yetkililer, aynı zamanda, Fed'in bilançosunu küçültme çabalarının erken sona erdiğini açıkladılar. Fed, finansal kriz esnasında büyümeyi yeniden canlandırmak için varlık alımına gitmiş ve Banka’nın hükümet destekli tahvilleri kriz sırasında şişmişti. Politika yapıcılar bilançoyu daha normal bir boyuta döndürmek için menkul kıymetleri elden geçiriyorlar ve niceliksel sıkılaştırma olarak bilinen bu süreci Eylül ayından sonra erdirmeyi planlıyorlardı ancak süreç perşembe günü sona erecek.

Merkez bankası rekor bir uzun vadeli ekonomik genişlemeyi hedefliyor, böylece Fed maksimum istihdam ve yavaş ancak istikrarlı enflasyon hedeflerine ulaşabilecek. İşsizlik oranı yüzde 3,6 ile 50 yıldaki en düşük seviyesinde, fakat bu, fiyatları daha hızlı bir şekilde yükseltmeye zorlayacak şekilde ücretleri önemli ölçüde artırabilir.

Enflasyon, Fed’in 2012'de resmi olarak kabul ettiği %2 hedefinden biraz uzakta. Düşük bir enflasyon, sağlıklı bir ekonominin tekerleklerini yağlamaya yardımcı olur, işletmelerin ücretleri daha hızlı yükseltmesine ve faiz oranlarını artırmasına yardımcı olarak bir kriz anında Merkez Bankasına daha fazla yer açılmasını sağlar. Şu anda ABD ekonomisi rahat bir dönemde ancak global riskler ve enflasyon ile ilgili endişeler devam ediyor. Başta Trump olmak üzere yatırımcılar Fed'in daha da fazlasını yaparak 18 Mart'taki toplantısında çeyrek puanlık bir kesintiyi daha bekliyorlar.

Sonuç

Merkez Bankalarının faizleri indirmesi piyasada güveni artırabilir ve borçlanmayı ucuz tutmaya yardımcı olabilir; ancak hastalığın yayılmasını önleyemez veya şirketlerin gecikmiş siparişler veya hasta işçilerle başa çıkmasına yardımcı olamaz.

Dünya Bankası ve IMF’den virüs için destek

Dünya Bankası, ülkelerin salgının sağlık ve ekonomik etkileri ile başa çıkmalarına yardımcı olmak amacıyla 12 milyar dolarlık finansman sağlayacağını söyledi. Dünya Bankası Başkanı David Malpass, paranın sağlık sistemlerini güçlendirmek, sağlık hizmetlerine erişimi iyileştirmek ve özellikle yoksul ülkelerde hastalık gözetimini geliştirmek için kullanılacağını söyledi.

Ardından Uluslararası Para Fonu (IMF) de virüsle mücadele kapsamında gelir seviyesi düşük ve gelişmekte olan ülkeler için 50 milyar dolarlık yardım paketi açıkladı. Yardım paketinin faiz ödemesi bulunmazken programa dahil olmak isteyen ülkelerin IMF ile daha önce bir program yapmış olmaları gerekmiyor.

ABD’den virüs için destek

ABD Kongresi koronavirüs salgınına karşı tedavi geliştirilmesi ve ekstra sağlık hizmetleri için 7,8 milyar dolarlık ek bütçe ayrılması konusunda anlaşmaya vardı.

Çin Ekonomisi

Çin’de imalat PMI verisi şubat ayında 35,7 seviyesi ile tarihin en düşük seviyesinde gerçekleşti. Söz konusu veri, son aylarda ülkede bazı fabrikaların üretime ara vermesi, bunun tedarik zincirini negatif etkilemesi ve ekonomik aktiviteyi düşürmesinin imalata verdiği duraksamanın büyüklüğüne işaret etti. Bir diğer açıklanan veriye göre Çin’de şubat ayında Caixin Hizmetler PMI 26,5 ile tarihi düşük seviyede gerçekleşti. Veri bir önceki ay 51,8 olarak açıklanmıştı. Koronavirüs kaynaklı endişeler ve üretimdeki sıkıntılar nedeniyle imalat PMI değerinin ardından hizmetler PMI değerinin de düşük açıklanması Çin ekonomisinin ilk çeyrek performansına yönelik olumsuz görüşleri güçlendiriyor.

OECD Raporu

OECD yayımladığı ara dönem ekonomik görünüm raporunda küresel ekonominin koronavirüs salgınından önce toparlanmakta olduğunu, salgının ardından ise 2008 finansal krizinden bu yana karşılaşılan en ciddi risklere maruz kaldığını belirtti. 2020 yılına ilişkin küresel büyüme tahminini Kasım 2019’da açıkladığı %2,9 düzeyinden %2,4’e revize eden OECD, Çin ekonomisine yönelik büyüme tahminini 0,8 puan indirerek %4,9’a çekti.