Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (18-24 Mart 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
25 Mart 2019 10:17

Dünya

FED Faiz Kararı

Ekonomik büyümenin yavaşladığını belirten ABD merkez bankası Fed, bu yıl faiz artırımı yapılmayacağının ve gelecek yıl da bir faiz artırımının sinyalini verdi. 19 Martta başlayan ve iki gün süren para politikası toplantısı sonrasında FED beklenildiği gibi politika faizini değiştirmeyerek %2,25-2,50 aralığında sabit bıraktı. Toplantı tutanaklarına göre ekonomik aktivite 2018 yılının son çeyreğinde yavaşlarken, 2019 yılının ilk çeyreğinde tüketim ve yatırım harcamalarında azalış olduğu yer aldı. Ayrıca FED üyelerinin 2019 ve 2020 yıllarına ilişkin büyüme ve tüketim enflasyonu beklentilerini aşağı yönde revize etmeleri dikkat çeken unsurlardan birisi oldu.

FED ayrıca 3,8 trilyon dolar değerindeki menkul kıymeti elden çıkarmaya yönelik bilanço küçültme operasyonunun Eylül ayı içerisinde son bulacağını açıkladı. Karar sonrası dolar endeksi 96 puana kadar geriledi, euro/dolar paritesi 1,14 üzerine çıktı. ABD 10 yıllık tahvilleri 2,59’dan 2,56’ya, 2 yıllıklar ise 2,45’ten 2,4065’e düştü.

AB Ekonomisi

AB ekonomisinde de benzer bir durgunluk gözlenmektedir. Bir süredir AB merkez bankası faizleri değiştirmezken, İngiltere merkez bankası da faizi değiştirmedi. Brexit tartışmaları devam ederken, Ocak ayında İngiltere’deki şirketlerin %50’si anlaşmasız ayrılığa hazır olduğunu söylerken, bu oran %80’e çıkmış durumda.

Bu hafta gerçekleştirilen AB liderler zirvesinde Brexit’in ertelenmesine şartlı onay verildi. Zirveden çıkan karara göre, önümüzdeki hafta Brexit anlaşmasının İngiltere Parlamento’sunda onaylanması halinde İngiltere’nin AB’den çıkış tarihi 22 Mayıs'a; anlaşmanın onaylanmaması halinde ise 12 Nisan'a ertelenecek. 

Japonya

Geçen hafta Japonya tarafından gelen veriler de olumlu değildi. Şubat ayında açıklanan ihracat ve ithalat rakamları düşüşün devam ettiğini gösteriyor. İhracat rakamlarındaki azalış Aralık ayından beri devam ederken, ithalat rakamlarındaki azalış 2016 yılı sonundan bu yana en sert düşüş olarak kaydedildi.

Türkiye Ekonomisi

Bütçe Dengesi

Yurtiçi tarafta bu hafta şubat ayına ilişkin bütçe rakamları açıklandı. Buna göre bütçe gelirleri yıllık bazda %9,7 artarken bütçe harcamaları %33,2 artış gösterdi. Böylece 2018 yılının Şubat ayında 1,9 milyar TL olan bütçe açığı 2019 Şubat ayında 16,8 milyar TL olarak gerçekleşti. Şubat ayına ilişkin açıklanan rakamlarda vergi gelirlerindeki artışın %19,7 ile enflasyonun altında kaldığı gözlenmektedir. Ekonomideki durgunluğun vergi gelirleri üzerinde yarattığı bu olumsuz baskının bütçe dengesini de olumsuz yönde etkileyeceği öngörülmektedir.

Konut Piyasası

Yurtiçi piyasalarda Şubat ayına ilişkin konut satışlarında da yıllık bazda %18,2 düşüş olduğunu görmekteyiz. Bunun yanı sıra yeni konut satışlarındaki yüzde 25’in üzerinde gerçekleşen gerileme ile reel bazda konut fiyatlarındaki %13,6 azalış inşaat ve emlak piyasası üzerinde olumsuz havanın estiğini gösteriyor.

Vergi İndirimine devam

Bu haftanın bir diğer gelişmesi de devam eden KDV ve ÖTV indirim tarihlerinin yeniden güncellenmesi oldu. Buna göre otomotiv, beyaz eşya ve mobilya sektörlerinde uygulanan ÖTV ve KDV indirim süresi 30 Haziran 2019; konut satışları ve tapu harçlarına yönelik indirimler ise 31 Aralık’ta sona erecek.

Düzenlemeyle, vergisiz fiyatı 70 bin TL’nin altında olan araçlarda ÖTV oranı yüzde 45'ten yüzde 30'a, fiyatı 70-120 bin TL arası olan araçlarda yüzde 50'den yüzde 35'e düştü. Ticari araçlara yönelik uygulanan yüzde 18'lik KDV oranı ise yüzde 1'e indirildi. Beyaz eşyada ÖTV sıfırlanırken, mobilya da ise KDV oranı yüzde 18'den yüzde 8'e düşürüldü. Konut alımında KDV, yüzde 18'den yüzde 8'e, tapu harçları da yüzde 4'ten yüzde 3'e düşürüldü.

Enflasyon kaygısıyla faiz indirimi yapamayan merkez bankasına karşılık yapılan bu indirimlerle yurtiçi talep canlı tutulmaya çalışılıyor. Vergi indirimlerinin sona ermesiyle merkez bankasından faiz indirimi gelebileceği yönünde yorumlar yapılmaktadır.

Tüketici güveni arttı

Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anketi sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi, Mart ayında bir önceki aya göre %2,9 oranında arttı; Şubat ayında 57,8 olan endeks Mart ayında 59,4 oldu.

Detaylara bakıldığında benzer bir eğilim gözlenmektedir. Gelecek 12 aylık döneme ilişkin hanenin maddi durum beklentisi endeksi Şubat ayında 75,2 iken, Mart ayında %4 oranında artarak 78,3 oldu. Genel ekonomik durum beklentisi endeksi Şubat ayında 75 iken, Mart ayında %4,9 oranında artarak 78,6 oldu. İşsiz sayısı beklentisi endeksi de Şubat ayında 59 iken Mart ayında %0,1 oranında azalarak 58,9 oldu.

İnşaat maliyet endeksi arttı

İnşaat maliyet endeksi, 2019 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre %6,5, bir önceki yılın aynı ayına göre %28 arttı. Bir önceki aya göre malzeme endeksi %0,90, işçilik endeksi %20,6 arttı. Ayrıca, bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi %27,9, işçilik endeksi %26,8 arttı. Bina inşaat maliyeti de aynı yönde artış gösterdi. Ortalamada bir önceki yılın aynı ayına göre %28,11 artan bina inşaat maliyeti, malzemede %28,7, işçilikte %27 arttı.

Kur Hareketleri

Hafta sonuna doğru dolar kurunda bir hareketlenme oldu. Merkez bankası net rezervlerindeki erime ve ABD ile ilişkilerin gerilme ihtimaline karşılık dolar kuru 5,4’den 5,76’ya çıktı. Ekonomi yönetimi, rezervlerdeki azalışın borç ödemelerinden kaynaklandığını açıklarken, ekonomi çevreleri azalışın borç ödemelerinden daha fazla olduğunu, merkez bankasının kuru bastırmak için dolaylı yoldan piyasaya döviz verdiğini iddia etti. Ayrıca yurtiçi karar alıcıların döviz almaya devam etmesi de kur artışında etkili olmaktadır.