Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (9 Kasım-15 Kasım 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
15 Kasım 2020 20:20

Yurtiçi Piyasalar

Cuma günü, TL’nin değer kaybetmeye devam etmesiyle, USD/TL 8,5789, EUR/ TL 10,1947 ile tarihi yüksek seviyelerini test etti. Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi ise 523 baz puana ulaştı.

7 Kasım’da Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile TCMB Başkanı Murat Uysal görevinden alınarak, yerine Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı Naci Ağbal atandı. Ağbal, başkan seçildikten sonraki ilk yazılı açıklamasında Banka olarak temel amaçlarının fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek olduğunu, bu noktada para politikasında, şeffaflık, hesap verebilirlik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde iletişimin güçlendirileceğini vurguladı. Göreve başladıktan sonra Bankalar arası para transferi (EFT) için mesai saatleri kaldırıldı ve 7/24 para transferi dönemi başlatılacağı duyuruldu. Mesajın ardından Türk lirası hızlı değer kazanırken, USD/TL kuru %5,4 düşüş ile 8,0634 seviyesine geriledi. BIST-100 endeksi 1.232 puana çıkarak son 9,5 ayın en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi ise  463 baz puan seviyesine geriledi.

Öte yandan, Borsa İstanbul altın karşılığı TL, dolar ve euro takas işlemleri yapılmasını sağlayacak olan Kıymetli Madenler Swap Pazarı'nın 16 Kasım'da faaliyete geçeceğini duyurdu.

Pazar günü Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak sosyal medya hesabından görevden affını istediğini duyurdu. Affın kabul edilmesinin ardından göreve eski Kalkınma Bakanı Lütfi Elvan'ın atandığı açıklandı. Elvan göreve geldikten sonra açıklamalarda bulundu:

  • Türkiye’nin ekonomi yönetiminin, makroekonomik istikrarı artırırken mikro reformlarla piyasa dostu bir dönüşüm programına odaklanacağını,
  • Türkiye’nin, mali disiplini koruyarak enflasyonla mücadeleyi kararlılıkla destekleyecek ve kamu maliyesi kalitesini yükselteceğini,
  • Türkiye'nin makroekonomik istikrarı korurken büyümeye ve istihdama yeni ivme kazandıracağını,
  • Hem yerli hem de yabancı girişimciler için yatırım ortamının iyileştirileceğini,
  • Üretim süreçlerinin, ithalata bağımlılığı azaltılmış, ihracata yönelik yenilikçi bir yapıya dönüştürülerek yerli üretim kapasitesinin artırılacağını belirtti.

Merkez bankası kararı ve beklentiler: Politka anlamında değişiklik olur mu? Nasıl değişiklikler olabilir?

Merkez Bankası ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndaki yeni görevlendirmeler piyasada öncelikli olarak bir faiz artırım beklentisi oluşturdu. Bu da TL’nin kısa süre içerisinde değer kazanmasını sağladı. Dolar/TL haftanın son işlem gününde 7,64 seviyesinde seyrediyor.

Aslında yatırımcının görmek istediği Merkez Bankası toplantısında piyasaya güven veren bir açıklama yapılması olucaktır. İki kurumun birlikte eş zamanlı hareket edişleri piyasaya olumlu yansıyacaktır.

Merkezin bir sonraki toplantısı 19 kasımda gerçekleşecek. Buradaki en önemli husus faiz artışı nın ne kadar olacağı. Önceden Merkez dolaylı olarak faizi artıyordu, elindeki tek araç politika faizi değil. Bir önceki toplantısında politika faizine dokunmadan gecelik faizi ve geç likidite penceresi faiz oranını artırmıştı, Keza, ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti de % 15 lere yaklaştı. Dolayısıyla bu toplantıda faizi dolaylı artırmak yerine doğrudan artırarak piyasalara yön vereceğini düşünüyorum ve bu artış ağırlıklı ortalama fonlama maliyetine yakın düzeyde olacaktır Benim beklentim en az 300 baz puanlık bir artış olabileceği yönünde.

Global portföy yöneticileri yıl sonuna doğru bir nebze pozisyonlarını netleştirirler. Keza, bir süredir en önemli gündem maddesi ABD başkanlık seçimleri idi. O da netleşti Bir sonraki adım teşvik paketinin netlik kazanması olacaktır.  o yüzden önümüzde daha sakin gidecek bir süreç var gibi gözüküyor. Aşı bulundu haberleri de gelmeye başladı

Başkan Erdoğan’dan reform vurgusu

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ekonomide yeni dönem açıklamaları sonrasında yurtiçi piyasalarda güven ortamının arttığını görüyoruz. Hafta başından bu yana düşüş gösteren Türkiye’nin 5 yıllık CDS risk primi dün de 54 baz puan azalarak 397 ile Mart ayından bu yana ilk kez 400 baz puanın altına indi. Baktığımız zaman Türkiye son üç yıldır böyle bir iyileşme döneminden geçmemişti. Kur ve borsadaki gelişmelerden ziyade CDS primindeki azalış bence ülke ekonomi açısından çok daha önemli. Düşük risk primi, doğrudan borçlanma maliyetlerimizi azaltıyor ve kredibilitemizi yükseltiyor.

Üst üste atılan doğru adımlarla finansal piyasalarda daha iyimser tablolarla karşılaşacağımız aşikâr. Sonuçta, Türkiye yabancı yatırımcılar için çok elverişli bir ülke. Bu nedenle uluslararası yatırımların önünü açmak gerekiyor. Politikalarımızın ivedilikle hayata geçirilmesi lazım. Burada yapılan açıklamaların tonlaması da önemli, yani iletişim ve güven aşılamak çok önemli. Piyasaya doğru mesaj vermek gerekiyor. Bu kapsamda, faiz artırımı olmadan sadece yapılan açıklamalar ve iletişim ile kur 8,50 seviyelerinden 7,70’in altına kadar geriledi.

Enflasyonla ve dolarizasyonla mücadeleye devam edilecek. Bu mücadele bize ilk etapta yatırım, üretim ve işsizlik konularında olumlu yansıyacaktır. Yüksek enflasyon ve yüksek kur, yatırımcıların olumsuz kararlar almalarına neden oluyor, o yüzden belirsizliğin giderilmesi ekonomiye olumlu yansıyacaktır.

Başkan Erdoğan, yurtiçi tasarruflar ve uluslararası yatırımlarla finanse edilen büyüme yapısından da bahsetti. Para ve maliye politikalar ile finansal politika arasındaki istikrarın artacağını söyledi. Bunların TL’ye ve enflasyona etkisi oldukça önemli olacaktır.

BDDK normalleşme adımları

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bankaların yurt dışı yerleşiklerle yapılan vadede TL satım yönünde gerçekleştirecekleri para swapı, forward, opsiyon ve diğer türev işlemlere ilişkin limitleri artırdı.

İstihdam Verileri

Yurt içinde işsizlik oranı Ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 0,8 puan azalarak %13,2 seviyesine gerilerken, tarım dışı işsizlik oranı da 1 puan azalışla %15,7 seviyesinde gerçekleşti. Öte yandan, bu dönemde işgücüne katılma oranı 3,3 puan gerileyerek %50,6 oldu. Ağustos döneminde istihdam edilenlerin sayısı yıllık bazda 975 bin kişi azalırken, söz konusu azalış büyük ölçüde istihdam edilenlerin yarısından fazlasını oluşturan hizmet sektöründe gerçekleşti. . Ağustos döneminde mevsimlik çalışanlar ile çalışmaya hazır olduğu halde son 4 haftadır iş başvurusu yapmadığı için işgücünde yer almayanların işgücüne dâhil edilmesi ile hesaplanan “geniş tanımlı işsizlik oranı” %23,3 düzeyinde gerçekleşti.

Yurtdışı Piyasalar

ABD salgında günlük olarak 100 bin vaka sayısını geçen ilk ülke olurken, Rusya, Fransa ve Almanya’da salgının başından bu kaydedilen en yüksek günlük vaka sayılarına ulaşıldı. Dünya genelinde ise vaka sayısı 53 milyonun üzerine çıkarken, ölü sayısı 1 milyon 300 bine yaklaştı.

Bu hafta Pfizer ve BioNTech firmalarının geliştirdiği COVİD-19 aşısının etkinliğinin %90 civarında olduğunu açıklanmalarının ardından piyasalarda olumlu bir hava seyredildi. Haberin ardından güvenli liman olan altında sert düşüşler gözlemlendi. Altının onsu 1951 dolardan 1855 dolara geriledi. Brent türü ham petrolün varil fiyatı da seçim belirsizliğinin kalkması ve aşı haberleriyle hızlı yükseliş sergileyerek 45 USD seviyesinin üzerine çıktı.

ABD Ekonomisi

Geçtiğimiz Cumartesi günü ABD Başkanlık seçimlerinde Joe Biden 290 delege sayısına ulaşarak ABD’nin 46. Başkan’ı seçildi.

7 Kasım ile biten haftada işsizlik maaşına başvuranların sayısı 709 bin kişi ile yaklaşık 7 ayın en düşük seviyesine geriledi. Ancak küresel finansal kriz döneminde bu rakam 635 bin idi.

Öte yandan, ülkede aylık TÜFE enflasyonu Ekim ayında %0,1 olan piyasa beklentilerinin aksine %0,0 düzeyinde gerçekleşti. Bu gelişmede gıda fiyatlarındaki artışa karşın petrol fiyatlarındaki gerileme etkili oldu. Böylece yıllık TÜFE enflasyonu Ekim’de %1,2 düzeyinde gerçekleşti.

Euro Bölgesi Ekonomisi

ECB Başkanı Lagarde dünkü konuşmasında, Aralık ayında daha fazla varlık alımı yapılacağını ve bankalara ucuz kredi sağlanacağını bildirdi. Lagarde ayrıca, aşı konusundaki gelişmelerin olumlu olduğunu ancak ekonomi üzerinde etkide bulunmasının vakit alacağını belirtti.

Avrupa Birliği ile Brexit müzakerelerinin yakından izlendiği İngiltere ekonomisi yılın 2. çeyreğindeki %19,8’lik daralmanın ardından 3. çeyrekte %15,5 büyüdü