Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (16 Kasım-22 Kasım2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
23 Kasım 2020 17:53

Yurtiçi Piyasalar

Sanayi üretimi yıllık bazda yükselişini Eylül ayında da sürdürdü ve yıllık bazda %8,1 oranında artış kaydetti. Endeksin alt kırılımlarından dayanıklı tüketim malı ve sermaye malı üretimlerinde de artış vardı; sırasıyla %16,2 ve %10,4 oranında.

Cuma günü yayımlanan TCMB Kasım ayı beklenti anketine göre, yılsonu tüketici enflasyonu beklentisi bir önceki anket dönemine göre 71 baz puan yükselerek %12,47 olurken, yılsonu USD/TL kuru beklentisi 7,89 olarak gerçekleşti. GSYH 2020 yılı büyüme beklentisi ise  -%0,8’den -%0,6’ya revize edildi.

Ekim ayı merkezi yönetim bütçe açığı yıllık bazda %67,2 oranında daralarak 4,9 milyar TL düzeyinde gerçekleşti. Bu dönemde bütçe gelirleri %41,9, bütçe harcamaları %21,6 artış kaydetti. Ekim'de faiz dışı denge ise 6,9 milyar TL fazla verdi. Ocak-Ekim döneminde ise bütçe açığı %44,5 artışla 145,5 milyar TL’ye ulaştı.

Merkez Bankası tarafından Eylül 2020 dönemine ilişkin kısa vadeli dış borç istatistikleri açıklandı. Buna göre, kısa vadeli dış borç stoku, eylülde 2019 sonuna kıyasla yüzde 8.8 artarak 134 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Bu dönemde, bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku yüzde 1.9 artışla 57.1 milyar dolara çıkarken, diğer sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku yüzde 4.8 azalışla 55.9 milyar dolara indi. Tamamı kamu bankalarından oluşan kamu sektörünün kısa vadeli borcu, eylülde 2019 sonuna kıyasla yüzde 4.7 artarak 26,2 milyar dolar olurken, özel sektörün kısa vadeli dış borcu yüzde 3.3 azalarak 86.8 milyar dolara indi.

TÜİK verilerine göre, Türkiye genelinde konut satışları Ekim ayında yıllık bazda %16,3 azalarak 119.574 adet oldu. İpotekli satışlar da aynı dönemde %49,3 azalışla 25.566 adet düzeyinde gerçekleşti. Konut kredisi faiz oranlarındaki düşüş ile birlikte yaz aylarında canlanan konut satışları, faiz oranlarının yükselmesi ile Eylül ayında düşüşe geçmişti.

Resmi Gazete'de borç yapılandırması ve istihdam teşvikine ilişkin düzenlemeleri içeren yasa yayımlandı. Buna kapsamda Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, MTV, ÖTV, tüm idari para cezaları, KYK borçları, Hazine alacaklarını kapsayan vergi borçları yapılandırılarak en fazla 18 taksitle ödenebilecek. Taksitler iki ayda bir ödenecek. İlk taksit tarihine kadar peşin ödemenin yapılması durumunda, işleyen faizler silinecek. İlk taksit Ocak 2021’de ödenecek. Ayrıca, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını 30 Haziran 2021'e kadar Türkiye'deki banka veya aracı kuruma bildiren gerçek ve tüzel kişiler, bu varlıklarını serbestçe tasarruf edebilecek. Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan sigortalıların normal çalışma sürelerine dönmeleri durumunda işverene ödenen ve İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanan prim desteği süresi 30 Haziran 2021'e kadar uzatılıyor.

TCMB Para Politikası Kurulu, dünkü toplantısında %10,25 olan politika faizini piyasa beklentisi paralelinde 475 baz puan artırarak %15 seviyesine çıkardı. TCMB ayrıca, para politikasının sadeleştirilmesi kapsamında, hâlihazırda 1 ay vadeli geleneksel yöntemli repo ihaleleri ve geç likidite penceresi imkânlarıyla sağlanan fonlamanın 20 Kasım tarihinden itibaren 1 hafta vadeli repo faiz oranı üzerinden yapılacağını duyurdu. Bu oran parasal duruş için tek gösterge niteliğinde olacak. Kararın ardından USD/TL günü 7,55 seviyesinden tamamladı.

Yurtdışı Piyasalar

ABD’li Moderna firmasının koronavirüse karşı geliştirdiği aşının %94,5 oranında etkili olduğu açıklamasının ardından küresel piyasalarda olumlu bir seyir izlendi. Ayrıca, aşı haberlerinin ardından petrol fiyatları da yükselişe geçerek 43 doların üzerine çıktı.

Koronavirüs vaka sayısındaki artış dünya genelinde hızlanırken pek çok ülke sosyal hayatı kısıtlayıcı tedbirler almaya devam ediyor. Pfizer ile BioNtech Kovid-19’a karşı geliştirilen aşının %95 etkinlik gösterdiğini açıkladı. Aşının Aralık ayı sonuna kadar ABD’de gerekli onayları almak üzere başvurabileceği kaydediliyor. Küresel piyasalar olumlu haber akışıyla tarihi yüksek seviyelerini test ettikten sonra koronavirüs vaka sayılarındaki hızlı artışın etkisiyle bir miktar geriledi.

Uluslararası Finans Enstitüsü “Küresel Borç Monitörü” raporunu yayımladı. Buna göre küresel borç yükü 2020 yılının 3. çeyreğinde hızlı bir artış sergiledi. Salgın sürecinin devam etmesiyle birlikte devlet ve özel sektör borçlanmalarındaki yükselişler küresel borç yükünü 2020 yılının ilk üç çeyreğinde 15 trilyon USD artırarak 272 trilyon USD seviyesine çıkarttı. Yılın son çeyreğinde borçlanmanın ivme kaybetmesi beklenirken, yılsonunda borç yükünün 277 trilyon USD’ye ulaşması bekleniyor. Bu tutar küresel ekonominin %365’ine tekabül ediyor.

ASEAN ülkeleri ile Çin, Avustralya, Japonya, Güney Kore ve Yeni Zelanda arasında Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) anlaşması adıyla bir serbest ticaret anlaşması imzalandı. RCEP, 2,1 milyar kişinin yaşadığı, 26,2 trilyon USD büyüklüğüne sahip bir bölgeyi kapsıyor. Anlaşmaya katılan ülkeler küresel GSYH’nin yaklaşık %30’unu oluşturuyor.