Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (11-17 Kasım 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
18 Kasım 2019 15:02

Çin

Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika Cumhuriyeti'nin oluşturduğu BRICS Grubu Zirvesi'ne katıldı. Mart ayından bu yana Hong Kong’ta devam eden gösterilere ilişkin açıklamada bulunan Şi, Hong Kong'daki şiddeti sonlandırmak konusunda kent yönetimini desteklediklerini belirtti. 

Çin Devlet Başkanı Şi, Brezilya'nın başkenti Brasilia'daki zirvede yaptığı konuşmada, ülkesinin Hong Kong yönetiminin şiddet olaylarını bitirmek için yasal yetkilerini kullanmasını desteklediğini ifade etti.

Şi, "vahşi suçlular" olarak nitelediği protestocuların başlattığı şiddeti sonlandırmanın ve düzeni yeniden sağlamanın Hong Kong yönetiminin en acil sorunu olduğunu kaydetti. Kasım ayının ilk on gününde yaşanan bazı gelişmeler olayları daha da tırmandırmıştı. Bunlardan biri Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi öğrencisi bir gencin yüksek bir yerden düşerek hayatını kaybetmesi oldu. Gencin polisin sıktığı gaz nedeniyle dengesini kaybedip düştüğü haberinin yayılması eylemcileri daha da fazla sokağa dökmüştür. Bir diğer olay ise polisin yakın mesafeden bir eylemciyi vurması oldu. Bu olayların ardından Çin’in bölgeye müdahale edebileceği ihtimali konuşulmaya başlamasına rağmen olası bir müdahalenin Çin’in uluslararası sistemde zora sokacağı da düşünülürse Çin’in bir süre daha sabırlı ve ihtiyatlı davranacağı öngörülmektedir.

BRICS

Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’dan oluşan BRICS’in 11. zirvesi 14 Kasım’da Brezilya’da başladı. İki gün süren zirve, uluslararası arenada çok kutupluluğu teşvik etmeyi amaçlayan BRICS’e üye ülkelerin liderlerini başkent Brasilia’da bir araya getirmiştir. Bu yıl BRICS dönem başkanlığını yapan Brezilya, 11. zirvenin ev sahipliğini yapmıştır.

14 Kasım’da başlayan ve iki gün süren zirve Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa ve Hindistan Devlet Başkanı Narendra Modi’nin katılımıyla gerçekleşmiştir.

Gelişmekte olan beş ekonominin liderlerinin açık formatta bir toplantı gerçekleştirip ekonomide işbirliği, stratejik partnerlik, yatırımlar ve karşılıklı olarak fayda sağlayacak projeler üzerine görüş alışverişinde bulundular.

BRICS liderleri ayrıca, BRICS İş Konseyi ve BRICS İş Forumu toplantısına katıldılar ve konseyin çalışmaları hakkında bilgilendirildiler.

Bolivya

Bolivya'da 20 Ekim'de düzenlenen başkanlık seçimlerinin ardından muhalefet, seçimlerde "hile" yapıldığını iddia etmiş ve taraflar karşılıklı olarak destekçilerini sokak gösterilerine çağırmıştı.

Tartışmalı seçim sonuçlarının ardından günlerdir seçimlerin iptal edilmesini ve tekrar seçime gidilmesini isteyen muhalifler, Evo Morales'in tekrar seçim yapılacağı duyurusunun ardından, Morales'in katılmadığı seçimler düzenlenene kadar protestoların devam edeceğini açıklamıştı.

Morales, Bolivya Genelkurmay Başkanı Williams Kaliman'ın istifa çağrısının ardından görevi bırakmış, süreci "darbe" olarak niteleyen ve tepki gösteren Meksika'nın iltica teklifini kabul etmesinin ardından da bu ülkeye gitmişti.

Muhalif Senatörler Meclisi Başkan Yardımcısı Jeanine Anez, Morales'in liderliğini yaptığı parti Sosyalizm Hareketi (MAS) mensuplarının katılmaması nedeniyle çoğunluğun sağlanamadığı oturumda, ülkenin geçici devlet başkanı ilan edilmişti.

17 Kasım 2019 itibariyle gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısı 18’e yükselmiştir.

Japonya

Japonya'da muhalefet partileri, Başbakanı Şinzo Abe'yi geleneksel kiraz çiçeği seyretme partisine kendi seçim bölgesinden yandaşlarını çağırarak devleti masrafa sokmakla suçladı. Davetli sayısındaki artışın nedenlerini araştırmak için komisyon kuran dört parti, hükümetten misafir davet etme kriterlerini açıklamasını talep etti.

Kore

Pyongyang'ın nükleer görüşmelerdeki Başmüzakerecisi Kim Myong Gil, resmi haber ajansı KCNA'daki açıklamasında, ABD yönetiminin Kuzey Kore Özel Temsilcisi Stephen Biegun'un 3'üncü bir ülke aracılığıyla kendilerine aralıkta müzakereleri yeniden başlatma teklifi sunduğunu belirtti.

Biegun'un doğrudan kendisine ulaşmayıp 3'üncü bir tarafa müracaat etmesini anlayamadığını ifade eden Kim, "Biegun'un davranışı, ABD hakkında sadece şüphe uyandırıyor" yorumunda bulundu.

ABD yönetiminin çözüm sunmayan müzakerelerle zaman kazanmayı amaçladığı takdirde, bu görüşmelerle ilgilenmediklerini vurgulayan Kim, "Çözümün mümkün olduğu konularda ABD ile herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda görüşmeye hazırız." ifadesini kullandı.

Ülkesinin, ikinci plandaki meselelere dair bir anlaşmaya niyetli olmadığına dikkati çeken Kim, Washington'dan Kuzey Kore'ye karşı düşmanca tutumunu sona erdirecek kalıcı bir çözüm sunmasını istedi.

İran’da Eylemler

İran hükümetinin 15 Kasım günü benzine yapması zam nedeniyle başlayan protesto gösterileri Tahran, Fars, Doğu Azerbaycan, Batı Azerbaycan, İsfahan, Mazenderan, Kürdistan, Rezevi Horasanı eyaletleri başta olmak üzere ülkenin genelindeki kentlerde devam ediyor. Bazı benzin istasyonlarının ateşe verilmesi haberlerinin yanısıra Tahran’da sürücülerin arabalarını caddelerde durdurarak kentin giriş çıkış yollarını kapattığı haberleri gelmektedir. Hükümet bu zamlardan herhangi bir pay almayacağını açıklasa da eylemler henüz sakinleşme eğilimine girmemiştir. Bu konuda ilginç bir adım ise ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’dan gelmiştir. Pompeo, Washington’un Tahran halkının yanında olduğu belirtmiş, bu da ABD’ye muhalif ülkelerde çıkan halk hareketlerinde ABD’nin genel çizgisini bozmadığı şeklinde yorumlanabilmektedir.