Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (1-7 Haziran 2020)

SDE Editör
08 Haziran 2020 12:07

İngiltere’de Irkçılık Karşıtı Eylemler

İngiltere'nin Bristol kentinde ırkçılık karşıtı gösteri düzenleyenler bir köle tacirinin heykelini yıktı. Siyahi George Floyd'un ABD'de polis tarafından öldürülmesinin ardından İngiltere’de başlayan gösteriler devam ediyor. Başkent Londra'da ABD Büyükelçiliği ve Başbakanlık binası önünde iki ayrı gösteri düzenlendi. "Siyahların hayatı önemlidir", "İngiltere masum değil" şeklinde slogan atan göstericiler, "adalet yoksa barış da yok", "artık yeter", "Trump ve Boris ırkçı" yazılı dövizler taşıyor. Bu arada Londra polisi, dün başkentte yapılan gösteride 29 kişinin gözaltına alındığını, çıkan olaylarda 14 polisin yaralandığını duyurdu. Londra'nın yanı sıra Bristol kenti ile İskoçyanın başkenti Edinburg kentlerinde de protestolar düzenleniyor. Bristol'daki gösteride 17. yüzyılda köle ticareti yapan Edward Colston'un heykeli devirerek nehre atıldı.

Çin-Hong Kong Güvenlik Yasası

Hong Kong basınından RadioTelevision Hong Kong’un (RTHK) haberine göre, Hong Kong Yasama Konseyi, Çin Milli Marşı’na saygısızlığı ve hakareti yasaklayan ve bu tür hareketlere karışanlara hapis cezası getiren yasayı kabul etti. Yasama Konseyinde yaklaşık 4 gün süren tartışmaların ardından yapılan oylama oturumuna 43 delege katıldı. Yasa, Çin yanlısı 41 delegenin lehte oyuyla kabul edildi. Çin hükümeti, Kasım 2017'de ülkenin milli marşına hakaret ve aşağılayıcı davranışta bulunanlara 15 güne kadar gözaltı, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis, 50 bin Hong Kong doları (yaklaşık 44 bin Türk lirası) para cezası ile siyasi haklardan mahrumiyet cezaları verilebilmesini öngören bir yasa kabul etmişti.

Hong Kong ve Makau Özel İdari Bölgeleri'nde uygulanması kararlaştırılan yasa, Hong Kong'da daha önce yabancı takımlarla yapılan futbol maçlarında, taraftarların Çin ulusal marşını yuhalaması sonrası çıkarılmıştı. 'Gönüllülerin Yürüyüşü' adlı marş, 1949'da milli marş olarak kabul edilmişti. Yasa Çin hükümetinin, Hong Kong'daki nüfuzunu pekiştirecek adımlardan biri olarak görülüyor. Yasa için İçişleri Komitesi Başkanı yeniden seçildi. Yasama Konseyindeki İçişleri Komitesi'nde, Çin Milli Marşı tasarısının son 6 aydır muhalif delegelerce oyalanarak yasalaşmasının engellenmesi Çin hükümetinin tepkisini çekmişti.

Tepkiler üzerine Yasama Konseyinde Çin yanlısı delegeler ile muhalif delegeler arasında arbede yaşanmıştı. Arbede sonrası Hong Kong Baş Yöneticisi Carrie Lam'in çıkardığı düzenlemelerle geçen ay Yasama Konseyinde İçişleri Komitesi Başkanlık Seçimi yapılmış ve komitenin başına Çin yanlısı delege Starry Lee seçilmişti. Lee'nin ilgili komitenin başına getirilmesi, Çin'in uzun süredir beklediği Çin Milli Marşıtasarısının yasalaşmasının önünü açmıştı.

ABD

ABD'de halkın yüzde 80'i siyahi Amerikalı George Floyd'un polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesinin ardından ülkenin kontrolden çıktığını düşünüyor. 

Wall Street Journal ve NBC News tarafından yapılan anket, ABD'de Floyd'un ölümü, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ve 100 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine dair ulusal krizlerle ilgili çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Cumhuriyetçilerin yüzde 48'i protestoların kendilerini Floyd'un öldürülmesindeki koşullardan daha fazla rahatsız ettiğini belirtirken, Demokratların yüzde 81'i tam tersini söylüyor. Halkın yüzde 80'i  Floyd'un polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesinin ardından ülkenin kontrolden çıktığını düşünüyor. 

Demokratların yüzde 75'i Kovid-19 salgınının önüne geçilmesinin ve normale dönülmesinin bir yıldan uzun süreceğini belirtirken, ABD Başkanı Donald Trump'a destek veren Cumhuriyetçilerin yüzde 32'si salgının kontrol altına alındığı görüşünü paylaşıyor.  

Anket sonuçlarına göre, Trump'ın icraatlarına destek nisana göre yüzde 1 gerileyerek yüzde 45'e düşse de yaşanan krizler destek oranını çok fazla değiştirmedi. Demokrat başkan adayı Joe Biden'a ise halkın yüzde 49'ı destek veriyor. Ekonomi ve işsizlik gibi konulara çözüm için Amerikalıların yüzde 48'i Trump'ı seçerken, yüzde 35'i Biden'a güveniyor. Rusya soruşturması, azil süreci, salgın ve protestolar döneminde yapılan 18 anket sonucuna göre ise Trump'a destek yüzde 43 ile 47 arasında seyrediyor. 

Libya’da Hafter Kaybediyor

Libya'nın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Tahir es-Sunni, 'iktidar hırslısı' olarak nitelendirdiği Libya Ulusal Ordusu lideri Halife Hafter'in macerasının resmen sona erdiğini ileri sürdü. Sunni, Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti güçlerinin başkent Trablus ve Terhune'deki operasyonlarının ardından Twitter hesabından yaptığı açıklamada, "Bugün zaferimizi kutluyoruz. Bugün Terhune özgürlüğüne kavuştu, iktidar hırslısının (Hafter'in) macerası resmen sona erdi. Trablus'un dik duruşu ve kahramanların fedakarlıklarıyla, bölgedeki karşı devrim ve militarizasyon projesi sona erdi" ifadelerini kullandı.Yakın zamanda geçmiş defterlerin kapatılacağını belirten Sunni, şunları kaydetti:

"Yakında doğu, batı, kuzey, güney hep birlikte oturacağız, diyalog kuracağız, uzlaşacağız, hoşgörülü olacağız. Herkesi - özellikle de gençleri - geçmişten ders almaya ve siyasi iradeleri üzerinde hakimiyet kurmak isteyenler ya da savaş tüccarlarına izin vermemeye çağırıyorum."

General Halife Hafter komutasındaki Libya Ulusal Ordusu, Trablus'taki güçleri Libyalı taraflar arasında önceki gün başlayan 5+5 askeri komitesi görüşmelerinin başarılı olması için kent dışına konuşlandırdıklarını açıklamıştı.

Bunlara ilaveten Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC), 4 ay kapalı tutulan Şerare yatağında petrol üretiminin yeniden başladığını belirtti. NOC’un açıklamasında, "Ulusal Petrol Şirketi, ülkenin güneyindeki Şerare petrol yatağında üretimi yeniden başlattığını doğruluyor” ifadesine yer verildi. Üretimin ilk aşamasında günlük 30 bin varil üretileceği ifade edilirken üretimin 90 gün içinde tam kapasiteye ulaşması bekleniyor. Açıklamada ayrıca yatağın kapalı tutulmasının verdiği zararın 5 milyar doları üzerinde olduğu kaydedildi. Libya’nın Şerare ve Fil petrol yataklarındaki boru hatları geçen ocak ayında, Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu’nun 5 petrol ihraç limanını engellemesi nedeniyle kapatılmıştı.