Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (25-31 Mayıs 2020)

SDE Editör
01 Haziran 2020 12:26

Yurtiçi Piyasalar

Finansman bonosunda, döviz, altın alımında vergi arttı

Kovid19’un ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla Şirket/bankaların kısa vadeli borçlanma aracı olarak ihraç ettikleri ve vergisi düşük olduğu için genelde mevduat yerine tercih edilen finansman bonoları ile altın ve döviz alımlarında vergiler yükseltildi. Finansman bonosunda vergi %10’dan %15’e çıkartıldı, döviz ve altında ise binde 2’den %1’e çıkartıldı.  Bunun ekonomiye ayda yaklaşık 1 milyar TL ek vergi geliri sağlaması bekleniyor.

Bu durum kısa vadede döviz kurundaki oynaklığı azaltacaktır, çünkü an itibariyle dövizin 1 yıllık faiz getirisi kadar maliyeti olmuş olacak ancak uzun vadede ülkeye yeni fon girişini azaltabilir. Tabii döviz talebini biraz da iç piyasadaki güvene bağlı. Sene başında bankalardaki altın mevduatı 12 milyar dolar iken Mayıs itibariyle 16 milyar dolar oldu. Dövize de altına da bir talep var.

Türkiye’de dolarizasyon problemi hep konuşuluyordu. TL’nin değerini korumak adına geçtiğimiz yıl döviz rezervleri azalmıştı. Hali hazırda şirketler yurtdışı borçlarını finanse etmekte zorlanıyorlar. Bir yandan da iç piyasada döviz talebi oluyor. Mevduatın yarısından fazlası artık yabancı para cinsinden. Dolayısıyla döviz artışını enflasyonun altında tutmak önemli.

Türkiye ekonomisi ilk çeyrekte %4,5 büyüdü 

TÜİK 2020 yılına ilişkin ilk çeyrek büyüme rakamlarını açıkladı. Buna göre yılın birinci çeyreğinde GYSH %4,5 oranında arttı.  Beklenti %5,2 idi. detaylara girince yatırım harcamalarının negatif olması veya çeyreklik büyümedeki yavaşlama gibi negatiflikler var. Ama yine de küresel piyasalara nazaran biraz daha iyi bir performans sergilediğimizi görüyoruz. Ancak virüsün olumsuz etkileri henüz kısmi olarak yansıdı rakamlara. İkinci çeyrek itibariyle ciddi bir daralma olabilir.

Yurtdışı Piyasalar

ABD ekonomisi

Bu hafta Başkan Trump’ın Çin’e yönelik yeni kararları uygulamaya koyacaklarına ilişkin haberlerin gündeme gelmesiyle birlikte ABD borsaları karışık bir seyir izledi.

Öte yandan ülkede Nisan ayına ilişkin yeni konut satışları verisi 623 bin ile 490 bin olan beklentilerin üzerinde gerçekleşirken Mayıs ayına ilişkin tüketici güveni endeksi de bir miktar artış göstererek 86,6 değerine yükseldi.

Ülkede salgın nedeniyle Mart ayının son haftasında 3,3 milyon olan işsizlik maaşı başvuruları bu hafta 2,1 milyon olurken son 10 haftada 40 milyonu aşmış oldu. İstihdam piyasasındaki bu bozulma 2008 krizi sonrasındaki tüm iyileşmeyi de bozmuş oldu.

Bu hafta ABD 2020 yılına ilişkin ilk çeyrek büyüme rakamları açıklandı. Verilere göre dünyanın en büyük ekonomisi birinci çeyrekte yıllık %5 oranında daraldı. 2019 yılının son çeyreğinde GSYH %2,1 oranında artmıştı. İlk çeyrek GSYH’deki bu düşüş hükümetin Mart ayında “evde kal” uygulamasından kaynaklı oldu. Bu durum, işletmelerin ve okulların uzaktan çalışmasına veya faaliyetlerini durdurmasına, tüketicilerin harcamalarını iptal etmesine, kısıtlamasına veya yeniden yönlendirmesine bağlı olarak talepte hızlı değişikliklere yol açtı. Ancak COVID-19 pandemisinin tam ekonomik etkilerini 2020'nin ilk çeyreğine ilişkin GSYH tahmininde ölçmek mümkün değil.

Beyaz Saray ekonomik projeksiyonlarını yayımlamaya ara verdi

Washington Post gazetesinin haberine göre Beyaz Saray bu yaz federal açık tahminleri de dahil olmak üzere işsizlik, enflasyon, ekonomik büyüme gibi güncellenmiş ekonomik tahminlerini açıklamayacağını bildirdi.

Fitch Küresel Ekonomik Görünüm raporu

Uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch 2020 Mayıs ayına ilişkin ekonomik görünüm raporunu yayımladı. Koronavirüs kaynaklı ekonomik bozulmaların genişlemeye ve derinleşmeye devam ederken Fitch’in tahminleri bir miktar dengelenmeye işaret ediyor.  Kuruluş, virüs vakalarında keskin bir canlanmanın önlenmesi şartıyla önümüzdeki aylarda sokağa çıkma yasaklarının gevşetilebileceğini söylerken normale dönmenin ise uzun bir zaman alacağını belirtti. Fitch’e göre 2022 ortalarından önce ABD’de ve sonrasında Avrupa'da virüs öncesi GSYH düzeylerine ulaşmamız pek olası değil

Mayıs ayına ilişkin raporda Kuruluş, 2020 yılı için dünya GSYH daralma tahminini Nisan ayında öngördüğü %3,9'dan %4,6’ya revize ederken, Euro Alanı için daralma tahminini %7'den %8,2'ye İngiltere için %6,3'ten %7,8'e, Çin hariç gelişmekte olan pazarlar için de %1,9'dan %4,5'e yükseltti. Fitch, Türkiye ekonomisinin bu yıl %3 daraldıktan sonra 2021 yılında %5 büyüyeceğini öngördü. Kuruluş ayrıca ABD'de ve başka ülkelerdeki işgücü piyasası şokunun şiddetinin ve devam eden sosyal uzaklaşmanın kriz sonrası toparlanmaya ağırlık vereceğini belirtti.

Avrupa Ekonomisi

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Cristine Lagarde Euro Alanı ekonomisi için ılımlı senaryonun geçerliliğini yitirdiğini, kötümser ya da çok kötümser senaryoların gerçekleşebileceğini ifade etti. Daha önce salgının etkilerinin ılımlı olacağı varsayımıyla Euro Bölgesi’nde %5-12 daralma öngördüklerini belirten Lagarde, söz konusu daralma tahminini %8-12 aralığına revize ettiklerini açıklarken, pandemi sonrasında Euro Bölgesi’nde borç krizi olmayacağını, Euro ihtiyacı olan ülkelerle swap hatları oluşturulduğunu vurguladı.

OECD ülkelerinde daralma

2019 yılının son çeyreğinde %0,2 büyüyen OECD bölgesi COVID-19 sebebiyle 2020 yılının ilk çeyreğinde %1,8 oranında daraldı. Bu düşüş, 2009 yılındaki finansal krizinden bu yana en büyük düşüş olarak kayıtlara geçti.

Yeni teşvik paketleri yolda

Avrupa Komisyonu ekonomiyi desteklemek amacıyla 500 milyar EUR’luk kısmı hibe edilecek, 250 milyar EUR’luk kısmı ise düşük faizli kredi imkânı sağlanacak toplamda 750 milyar EUR tutarında bir paket tasarladığını açıkladı.

Japonya ise 1,1 trilyon USD büyüklüğünde bir teşvik paketi hazırladığını duyurdu.

Negatif reel faiz gündemi

Pandemi sebebiyle bir süredir piyasada negatif reel faiz konusu konuşuluyor. Trump da bunu destekliyor ancak FED ve İngiltere MB sıcak bakmıyor. Aslında Avrupa’da ve Japonya’da bir süredir negatif faiz uygulaması var. Ama bu durum ekonomiyi canlı tutmak için yeterli olmuyor.  Neden? Çünkü belirsizliğin devam etmesi, şirketlerin uzun vadeli geleceğine dair endişe yaratıyor bu da bankaların kredi vermesinin önünde engel oluşturuyor. Kredi mekanizması düzgün çalışmıyor. Merkez bankaları kredi vermeye zorladığında ise özel bankalar kredi ihtiyacı olmasa da ödeme garantisi yüksek müşterilerini tercih ediyor. Bu durumda ise küçük ve orta boylu işletmeler, girişimciler krediye erişim konusunda sıkıntıya düşüyor.

Bu nedenle pandemi döneminde işletmelere faizsiz uzun vadeli finansman sağlanması, ancak bunu yaparken de kamunun borç yükünün artmasının engellenmesi lazım.