Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (27 Mayıs-2 Haziran 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
03 Haziran 2019 22:21

Türkiye Ekonomisi

Ekonomide Küçülme

Geçen hafta yılın ilk çeyreğine ilişkin büyüme rakamları açıklandı. Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH), 2019 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %2,6 azaldı. GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; tarım sektörü toplam katma değeri %2,5 artarken, sanayi sektörü %4,3 ve inşaat sektörü %10,9 azaldı. Ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetlerinin toplamından oluşan hizmetler sektörünün katma değeri ise %4 azaldı. Geçen yılın ilk üç çeyreğinde ekonomi büyümüş, dördüncü çeyrekte ise %3 küçülmüştü. 2019’un ilk çeyreğindeki bu küçülmeyle, ekonomi iki çeyrek üst üste daralmış oldu. Sanayi ve inşaattaki daralma istihdamı doğrudan etkilediğinden işsizlik rakamları da benzer bir görünüm vermektedir.

Para Politikası

Geçen hafta TCMB, yabancı para (YP) mevduata ve katılım fonlarına uygulanan zorunlu karşılık oranlarının tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artırılmasına karar verdi. Böylece TCMB piyasadan 4,2 milyar USD tutarında döviz likiditesi çekmeyi hedefliyor. Bankalar için YP mevduatın maliyetini artıran söz konusu bu karar, finansal istikrarı desteklemenin yanı sıra TCMB’nin brüt döviz rezervlerine olumlu etkide bulunabilecek. Kararın ardından TL, dolar ve Euro karşısında değer kazandı. 

Yeni Konut Finansman Modeli

2001 krizi sonrasında TMSF’ye devredilen Emlak Bankası, yeniden yapılandırılarak Emlak Katılım Bankası olarak 2019 yılının başında faaliyet göstermeye başladı. Genel müdür Deniz Aksu gayrimenkul sektöründe iddialı projelere ön ayak olunacağının altını çizerek, bu kapsamda 72 ürün geliştirildiğini ve gayrimenkulde yeni bir modeli gündeme aldıklarını açıkladı. Gayrimenkul sektörüne yeni bir model kazandırılacağını belirten Aksu, yeni modele göre arsanın maliyet içerisindeki payının %20-30 arasında olacağını belirtti. Açıklamaya göre sistemde gayrimenkulün tarafları olacak. Arsa sahibi, proje geliştiricisi, inşaat malzemesi üreticisi ve satıcısı. Konut alıcısı ve bankanın fonksiyonları ayrı olacak ve yeni modelde bütün tarafların hakları korunacak. Modele göre inşaat malzemesi tedarikçisi de aynı paket içerisinde fonlanacak ve toplu konut alımı yapılıp perakende satış yapılacak.

Ekonomik Güven Endeksi

Geçen hafta ekonomik güven endeksi yayınlandı. Endeks, mayıs ayında bir önceki aya göre %8,5 düşüşle 77,5 seviyesine gerileyerek geçen yılın ekim ayından bu yana en düşük değerini almış oldu. Ekonomiye güvende kur hareketleri önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Döviz kurundaki hareketlilik ve özellikle artış, belirsizlik ortamı yarattığından genellikle tüketimin ertelenmesine neden olmaktadır.

Bireysel Emeklilikte Fonlarının Yönetimi

Sermaye Piyasası Kurulu bireysel emeklilikte standart ve para piyasası fonlarına alınacak varlıklara ilişkin yeni bir düzenleme getirdi. Buna göre para piyasası fonlarının portföyünün asgari %25’inin devlet iç borçlanma senetlerine yatırılacağı belirtilirken, standart fonların %10’unun hisse senedine yatırılacağı ifade edildi. Alınan bu kararla borsaya ve devlet tahvillerine ek kaynak girişi sağlanması amaçlanıyor. Nitekim bu kararın ardından BIST-100 endeksi %1,44 oranında artış kaydetti.

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde bir düzenleme de nakden ödenen devlet katkılarının yatırım kalemlerine dağılımına ilişkin yapıldı. Buna göre, yatırımların BIST-100 endeksinde veya benzeri hisse senetlerinde değerlendirilmesi hükmü yönetmelikten kaldırılırken, "Asgari %10'u, BIST 100, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi, BIST Kurumsal Yönetim Endeksi ve Borsa İstanbul AŞ tarafından hesaplanan katılım endekslerindeki paylarda" ibaresi eklenerek nakden ödenen devlet katkılarının asgari %10'unun bahsedilen kalemlerde değerlendirilmesinin önü açıldı.

Sermaye piyasası gelişmiş ülkelerde bireysel emeklilik fonları piyasa için ciddi kaynak niteliğindedir ve yönetimine ilişkin sıkı düzenlemeler bulunmaktadır. Buradaki önemli konu bireylerin geleceklerine yönelik olarak yaptıkları tasarrufların mümkün olduğunca en yüksek getiri ile değerlendirilmesi ve sermaye piyasalarının desteklenmesidir.

İstanbul Sanayi Odası Raporu

İstanbul Sanayi Odası tarafından "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” raporu açıklandı. Buna göre, 2018 yılında İSO-500'ün üretimden net satışları %34,5 arttı. Bundaki en büyük etkenler enflasyondaki artışın yanı sıra döviz kurlarındaki yükselmenin ihracat üzerinde yarattığı olumlu etki oldu. Ancak raporda dikkat çeken önemli bir unsur şirketlerde artan borçluluk oranı ve kârın neredeyse tamamının finansman giderlerine ayrılmasıyla çok sayıda şirketin zarar etmesi oldu. 2018 yılında İSO-500'ün finansman giderlerinin faaliyet kârı içindeki payı %49,8'den %88,9'a yükselirken, zarar eden kuruluş sayısı 78’den 119’a çıktı.

Şirket kesimi açısından önümüzdeki dönemin önemli konusu borçların çevrilmesidir. Mevcut faiz oranları yüksek olduğundan mevcut borçların kredi yenilemesi ile çevrilmesi yüksek maliyetler içerecektir. Yurtdışından borçlanma ise kur riski taşımaktadır. Rapora göre karın önemli bölümünün finansman giderlerine ayrılması bunun bir göstergesidir. Şirketler mümkün olduğunca karlarından vazgeçerek borç ödemeyi tercih etmektedirler.

 Dünya Ekonomisi

Brexit Sterlini Zorluyor

Geçen hafta yurtdışı piyasalarda çokça konuşulan konulardan birisi Birleşik Krallık Başbakanı Theresa May’in 7 Haziran itibarıyla görevi bırakacağını açıklaması oldu. Brexit sürecinde AB ile Birleşik Krallık arasındaki müzakerelerin bir sonuca bağlanamaması nedeniyle birçok eleştiriye maruz kalan May, Brexit’i hayata geçirmek için elinden geleni yaptığını ancak başaramadığı için pişmanlık duyduğunu söyledi. May’in istifa etmesi ile birlikte gözler yeni Başbakan’ın kim olacağına çevrilirken, belirsizlik nedeni ile bir süredir baskı altında kalan sterlin May’in istifa kararının ardından değer kazandı.

Ticaret Savaşı Boyut Değiştirdi

Ticaret savaşları yurtdışı piyasalarda gündemde olmaya devam ediyor. Çin'in, imalat sanayiinde birçok alanda kullanılan nadir elementler yoluyla ABD’ye misilleme tehdidinde bulunmasının ardından ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Çin’e olan bağımlılığı azaltmak amacıyla doğada nadir bulunan ve savunma teknolojilerinde kullanılan elementlerin yerli üretimi için federal bütçe talebinde bulundu. Bu haberler ABD-Çin cephesinde ticaret savaşının bir süre daha devam edeceğini gösteriyor. 

ABD’nin Ekonomi Yönetimi

Devam eden ticaret savaşlarının yanı sıra tahvil piyasasında bir süredir resesyon işareti olarak algılanan getiri eğrisinde tersine dönüşün daha da belirginleşmesi ve büyümeye ilişkin endişeler ABD borsalarında düşüşe sebep olurken, Fed’in 2019 yılı içerisinde asgari iki faiz indirimine gidebileceği konuşuluyor. Ancak enflasyon riski nedeniyle indirime ihtiyatlı bakılıyor.

Geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Meksika’dan ABD’ye dönük yasadışı göçün sona ermemesi halinde 10 Haziran'dan itibaren Meksika'ya %5 gümrük vergisi uygulanmaya başlanacağını ve söz konusu oranın 1 Ekim’e kadar kademeli biçimde artırılarak %25'e yükseltileceğini ifade etti.

AB’de Durgunluk Belirtileri

Avrupa’daki durgunluk bölgedeki en güçlü ekonomiye sahip Almanya ekonomisinde de kendini göstermeye başladı. İşsizlik oranı 2013 yılından bu yana ilk kez yükselerek Mayıs ayında %5’e çıktı. Bu durum imalat sanayi başta olmak üzere ekonomideki yavaşlamanın etkilerinin istihdam piyasasında da görülmeye başladığı yönünde yorumlandı. İtalya ekonomisi bir süredir zorda olduğundan bütçe açığı vermeye devam ediyor ve AB ölçütlerini aşması nedeniyle ceza ile karşı karşıya kalabileceği düşünülüyor. AB’nin en büyük ekonomisi olan Almanya’da da durgunluk işaretlerinin artması, AB piyasalarını endişelendiriyor.

Petrol Fiyatları Düşüşte

Bu yılın başlarından itibaren yükseliş trendi gösteren Brent petrol fiyatı, ticaret savaşlarının giderek şiddetlenmesi ile yönünü aşağı çevirdi ve geçtiğimiz hafta %7 civarında değer kaybetti. Ardından Rusya’nın, OPEC üyeleri ve diğer üreticilerle yapılan petrol üretim kısıntısı anlaşmasının uzatılması olasılığını değerlendireceği haberlerinin yanı sıra ABD petrol stoklarındaki düşüşün etkisiyle petrol fiyatları hafta ortasında yeniden yükselişe geçti. Ancak Trump’ın Meksika’ya yönelik vergi çıkışına ek olarak ABD ham petrol üretimindeki rekor artışla birlikte petrol fiyatları %7 civarında düşerek 65 dolar seviyesine geriledi.