Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (23-30 Eylül 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
30 Eylül 2019 16:29

Taliban Liderlerinden Pekin Ziyareti

2018 yılı Ekim ayında Doha’da başlayan ABD ve Taliban arasındaki barış müzakereleri geçtiğimiz haftalarda Taliban’ın üstlendiği bir saldırıda 1 ABD askerinin hayatını kaybetmesi nedeniyle ABD Başkanı Trump tarafından durdurulmuştu. Bu karardan önce, Mullah Baradar’ın başkanlık ettiği 9 kişiden oluşan Taliban heyeti Mayıs ayındaki Moskova ziyaretlerinden sonra bu hafta da Pekin’e giderek, Çin’in Afganistan Özel Temsilcisi Deng Xijun ile görüştüler. ABD-Taliban barış görüşmelerine yönelik görüşerini paylaşan Xijun, bu görüşmelerin Afganistan’daki barış süreci için iyi bir çerçeve olduğunu düşündüklerini ve Çin’in bunu desteklediğini ifade etmiştir.

Trump’ın Azledilme Süreci

3 Kasım 2020’de yapılacak ABD seçimlerine yaklaşık bir yıl kala ABD siyasetinde önemli bir gelişme yaşanıyor. 25 Temmuz’da Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky ile telefonda görüşen Donald Trump’ın Demokrat Parti adayı Joe Biden ve oğlunun Ukrayna’daki yatırımlarına istinaden herhangi bir sorun yaratacak bilginin ve belgenin kendisiyle paylaşılmasını istediği iddia edildi. Bu iddia üzerine harekete geçen Temsilciler Meclisi Trump’ın azledilmesi sürecine ilişkin inceleme sürecini başlatmıştır. Temsilciler Meclisi sözcüsü Nancy Pelosi aylardır Demokrat Parti vekillerinin artarak devam eden Trump’ın azledilmesi sürecinin başlatılması talebine sessiz kalmaktaydı. Ancak bu talepler özellikle Robert Mueller tarafından yürütülen ve Trump’ın Rusya’dan seçim desteği aldığı iddialarını inceleyen soruşturma üzerine daha da yoğunlaşmıştır. Pelosi bu hafta azledilme sürecine ilişkin desteğini açıkladı. Joe Biden, 2020 Başkanlık seçimlerinde Trump’ın karşısındaki en güçlü aday olarak görülürken azledilme meselesinin Trump’a seçmen kaybettirebilecek bir etken olduğu öngörüsü farklı çevrelerde dile getirilmektedir.

Afganistan Seçimleri

2014 yılındaki seçimlerde 7 milyon seçmenin oy kullandığı Afganistan’da bu hafta Cumartesi günü gerçekleştirilen seçimlerde katılımın düşük olduğu, 9 milyon civarındaki kayıtlı seçmenin yaklaşık 2 milyonunun sandığa gittiği belirtilmiştir. Yüksek güvenlik önlemlerinin alındığı seçimde, Taliban yine de birkaç oy kullanma noktasına saldırı düzenleyerek halkı sandığa gitmekten alıkoymaya çalışmıştır. Seçimin en favori adaylarından ikisi mevcut Cumhurbaşkanı Eşref Gani ve Başbakan Abdullah Abdullah olarak göze çarpmaktaydı. Resmi olmayan sonuçlara göre seçimi Eşref Gani kaznamıştır. Ancak Afgan halkının önem verdiği birinci mesele kazanan kim olursa olsun sonuçların taraflarca kabul edilmesi ve istikrarlı bir seçim sonrası dönemin yaşanması şeklinde özetlenebilir, çünkü 2014 seçimlerinde Abdullah seçim sonuçlarını kabul etmemiş (şaibeli olduğunu belirterek) ardından tıkanan siyasi gündem varılan anlaşmayla aşılmıştır. Anlaşmaya göre Cumhurbaşkanı Gani olmuş, Abdullah da başbakanlık koltuğuna oturmuştur.

BM 74. Genel Kurulu

Dünya liderleri Birleşmiş Milletler’in 74. Genel Kurulu toplantısı için New York’ta biraraya geldiler. Bir yandan Suudi Arabistan’ın ARAMCO tesislerine yapılan saldırından hemen sonra gerçekleşen bu toplantı hem siyasi gündemin yoğun olduğu bir döneme denk gelmiş hem iklim değişikliği konusunda daha somut adımlar atılması için farklı şehirlerde eylem yapan yüzbinlerce gencin yine New York’ta da eylemlerini gerçekleştirmesine sahne olmuştur. Gerek ikili görüşmeler gerek liderlerin Genel Kurul konuşmalarında değindikleri önemli meseleler sayesinde önemli anlara tanık olduğumuz bu yılki toplantıda dikkat çeken konuşmalar şöyledir:

  1. Yemen Dışişleri Bakanı, Husileri suçlayarak, bütün Yemen halkının umutlarını çalmakla suçlamış ve İran’ı Husilere verdiği destek nedeniyle eleştirmiştir.
  2. Myanmar Uluslararası İşbirliği Bakanı Kyaw Tint, devletlerinin Arakan Müslümanları konusunda gerekli adımları atmaya ve Bangladeş’e sığınan yüzbinlerce Arakanlının ülkelerine geri dönmelerine imkan verecek somut gereklilikleri yerine getirmek için hazır olduklarını ifade etti.
  3. Malezya Başbakanı Mahathir Muhammed, BM’yi en fazla eleştiren liderlerden biri oldu. BM Güvenlik Konseyi üyelerinin kendilerine dünyayı yönetme hakkı verdiğini ancak BM’nin savaşları ve krizleri önleyemediğini vurguladı.
  4. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da Suriye meselesi, sığınmacıların vaziyeti, Keşmir’de yaşanan trajedi ve Filistin konusuna dair ifadeleri de Genel Kurul’un en dikkat çeken konuşmalarından biri olmuştur.

Hong Kong’da Son Durum

Bu haftasonu da eylemlerine devam eden göstericiler polis ile karşı karşıya gelmiştir ve sokaklar daha önceki haftalarda olduğu gibi karmaşa alanına dönmüştür. Lakin 1 Ekim gününü Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluş günü olması nedeniyle o gün sokakların yeniden göstericilerin protestolarına sahne olacağı ve şiddetli çatışmanın yaşanacağı tahmin edilmektedir.