Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (2-8 Eylül 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
09 Eylül 2019 09:49

ABD Ortadoğu Özel Temsilcisinin İstifası

ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Jason Greenbiaat bu hafta görevinden istifa etti. Bu göreve Başkan Trump tarafından atanmadan önce Trump’ın şirketinde hukuk danışmanı olarak da çalışan Greenbiaat, Donald Trump’ın damadı ve baş danışmanlarından olan Khusner ile de yakın çalışma arkadaşıydı. Bir süredir gündemi meşgul eden “yüzyılın anlaşması” olarak nitelendirilen İsrail-Filistin sorununu çözeceği iddia edilen planın da yaratcısıydı. Ancak Greenbiaat’ın istifasıyla bu planın yakın zamanda açıklanabileceği ihtimali de sorgulanmaya başlandı. Ayrıca 17 Eylül’de İsrail’de yapılacak olan seçimlerde Netanyahu’nun galibiyet ile çıkması yüzyılın anlaşmasının açıklanabileceğine dair olasılığının da tartışılmasına neden oluyor.

Brexit – İngiltere

Theresa May’in ardından Başbakanlık koltuğuna oturan Boris Johnson 28 Ağustos 2019 tarihinde Kraliçe Elizabeth’ten parlamentoyu askıya almasını talep etti. Bu talep olumlu cevap aldı ve parlamento 5 haftalığına askıya alındı. Parlamentonun tekrar göreve başlayacağı tarih 14 Ekim. Bu tarih de İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılması için son gün olan 31 Ekim tarihine oldukça yakın bir tahi. Bu nedenle özellikle muhalefet partileri ve milletvekilleri bu şartlar altında bir anlaşma yapılabilmesinin zorluğu nedeniyle endişe etmekte ve 31 Ekim’e dek bir anlaşma sağlanamazsa anlaşmasız ayrılma ihtimalinin gerçekleşmesinden korkuyorlar.

Bu süreçte Boris Johnson’ın kardeşi, aynı zamanda Üniversite ve Bilim’den sorumlu bakan idi, bu görevinden istifa etmiştir. ayrıca muhafazakar partiden de Johnson’ın Brexit yaklaşımıyla ilgili rahatsızlık duyan milletvekilleri de partiden ihraç edilmişlerdir.

Diğer yandan ise seçim tartışmaları devam ediyor. Son 2 yıldır erken seçim için çaba sarfeden İşçi Partisi Genel Başkanı Jeremy Corbyn bu koşullarda ise erken seçime gitmeme yönünde adım atıyor. Muhalefet partileri ile yakın temas halinde olan Corbyn olası seçimin zamanı için yoğun bir mesai harcamaya devam ediyor.

Güney Kore’den Güneydoğu Asya Açılımı

Güney Kore Cumhurbaşkanı Moon Jae-in bu hafta içerisinde Tayland, Myanmar ve Laos’a üç günlük bir ziyaret gerçekleştirdi. Asya’da devam eden ticaret savaşları ve güvenlik meseleleri ışığında önemli bir gelişme olan bu ziyarete dair daha kapsamlı içeriğe https://www.sde.org.tr/hatice-celik/genel/kuzey-asyadan-guney-asyaya-acilim-guney-kore-cumhurbaskaninin-guneydogu-asya-ziyareti-kose-yazisi-11261 linkinden ulaşılabilinir.

Hong Kong’da Son Durum

Suçluların Çin’e İade Yasası nedeniyle başlayan Hong Kong protestoları her ne kadar yasanın geri çekilmesiyle bir nebze hafiflemiş görünse de sokakların tamamen sakinlediğini söylemek zor. Eylemciler hükümetten 3 talepte bulunuyor. Birincisi eylemler için hükümetin riot (isyan) kelimesini kullanmaktan vazgeçmesi. İkincisi gözaltına alınan ve tutuklanan tüm eylemcilerin serbest bırakılması. Üçüncüsü ise Hong Kong halkının kendi liderini seçebilme yetkisine kavuşmasının sağlanması. Zira halihazırda Hong Kong lideri 1200 üyeden oluşan Seçim Komitesi tarafından seçilmekte bu komitenin üyelerinin çoğunluğu da Pekin hükümeti ile fikri düzeyde yakınlık içerisindedir.

Bir diğer önemli gelişme 8 Eylül günü yaşanmıştır. Eylemciler ABD Konsolosluğu önüne yürüyerek ABD Başkanı Trump’ın şehri kurtarmasını, özgürleştirmesini ve şehre demokrasi getirmesini talep eden pankartlarla eylem yaptılar. Ancak Hong Kong polisi 14 haftadır devam eden eylemlere farklı bir boyut kazandıran bu haftaki gösteriye gaz ve su ile müdahale etti.

Taliban – ABD Görüşmeleri

3 Eylül günü ABD’nin Taliban ile müzakereleri yürüten temsilcisi Zalmay Khalilzad Taliban ile prensipte anlaşıldığını açıkladı. Bu anlaşma kapsamında Afganistan’da 14.000 askeri olan ABD’nin 20 haftalık süre zarfında 5400 askerini çekeceği hususunda anlaşılmıştı. Ancak birkaç saat önce alınan kararla Başkan Trump barış görüşmelerini durdurduğunu açıkladı. Buna gerekçe olarak ise 5 Eylül Perşembe günü Kabul’de gerçekleşen bir patlama sonucu bir ABD askerinin ölmesi ve bu olayın Taliban tarafından üstlenilmesini göstermiştir. Taliban bu kararın ardından bu iptal kararıyle en fazla kaybı ABD’nin yaşayacağını açıklamıştır. 2001’de başlayan Afganistan işgalinden bugüne dek 2300’ü ABD askeri olmak üzere toplam 3500 uluslararası koalisyon mensubu asker ölmüştür. Birleşmiş Milletler’in Şubat 2019 ayında yayınladığı verilere göre ise Afganistan’da 32.000 sivil vatandaş, 58.000 güvenlik gücü, 42.000 de savaşçı hayatını kaybetmiştir.