Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (23-30 Eylül 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
30 Eylül 2019 17:00

Türkiye Ekonomisi

Para politikası

Geçen hafta TCMB, finansal istikrarı destekleyici yönde adım atarak yabancı para cinsinden para zorunlu karşılık oranlarında değişikliğe gitti ve karşılık oranlarını tüm vadeler için 100 baz puan arttırdığını duyurdu. Böylece piyasadan 2,1 milyar dolar likidite çekilmesi bekleniyor. Öte yandan TCMB’den bir hamle daha geldi. Geçtiğimiz aylarda toplamda 750 baz puan faiz indirimine giden banka 4 Ekim’den itibaren geçerli olmak üzere TL zorunlu karşılıklara uygulanan faiz oranını %13’ten %8’e indirdiğini duyurdu. Söz konusu bu değişiklik ile banka, ilgili faiz oranını TL kredilerinin yıllık büyüme oranı %10-20 arasında olan bankalar için %10, diğer bankalar için ise %0 olarak uygulayacak.

TCMB ayrıca, kredi kartı işlemlerinde uygulanacak olan faiz oranlarında da değişikliğe gitti. Buna göre TL cinsinden işlemlerde faiz %2’den %1,6’ya indirilirken, aylık geçilme faiz oranı %2,4’ten %2’ye çekildi. Yabancı para cinsinden faizler ise %1,60’dan %1,28’e indirildi. Uygulamaya 1 Ekim itibariyle başlanacak.

Merkez bankası kanuni karşılık oranlarını arttırdığında bankalara bir maliyet çıktığından yabancı para cinsinden mevduat cazibesini kaybediyor. Diğer yandan TL mevduatta kanuni oranların düşürülmesi maliyetleri azalttığından milli para daha cazip hale geliyor. Buradaki temel hedef dövize olan talebin düşürülmesi ve TL nin cazip hale getirilerek kredi hacminin genişletilmesi.

Merkezi Yönetim Borç stoku

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Ağustos ayına ilişkin merkezi yönetim borç stoku açıklandı. Veri, 1.248,3 milyar TL olarak gerçekleşirken bunun 626,7 milyar TL’lik kısmı Türk Lirası cinsinden, 621,7 milyar TL’lik kısmı ise döviz cinsi borçlardan oluştu. Halen TL cinsinden borçlanma az da olsa yabancı para cinsinden borçlanmadan fazla olmakla beraber son yıllarda borçlanmanın döviz cinsi lehine arttığı gözlemleniyor.

Kapasite Kullanım Oranı ve Güven Endeksi

Geçen hafta açıklanan Eylül ayına ilişkin imalat sanayi kapasite kullanım oranı aylık bazda %0,3 azalarak %76,3’e gerilerken, reel kesim güven endeksi 3,7 puan gerileyerek 98,8 olarak gerçekleşti. Faiz indirimleri konut sektöründe bir miktar hareketlenmeye neden olurken, bu hareketlenme henüz sanayi üretimine yansımış değil. Güven endeksinde de henüz bir yukarı gidiş gözlenmemektedir.

Ekonomik güven endeksi Ağustos ayında 87,1 iken, Eylül ayında %1,3 oranında azalarak 86 oldu. Ekonomik güven endeksindeki düşüş, tüketici ve reel kesim (imalat sanayi) güven endekslerindeki düşüşlerden kaynaklandı. Bu dönemde tüketici güven endeksi 55,8 değerine ve reel kesim güven endeksi 99,7 değerine geriledi. Eylül ayında hizmet sektörü güven endeksi 89,3 değerine, perakende ticaret sektörü güven endeksi 97,6 değerine ve inşaat sektörü güven endeksi ise 60,1 değerine yükseldi.

Enerji Fiyatları

TÜİK elektrik ve doğalgaz tüketimine ilişkin birim fiyatları açıkladı. Konutlarda kullanılan elektriğin birim fiyatları Ocak-Haziran döneminde geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında 45 kuruştan 53,8 kuruşa çıkarken, sanayide 30,2 kuruştan 48,1 kuruşa çıktı. Bu da birim fiyatların konutlarda %19,6, sanayide ise %59,3 artışı anlamına geliyor. Birim fiyat düzeyi olarak halen sanayi daha ucuz olmakla beraber, geçen yıla göre artış oldukça yüksek görünmektedir.

Doğalgaz kullanımında da benzer bir görünüm sözkonusu. Konutlarda kullanılan doğalgazın birim fiyatı %19,1 artarken sanayide kullanılan doğalgazda bu artış %60,3 oldu. Bu dönemde konutlarda kullanılan doğalgazın birim fiyatı 135,6 kuruş, sanayide ise 167 kuruş düzeyindedir.

 

Dünya Ekonomisi

Euro Bölgesi

Geçen hafta Euro Bölgesi’nde olumsuz veriler söz konusu idi. Eylül ayında, imalat sanayine ilişkin PMI ile hizmet sektörüne ilişkin PMI değerleri sırasıyla 45,6 ve 52,0 ile beklentilerin altında kaldı. Avrupa’nın en büyük ekonomisi olan Almanya’da ise bileşik PMI verisi son 7 senenin en düşük seviyesine gerileyerek 49,1 olarak gerçekleşti.

ABD Ekonomisi

ABD’de Eylül ayına ilişkin imalat PMI verisi tahminleri aşarak 51,0 ile son beş ayın en iyi performansını sergilese de 50 olan eşik değerin çok az üzerine çıkmış olması sektöre ilişkin endişeleri henüz ortadan kaldıramadı. Ayrıca piyasaların yakından takip ettiği büyüme verileri açıklandı. Ekonomi, yılın ikinci çeyreğinde beklentilere paralel olarak %2 oranında büyüme kaydetti. Yine aynı döneme ilişkin yatırım harcamalarındaki %1’lik düşüş son 4 yıldan bu yana en hızlı düşüş olarak gözlemlenirken Ağustos ayına ilişkin açıklanan yeni konut satışlarının bir önceki aya kıyasla %182 oranında artması konut sektörüne ilişkin toparlanmaya işaret etti.

ABD Yaptırımları Genişliyor: Hedef Rusya

ABD yönetimi, bazı Rus firmaları ve kişileri ABD başkanlık seçimlerine müdahale ettikleri gerekçesiyle yaptırım listesine aldı. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, yaptırım listesine alınan firma ve kişilerin Rus işadamı Yevgeniy Prigozhin'in finanse ettiği Rus teknoloji firması İnternet Araştırma Ajansına bağlı olduğunu söyledi. Bu yaptırımlar ile söz konusu firma ve kişilerle beraber Prigozhin'in lüks mal varlıkları da hedef alınmaktadır. Bu kararla ayrıca, bu isimlerle ilişki kuracak tüm kişi, kurum ve kuruluşlar uyarıldı. Savcılık soruşturmasında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkisi olduğu ifade edilen Prigozhin'in sahip olduğu firma üzerinden internet trolleri ile ABD seçimlerine müdahale ettiği iddia edilmişti.