Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (12-18 Ekim 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
19 Ekim 2020 13:02

Koronavirüs vaka sayısı dünya genelinde 40 milyon kişiye yaklaşırken hayatını kaybedenlerin sayısı da 1 milyonu aştı. Bu durumun yarattığı belirsizlik ve endişe ekonomileri de baskılamaya devam ediyor. 

Yurtiçi Piyasalar

TCMB hamleleri

TCMB geçtiğimiz haftanın son işlem gününde döviz karşılığı TL swap piyasasında TL faiz oranını %10,25’ten %11,75’e yükselttiğini duyururken, geleneksel yöntemle repo ihalesi açarak 10 milyar TL fonlama gerçekleştirdi ve böylece Merkez’in ağırlıklı ortalama fonlama faizi %11,64 oldu. Merkez ayrıca TL zorunlu karşılıklara uygulanan faiz/nema oranının 16 Ekim itibariyle %5’ten %7’ye yükseltildiğini duyurdu. Faiz oranı koşulları sağlayan reel kredi büyümesine sahip bankalara %9, diğer bankalara %2 olarak uygulanacak.

Ödemeler Dengesi

TÜİK verilerine göre Ağustos ayında ihracat hacmi geçen yılın aynı ayına kıyasla %5,7 azalarak 12,5 milyar USD olurken, ithalat %20,4 artarak 18,7 milyar USD düzeyine çıktı. Böylece, dış ticaret açığı yıllık bazda %168 genişleyerek 6,3 milyar USD ile Mayıs 2018’den bu yana en yüksek seviyesinde gerçekleşti.

Diğer yandan geçtiğimiz yıl Ağustos ayında 3,3 milyar USD fazla veren cari denge bu yılın aynı ayında 4,6 milyar USD açık verdi. Bundaki en büyük etken taşımacılık ve seyahat gelirindeki azalış oldu.

Temmuz ayında 254 milyon USD giriş yaşanan portföy yatırımlarında ise Ağustos’ta 2 milyar USD tutarında çıkış kaydedildi.

Küresel bazda devam etmekte olan virüs salgınının turizm gelirleri üzerindeki etkisi cari denge üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor.

İşgücü İstatistikleri

Temmuz ayında işsizlik oranı yıllık bazda 0,5 puan azalarak %13,4 oldu. İstihdam oranı ise 2,9 puanlık azalma ile yüzde 43,5 oldu. Aynı dönemde işgücüne katılım oranının 3,5 puan düşüşle %50,3’e gerilemesi ise dikkat çekti.

Öte yandan TÜİK'in Temmuz dönemi verileri her dört gençten birinin işsiz olduğunu ortaya koydu. 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,2 puanlık azalma ile yüzde 25,9 ve istihdam oranı ise 4,5 puan azalarak yüzde 30,4 oldu. Ek olarak, 15-64 yaş grubunun yüzde 13,7'sinin ise işsiz olduğu gözlemlendi.

Sanayi üretimi

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, sanayi üretimi Ağustos ayında yıllık bazda %10,4 piyasa beklentisinin üzerinde arttı. Alt endeksler incelendiğinde, aylık bazda sanayi sektörü ciro endeksinin %5,9, ticaret ciro endeksinin %2, hizmet ciro endeksinin %4,8 arttığı, inşaat ciro endeksinin %6,1 azaldığı gözlendi. Sabit fiyatlarla perakende satış hacmi ise Ağustos ayında aylık bazda %1,4, yıllık bazda %5,8 artış kaydetti.

Bütçe Dengesi

Ağustos ayında 28,2 milyar TL fazla veren merkezi yönetim bütçesi, Eylül ayında 29,7 milyar TL açık verdi. Eylül’de bütçe açığı geçen yılın aynı ayına göre %67,5 genişledi. Bu dönemde bütçe gelirleri yıllık bazda %25,1 artarak 78,9 milyar TL olurken, bütçe harcamaları %34,4 artışla 108,6 milyar TL’ye yükseldi.

Konut Piyasası

Konut satışlarında Haziran-Ağustos dönemindeki yükseliş eğilimi, faizlerde gerçekleşen artış ve biten kampanyaların etkisiyle Eylül ayında sona erdi. Eylül’de konut satışları yıllık bazda %6,9 oranında azalarak 137 bin adet seviyesinde gerçekleşti. İpotekli konut satışlarında ise %38,5 düşüş kaydedildiği gözlemlendi.

Yurtdışı Piyasalar

ABD Ekonomisi

ABD’de yeni teşvik paketine ilişkin haber akışları gelmeye devam ediyor. Temsilciler meclisindeki Demokratların 2,2 trilyon USD tutarındaki teklif paketine karşılık ABD hükümetinin 1,8 trilyon USD değerinde yeni bir teşvik paketi hazırlığında olduğu gelen haberler arasında. Ancak genel beklenti teşvik paketinin başkanlık seçimlerinden önce netleşmeyeceği yönünde.

ABD’de Eylül ayında TÜFE aylık bazda %0,2, yıllık bazda %1,4 ile beklentiler paralelinde arttı. Önceki ay %0,4 oranında artış kaydeden çekirdek TÜFE de Eylül’de aylık bazda %0,2 arttı. Öte yandan ÜFE, Eylül ayında konaklama fiyatlarındaki artışın öncülüğünde yıllık bazda %0,4 oranında yükselerek Mart ayından bu yana ilk kez artış kaydetti. Beklentiler ÜFE’deki artışın %0,2 düzeyinde gerçekleşmesi yönündeydi. Tüketici fiyatlarındaki ılımlı artış ile birlikte değerlendirildiğinde veriler, enflasyonun Fed’in ortalama %2’lik hedefine ulaşmasının zaman alacağına işaret ediyor.

 

Çin Ekonomisi

Çin Merkez Bankası, yuandaki değer kaybını korumak için bankaların merkez bankasında tutmak zorunda oldukları döviz vadeli işlem sözleşmesi karşılıklarını %20'den 0’a indirdi.

Öte yandan Eylül ayında ihracat yıllık bazda %9,9 artarak art arda 4. ayda iyileşme kaydederken, Ağustos ayında %2,1 gerileyen ithalat Eylül’de %13,2 yükseldi. Yurt içinde talebin toparlanması ve küresel ticaretteki iyileşme, söz konusu gelişmede etkili oldu.

IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu

IMF,dün Ekim ayı “Dünya Ekonomik Görünüm” raporunu açıkladı. IMF, küresel ekonomideki daralmanın özellikle gelişmiş ekonomilerde beklentilerden iyi gerçekleşen ikinci çeyrek büyümelerinin etkisiyle önceki tahminlerinden daha az olacağını belirterek, 2020 yılı küresel daralma tahminini %4,4’e revize etti. IMF ayrıca, ABD ve Euro Alanı ekonomilerinin 2020 yılında sırasıyla %4,3 ve %8,3 daraldıktan sonra 2021 yılında %3,1 ve %5,2 oranında büyüme kaydedeceklerini öngördü. Raporda, Türkiye'ye ilişkin büyüme tahminlerinde değişikliğe gidilmezken, ülke ekonomisinin bu yıl %5 daralacağı, 2021'de ise %5 büyüyeceği tahmin edildi. IMF, salgının dünya genelinde yayılmaya devam ettiğini ve birçok ülkenin normalleşme adımlarının yavaşladığını belirtirken, salgına ilişkin yüksek belirsizliğin sürdüğünü ifade etti.

Petrol

Libya, en büyük petrol sahalarından biri olan Şerara’da petrol üretiminin yeniden başladığını duyurdu. Tesis kapanmadan önce günlük 300 bin varil ham petrol üretimi gerçekleştiriyor idi. Sahanın yeniden faaliyete geçmesiyle birlikte küresel petrol arzında artış olacağı beklentileri petrol fiyatlarında bir miktar  geri çekilmeye neden oldu.

Öte yandan Uluslararası Enerji Örgütü (IEA) dün yayımladığı Dünya Enerji Görünümü raporunda, salgının gelecek yıl kontrol altına alınması durumunda, küresel enerji talebinin 2023 yılının başında salgın öncesi seviyesine geri dönmesini beklediğini, salgının devam etmesi halinde ise enerji talebindeki toparlanmanın 2025 yılında gerçekleşebileceğini ifade etti. Raporda ayrıca, salgının ekonomik aktivite üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle 2020 yılında petrol talebinde %8 olmak üzere dünya enerji talebinde %5 düşüş yaşanacağı öngörüldü.