Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Genel Haftalık Değerlendirme

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (14-20 Ekim 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
22 Ekim 2019 14:46

Türkiye Ekonomisi

Yurtiçi Piyasalar

Bu hafta yurtiçi piyasalarda oynaklık fazla idi. Hafta ortasında Barış Pınarı Harekâtı kapsamında ABD’den Türkiye’ye yönelik yaptırım listesi açıklandı. Bu kapsamda Milli Savunma ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı kurumsal olarak; Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez ve İçişleri Bakanı Süleyman Soylu da bireysel olarak yaptırım listesine alındı. Ayrıca, ABD Ticaret Bakanlığı ile Türkiye arasında yürütülen 100 milyar dolarlık ticaret görüşmelerinin durdurulacağı ve Türkiye’den yapılan çelik ithalatında hâlihazırda %25 olan gümrük vergisinin yüzde 50'ye çıkarılacağı duyuruldu. Yaptırım kararın ardından BIST-100 endeksi %5,1 oranında gerilerken, bankacılık endeksindeki düşüş %8’in üzerinde gerçekleşirken dolar/TL kuru gün içerisinde 5,93 seviyesine yükseldi. Ancak yaptırımların beklenildiği kadar sert düzeyde gerçekleşmemesi kurun 5,88 seviyesine inmesini sağladı. Öte yandan haftanın son işlem gününde Perşembe akşamı ABD ile Suriye’nin kuzeydoğusuna ilişkin anlaşma sağlanmasının ardından dolar/TL 5,78’e gerilerken BIST100 endeksi %3,92 oranında artarak 99 bin seviyesine yaklaştı.

IMF Küresel Ekonomik Görünüm’de Türkiye

 IMF Ekim ayı Küresel Ekonomik Görünüm Raporu’nda 2019 ve 2020 yılları için Türkiye ekonomisine dair büyüme tahminlerinin sırasıyla -%2,5’ten %0,2’ye ve %2,5’ten %3’e yükseltildiği; ancak özel sektör bilançolarındaki tahribatın giderilmesi, kredibilitenin yeniden inşası, kamuya ait hesapların şeffaflığı ve ekonomik kurumların bağımsızlığının ve işlerliğinin sağlanması amacıyla kapsamlı bir politika setine ihtiyaç olduğu açıklandı.

Cari Denge Fazlası

Ağustos ayına ilişkin cari işlemler dengesi fazla verdi ve geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla %27 oranında artarak 2,6 milyar USD düzeyinde gerçekleşti. 12 aylık kümülatif cari dengeye bakıldığında ise Ağustos ayındaki 5,1 milyar USD cari fazla tarihin en yüksek düzeyine çıktı.

Sanayi Üretim Endeksi

Haftanın ilk işlem günüde ise sanayi üretim endeksine ilişkin rakamlar açıklandı. İmalat sektörüne yönelik gidişatı gösteren endeks Ağustos ayında beklenenden fazla gerileyerek yıllık bazda %3,6 azalarak son bir yıldaki aylık daralmasını devam ettirdi. İmalat sanayi altında faaliyet gösteren 24 alt sektörün 18’inde yıllık bazdaki üretimin gerilediği gözlemlenirken son çeyreğe ilişkin ekonomik beklentiler olumsuz etkilendi.

Perakende Satışlar

TÜİK tarafından açıklanan Ağustos ayına ilişkin perakende satışlar yıllık bazda %4,3 oranında azalırken alt kalemlere bakıldığında gıda, içecek ve tütün satışlarının %5, gıda dışı gruptan beyaz eşya ve mobilya satışlarının ise yıllık bazda %20,7 oranında daraldığı; tekstil, giyim ve ayakkabı satışlarının ise %7,1 yükseldiği gözlemlendi.

İşsizlik

TÜİK verilerine göre Temmuz ayındaki işsizlik oranı 3,6 puan artarak %13,9’a ulaşırken genç nüfustaki işsizliğin 7,2 puan artarak %27,1’e ulaşması dikkat çekti. Kayıt dışı çalışanların oranında da artış söz konusu idi. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan çalışanların oranı bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,7 puan artarak %36 oranında gerçekleşti.

Bütçe Açığı

Merkezi yönetim bütçe açığı Eylül ayında yıllık bazda %197 oranında artarak 17,7 milyar TL düzeyinde gerçekleşirken ocak-eylül dönemindeki açık 85,8 milyar TL oldu. Eylül ayında bütçe gelirleri yıllık bazda %3,3 ile sınırlı oranda artarak 63,1 milyar TL’ye ulaşırken, bütçe harcamaları %20,5 artışla 80,8 milyar TL’ye yükseldi. Ekonomik aktivitedeki yavaşlama vergi gelirlerini etkiliyor. Eylül ayındaki vergi gelirleri yıllık bazda %6,8 oranında yükselirken bundaki en büyük etkenin akaryakıt ve tütün mamullerinden alınan özel tüketim vergisi (ÖTV) olduğu gözlemlendi. Eylül ayında akaryakıttan alınan ÖTV %71, tütün mamullerinden alınan ÖTV ise %25,6 oranında yükseldi.

Konut Satışları

TÜİK tarafından Eylül ayına ilişkin konut satışları açıklandı. Satışlar önceki yılın aynı ayına göre %15,4 oranında artarak 146 bin 903 oldu. Satışlarda İstanbul %15,8 ile en yüksek paya sahip olurken onu %10,1 ile Ankara ve %6 ile İzmir izledi. Konut satış sayısının düşük olduğu iller ise sırasıyla 19 konut ile Hakkâri ve Ardahan, 75 konut ile Şırnak oldu. İpotekli konut satışlarındaki bir önceki yılın aynı ayına göre %410,2 oranındaki artış da dikkat çekiciydi.  Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı ise %39,4 olarak gerçekleşti.

Dünya Ekonomisi

Ticaret Görüşmeleri

Geçtiğimiz haftanın son işlem günüde ABD ile Çin arasında bir süredir devam eden ticaret müzakerelerinde kısmi olarak anlaştıkları duyuruldu. Bu durum özellikle Asya ve ABD borsalarında alımları artırırken, altında satış baskılarına neden oldu. Ancak mutabakat sağlanan konulara ilişkin henüz detaylı bilgi gelmedi. 

ABD Para Politikası

Geçen hafta Fed’den bir hamle geldi. Banka, aylık 60 milyar dolar değerinde Hazine tahvili alımına başlayacağını duyurdu. Bu hamle ile Fed’in bankacılık sektörü rezervlerini desteklemesi bekleniyor. Verilere baktığımızda geçen hafta ABD’de Eylül ayına ilişkin perakende satışlarda aylık bazda %0,3 oranında düşüş gerçekleşirken bu durum ekonomik aktivitedeki ivme kaybının tüketici talebine de sıçradığı endişelerini oluşturdu.

Euro Bölgesi

Euro Bölgesine ilişkin Eylül ayı enflasyon rakamları açıklandı. Buna göre yıllık TÜFE %0,8 ile beklentinin altında kaldı. Böylece bölgede fiyatlar 2017 Ocak ayından beri en yavaş artışını kaydetmiş oldu. Bu rakamlar resesyon algısını güçlendiriyor. Bu doğrultuda faiz indirimlerinin yetmeyeceği ve genişletici maliye politikasının da devreye gireceği beklenmektedir.

IMF Ekonomik Görünüm Raporu

IMF, Ekonomik Görünüm Raporu’nda, ticaret savaşlarının küresel ekonomiyi baskıladığına dikkat çekerken küresel ekonomik büyüme tahminini 2019 ve 2020 yılları için sırasıyla %3,0 ve %3,4 seviyesine indirdiğini duyurdu. Raporda ayrıca jeopolitik risklere dikkat çekilmektedir. Bunların başında Hong Kong ve Suriye’deki gelişmeler gelmektedir.

Çin Ekonomisi

Çin cephesinden gelen rakamlara göre ekonomi 2019 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık bazda %6,0 ile beklentilerin altında büyüme kaydederken, bundaki en büyük etkenler iç talepteki yavaşlama ile ticaret savaşları nedeniyle ihracat performansının zayıflaması olarak değerlendirildi. IMF toplantılarında yapılan açıklamalara göre gelecek yıl beklenen büyüme oranı %5,8.