Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (7 Aralık-13 Aralık 2020)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
15 Aralık 2020 10:07

YURTİÇİ PİYASALAR

BDDK’dan yeni bir düzenleme

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) bu hafta yayımladığı karar ile koronavirüs nedeniyle bireylerin ve reel sektörün finansman koşullarını kolaylaştırmak amacıyla uygulanan tedbirlere devam edilmesine karar verildi. Bu kapsamda BDDK gecikmeye giren kredilerde takip hesaplarına aktarılmadan önce 90 gün yerine 180 gün beklenilmesi uygulamasının geçerlilik tarihini yılsonundan Haziran 2021’e kadar uzattı. BDDK ayrıca altın ve döviz alımında bir iş günü valör uygulamasını kaldırdı.

Cari Açık Ekim’de Beklentinin Üzerinde Gerçekleşti

TCMB Ekim ayına ilişkin ödemeler dengesi istatistiklerini açıkladı. Buna göre, Ekim'de cari açık 273 milyon dolar olurken beklenti 100 milyon dolar idi. 12 aylık cari açık rakamı ise 33,8 milyar dolara yükseldi. Öte yandan, Ekim'de portföy yatırımları kaleminde net giriş yaşanırken (2,9 milyar dolar) resmi rezerv varlıkları da yükseldi (4,18 milyar dolar).

İlave istihdam teşvik süresi uzatıldı

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre uygulanmakta olan normalleşme desteği 30 Haziran 2021 tarihine kadar uzatıldı, 3 ay olan yararlanma süresi de 6 aya çıkarıldı.

YURTDIŞI PİYASALAR

AB Liderler Zirvesinde Türkiye’ye Ölçülü Yaptırım Kararı

Zirvede, Fransa, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nin Türkiye'ye yönelik ağır yaptırım alınması talebi onay görmedi. AB liderleri hali hazırda iki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) çalışanının bulunduğu kara listeyi genişletme çalışması yapılmasına karar verdi. Bu kararla birlikte yaptırım listesine daha fazla Türk vatandaşı ve potansiyel bazı şirket ile kamu kurumlarının girmesi mümkün olabilir.

Öte yandan, Liderler Yunanistan’ın, Avrupalı kurumlardan Türk şirketlere finansman yasağı gibi daha sert önlem teklifine ise direndi. Bunun yerine AB mart ayına kadar Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki eylemlerini izleyerek daha sert yaptırımların getirilip getirilmeyeceğini değerlendirecek. Ilımlı adım talep eden ülkeler ABD’de Biden yönetimi ile birlikte hareket etmek için beklemek gerektiği dile getirdi.

Aşı Gelişmeleri

Moderna firması aşının tüm yaş gruplarında en az 3 ay bağışıklık sağladığını duyurdu. Biontech ile birlikte aşı geliştiren Pfizer ise 2020 yılı için 100 milyon doz olarak açıkladığı aşı üretim hedefini 50 milyon doza indirdiğini belirtti. Pfizer, aşının önümüzdeki haftadan itibaren sağlık çalışanları ile 80 yaş üstü vatandaşlara uygulanmaya başlanacağını duyurdu. Öte yandan ABD’nin yeni başkanı Joe Biden, göreve başladıktan sonraki ilk 100 gün içerisinde 100 milyon aşı yapılacağını açıkladı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca ise gelecek sene yaz aylarından önce 50 milyon kişiye aşı yapılmasının hedeflendiğini belirtti.

Endekslerin Toplam Değeri Küresel Gelirin Üzerinde

Para bolluğu; getiri arayan yatırımcıları ve fonları borsalara çekerken yıl sonuna doğru şirketlerin ve endekslerin piyasa değerleri tarihi zirvelere çıktı. Küresel piyasalardaki hisse senetlerinin toplam değerini ölçen endeks, tarihinde ilk defa 100 trilyon doları aştı. Endekslerin toplam piyasa değerinin küresel gelire oranı yüzde 115 seviyesine ulaştı. Bu oran en son 2007 yılında yüzde 120 seviyesinin üzerine çıkmıştı.

Bu endeks içerisinde Türkiye borsasının piyasa değerine baktığımızda; Mart ayında 124 milyar dolar seviyesinde olan endeks; sanayi ve perakende şirketleri öncülüğünde yüzde 70 oranında artışla 211 milyar dolar seviyesine yükseldi.

Salgın sebebiyle hükümetler ve merkez bankaları ekonomiyi ayakta tutmak adına çeşitli mali teşvikler, parasal genişleme politikaları ve düşük faiz imkanları sağladılar. Bu durum da piyasada para bolluğu yaratılırken hisse senetlerinin değeri yaratılan küresel gelirin üzerine çıktı ve hisse senetlerinde balon riskini yeniden gündeme geldi. 100 trilyon dolar piyasa değerinin üzerinin çıkan endekslerin alt kırımlarına baktığımızda Wall Street ve Çin borsalarının piyasa değeri bu rakamın yarısından fazlasını oluşturduğunu görüyoruz. ABD cephesinde Apple, Microsoft, Amazon gibi teknoloji hisselerinin ön plana çıktığını görüyoruz. Çin cephesinde de Alibaba, Xiamo, China Mobile dikkat çekiyor.

En büyük 15 ülke endekslerinin toplam piyasa değeri geri kalan 72 ülkenin 7 katından fazla.

Türkiye cephesinde ise pandemi sebebiyle borsasının piyasa değerinde azalış vardı ancak sanayi ve perakende şirketleri öncülüğünde yüzde 70 oranında artış sağladık önemli bir gelişme.

Çin'den 30 Yılın En Yüksek Dış Ticaret Fazlası

Çin'in dolar cinsinden ihracatı Kasım ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 20’nin üzerinde artış kaydetti ve 75,4 milyar dolarlık dış ticaret fazlasıyla 1990 yılından bu yana tutulan veri setinde en yüksek rakama ulaştı.

Bu rakamlar bize küresel talepteki toparlanmanın sürdüğünü gösteriyor.

Keza, Çin'in imalat göstergeleri de ekonomideki 'V' tipi toparlanmaya işaret ediyor. Satın alma PMI endeksi de yükselişini sürdürüyor.

BREXIT

İngiltere ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ticaret görüşmeleri yeniden başladı. Vakit azalıyor ancak henüz anlaşma sağlanamadı. Keza İngiltere cephesi, anlaşmaya varılamaması halinde 2021 yılında müzakerelere devam etmeyeceklerini açıkladı.

Balıkçılık tartışması oldukça gündemde. AB üyesi ülkeler, birbirlerinin münhasır ekonomik bölgelerinde serbestçe balık avlayabiliyor. Ancak Balıkçılık, İngiltere'nin AB ile ilişkilerinde her zaman sıkıntılı bir konu olarak karşımıza çıkıyor.

Londra, balıkçılık haklarının kazanılmasını AB'ye karşı sembolik bir zafer olarak görüyor.

AB tarafı ise özellikle Fransız balıkçıların baskısıyla bu alanda bir anlaşmayı yapılacak ticaret anlaşmasının "ön koşulu" olarak dayatıyor.

AB Balıkçılık kotaları balık avlama miktarına göre belirlenirken, İngiltere kotasının düşük olduğuna inanıyor ve AB’den çıkışla bunu yükseltmeyi hedefliyor. Aynı zamanda Avrupa’nın kendi sularına sınırsız erişimini de istemiyor. Bir de Mevcut durumda İngiltere'de kotaların yaklaşık yarısını diğer ülkeler kullanıyor. Bu da daha karmaşık bir yapı doğuruyor.

Beklenen Brexit Anlaşması kapsamında rekabet, anlaşmanın yürütülmesi, balıkçılık konularının çözülmesi ve iki tarafı da koruyan bir anlaşma sağlanması gerekiyor. Eğer anlaşma sağlanamazsa Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) prensiplerine dönülecek ve bu da iki taraf arasında yeniden Gümrük kurallarına dönülmesi anlamına gelecek.

Japonya Ekonomisi

Japonya’da salgının olumsuz etkilerine karşı krediler, yatırımlar ve harcamaları kapsayan yaklaşık 700 milyar USD tutarında yeni bir teşvik paketi açıklandı. Bu yılın başlarında Japonya, nakit yardımları ile küçük işletme kredileri de dahil olmak üzere toplam 2,2 trilyon USD değerinde iki teşvik paketi açıklamıştı. Açıklanan revize verilere göre, Japonya ekonomisi 3. çeyrekte yıllık bazda %22,9 ile son 52 yılın en hızlı büyümesini kaydetti.

Avrupa Merkez Bankası

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Aralık ayı toplantısında piyasa beklentileri doğrultusunda politika faizini %0 ve mevduat faizini -%0,5 seviyesinde tuttu. ECB Pandemi Acil Varlık Alım Programını (PEPP) 500 milyar EUR genişleterek 1 trilyon 850 milyar EUR’ya artırırken, varlık alımlarının en erken Mart 2022’de bitecek şekilde uzatıldığını açıkladı. Öte yandan ECB Başkanı Lagarde, salgının ikinci dalgasının beklenenden daha güçlü seyrettiğini, euronun değer kazanmasının fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı yaptığını belirtti.

Pandemide Servet Vergisi Tatışması

Arjantin'de bir kereye mahsus olmak üzere uygulanacak servet vergisinin Senato'da kabul edilmesinin ardından İngiltere'de de uzmanlar 260 milyar sterlinlik bir servet vergisi paketi önerdi. Uzmanların analizine göre servet vergisi KDV'de 6, gelir vergisinde 9 puanlık artışa denk seviyede bir katkı sunabilir.