Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (9-16 Aralık 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
16 Aralık 2019 09:52

TCMB Zorunlu Karşılık oranları değişikliği

Bu hafta Merkez Bankası zorunlu karşılık oranı ve zorunlu karşılıklara ödenen faiz/nema uygulamalarında değişikliğe gitti. Yeni uygulama ile ilk aşamada piyasaya yaklaşık 5,4 milyar TL ve 2,9 milyar ABD doları karşılığı altın ve döviz likiditesi verilmesi planlanıyor. Bankaların TL cinsi zorunlu karşılığa tabi pek çok yükümlülüğünde zorunlu karşılık oranının %2'ye düşürülmesi için önceki uygulamada nominal olarak %10-%20 aralığında belirlenmiş olan kredi büyüme oranı, yeni düzenleme ile reel olarak %5-%15 aralığına indirildi. Böylece, kredi büyümesi hesaplamasında TÜFE enflasyonundan arındırma getirilirken, sistem iki yıl ve daha uzun vadeli ticari krediler ile beş yıl ve daha uzun vadeli konut kredilerinde artışı teşvik edecek şekilde revize edildi.

Hazine Nakit Dengesi

Kasım ayına ilişkin Hazine Nakit Dengesi 7,9 milyar TL fazla verdi. Buna göre, geçen ay Hazinenin nakit gelirleri 86 milyar TL, nakit giderleri ise 78,2 milyar TL oldu. Nakit giderlerin 71,6 milyar TL’lik kısmını faiz dışı giderler, 6,5 milyar TL’sini ise faiz ödemeleri oluşturdu.

TCMB yıl sonu TÜFE beklentisi revizyonu

TCMB Aralık ayı Beklenti Anketinde revizyona giderek %12,18 olan yıl sonu TÜFE enflasyon beklentisini %11,62’ya indirdi. Ayrıca, anket katılımcıları GSYH büyümesinin bu yıl sonunda %0,4 (önceki: %0,3), olacağını öngörüyor.

Finansal araçların reel getirisi

Bu hafta TÜİK tarafından finansal yatırım araçlarının reel getiri oranları açıklandı. Buna göre Kasım ayında en yüksek aylık reel getiri TÜFE ile indirgendiğinde %4,77 ile BIST-100 endeksinde gerçekleşirken onu %4,59 ile DİBS ve %0,5 ile brüt mevduat faizi izledi. En çok kaybettiren %2,83 ile külçe altın olurken ABD doları %1,4 kaybettirdi. Kasım sonu itibarıyla en yüksek yıllık reel getiriler ise %19,98 ile devlet iç borçlanma senetlerinde ve %16,66 ile külçe altında gerçekleşti. Euro ise %5,87 oranıyla yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu

Cari Denge

Cari denge Ekim ayında yıllık bazda %41 oranında azalarak 1,55 milyar USD fazla verdi. Böylece, Eylül’de 5,4 milyar USD ile tarihi yüksek seviyeye çıkan 12 aylık cari fazla Ekim’de 4,3 milyar USD düzeyine indi. Bu gelişmede, ekonomik aktivitedeki ılımlı toparlanma paralelinde genişleyen dış ticaret açığı ve seyahat gelirlerinde kaydedilen mevsimsel düşüş etkili oldu.

Net doğrudan yatırımlar

Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler bir önceki Ekim 2018’e göre 1 milyar dolar azalarak 448 milyon doları olmuştur. Böylece, 12 aylık kümülatif net doğrudan yatırımlar 6,9 milyar USD ile Haziran 2015’ten bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti.

Portföy yatırımları

Portföy yatırımlarından Ekim ayında 2,7 milyar dolar sermaye çıkışı olmuştur. Alt kalemlere bakıldığında, bu dönemde yurt dışı yerleşikler hisse senedi ve DİBS piyasalarında sırasıyla 492 milyon dolar ve 929 milyon dolar net satış gerçekleştirmiştir. Ayrıca, bankalar yurt dışı tahvil ihraçlarına ilişkin olarak 1,7 milyar dolarlık geri ödeme yapmış bu da portföy yatırımları kaleminde kaydedilen sermaye çıkışında etkili olmuştur.

TCMB faiz kararı

TCMB, 12 Aralıkta gerçekleştirdiği yılın son PPK toplantısında politika faiz oranını 200 baz puan indirerek %14’ten %12 seviyesine çekti. Böylece, politika faiz oranını Eylül 2018’de %24'e yükseltmiş olan TCMB  Temmuz ayında başladığı faiz indirim sürecinde toplamda 12 bin baz puanlık indirim yapmış oldu. Banka 2020 yılı itibariyle yılda sekiz kez değil on iki kez toplanacağını duyurmuştu. Toplantı metninde faiz indirimlerinin sonuna gelindiği yönünde net bir ifade kullanılmaması dikkat çekti.

Türkiye CDS primi

Türkiye'nin 5 yıllık risk primi Şubat 2019'dan bu yana ilk kez 300'ün altını gördü

Sanayi üretimi

TÜİK verilerine göre sanayi üretimi Ekim'de aylık bazda % 0.9 düşerken yıllık bazda % 3.8 arttı.  Endeks, Eylül'de yıllık bazda Ağustos 2018'den beri ilk kez yükselmişti ve Ekim ayında da bu yükselişini korudu.

ABD Tarım Dışı İstihdam

ABD’de geçtiğimiz Cuma açıklanan Kasım ayına ilişkin tarım dışı istihdam verisi 266 bin kişi ile 186 bin olan beklentileri oldukça aşarken, son 10 ayın en hızlı artışını kaydetti. Kasım ayında ait işsizlik oranının da %3,5 düzeyine gerilemesi ülkede istihdam piyasasının gücünü koruduğuna işaret etti.

FED, faizleri değiştirmedi

Fed, Temmuz ayından itibaren gerçekleştirdiği üç toplantıda politika faizini toplamda 75 baz puan indirerek 1,5-1,75 aralığına çekmişti. Ancak ABD ekonomisinin olumlu gidişatını baz alan FED, yılın son toplantısında faizi değiştirmedi.

FED Başkanı Powell’ın açıklamaları

 Fed Başkanı Powell toplantı sonrası yaptığı açıklamada, ekonominin ılımlı bir şekilde büyüdüğünü ve bunun bu şekilde devam edeceğini beklediklerini belirtirken enflasyondaki zayıflığa dikkat çekerek enflasyonun sürekli olarak hedefin altında seyrettiğini açıkladı. Powell zayıf küresel büyümenin ve ticaret belirsizliğinin imalata baskı yapmaya devam ettiğini, mevcut politikalarının enflasyonu artırmak için uygun olduğunu düşündüklerini, faiz artırımlarına artık daha az ihtiyaç olduğunu ve mevcut faiz oranlarının büyümeyi destekler nitelikte olduğunu söyledi. Faizleri artırmak için enflasyonda çok önemli ve kalıcı yükseliş gerektiğini de sözlerine eklerken ABD ekonomisinde harcamaların ve işgücü piyasasının güçlü bir görünüme sahip olduğunu, yatırımlar ile ihracatın ise görece zayıf seyrettiğini belirtti.

ABD enflasyon verisi

ABD’de TÜFE endeksi Kasım’da aylık bazda %0,3 ile %0,2 olan beklentilerin hafif üzerinde arttı. Böylece yıllık enflasyon Ekim ayında bulunduğu %1,8 seviyesinden, son bir yılın en yüksek düzeyi olan %2,1’e çıktı. Çekirdek enflasyon ise aylık ve yıllık bazda değişmedi.

ABD-Çin ticaret müzakereleri

Bu hafta ABD Başkanı Donald Trump Çin ile “büyük bir anlaşmaya” çok yakın olduklarını açıkladı. Piyasalara yansıyan haberlere göre Trump, 15 Aralık tarihinde yürürlüğe girmesi beklenen ve %15 oranında ilave gümrük vergisini erteleyecek olan birinci aşama ticaret anlaşmasını onayladı. Ticaret Anlaşmaları'nda “I. Faz “ diye tabir edilen ve içerik olarak büyük oranda “Çin’in ABD’den daha fazla ihracat yapması ve Çin’in Yuan’ı sunni olarak değersizleştirmemesi“ üzerine kurulan bir anlaşmadan bahsediliyor.

AMB faiz kararı

Christine Lagarde başkanlığında ik kez toplanan AMB faiz değişikliğine gitmeyerek politika faizini %0, mevduat faizini ise -%0,5 düzeyinde. Enflasyon görünümü tutarlı şekilde %2 düzeyine yaklaşana kadar AMB’nın politika faizlerinin mevcut veya daha düşük seviyelerde kalacağı vurgulandı. Banka, 2019 enflasyon öngörüsünü %1.2'de tutarken, 2020 enflasyon öngörüsünü %1.0'den, %1.1'e yükseltti. Faiz oranlarının en azından 2020 yılının ilk yarısı boyunca (ihtiyaç oldukça) mevcut ya da daha düşük seviyede kalacağı belirtilen karar metniyle birlikte banka, politika dilini değiştirerek faiz indirimi sinyali vermiş oldu

Rusya Merkez Bankası faiz kararı

Rusya MB, enflasyonun hedefin altında kalmayı sürdürmesiyle birlikte art arda beşinci kez faiz indirimine giderek politika faizini %6,5’ten %6,25’e çekti. Banka böylece bu yıl toplam 150 baz puan indirime gitmiş oldu.

Çin dış ticaret verileri

ABD ile ticaret görüşmeleri devam eden Çin’in ihracat hacmi de son bir yıldır gerilemeye devam ediyor. Kasım ayında dolar cinsi ihracat yıllık bazda %1,1 gerilerken, ithalat %0,3 ile sınırlı oranda artış kaydetti. Nitekim, Çin’in ABD’ye ihracatı Kasım ayında %23 oranında düştü.

Çin enflasyon verileri

Kasım ayında Çin’in aylık TÜFE verisi %0,4 oranında artarken yıllık TÜFE Kasım’da %4,5 ile yaklaşık sekiz yılın en yüksek seviyesinde gerçekleşse de yıllık ÜFE -%1,4 ile negatif seyrini sürdürdü. Bu durum Çin’in faaliyete ilişkin endişeleri artırmaya devam ediyor.

İngiltere ekonomisi

İngiltere ekonomisi Ekim ayında %0,1 olan beklentilerin aksine %0,0 oranında büyüyerek, diğer bir ifade ile hiç büyümeyerek 2009 yılından beri ilk kez art arda üçüncü ayda da büyüyememiş oldu.

Ekim ayına ilişkin sanayi üretim endeksi aylık bazda da yüzde 0,2 olan beklentinin altında kalarak yüzde 0,1 artış gösterirken yıllık bazda -%1,2 olan beklentiyi aşarak -%1,3 oranında daraldı.

Enerji Enformasyon İdaresi

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA)2020 yılına ilişkin petrol fiyatı tahminlerini yukarı yönlü revize etti. Aralık 2019 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu’nda yer alan bilgilere göre, gelecek yıl Brent türü petrolün ortalama varil fiyatının 60,5 USD olacağını öngörülürken geçen hafta OPEC tarafından alınan, petrol üretiminin günlük 500 bin varil azaltılması kararının fiyatları yukarı çekeceği ifade edildi

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA)

OPEC ve OPEC dışı ülkeler geçtiğimiz hafta günlük ham petrol üretimini 500 bin varil azaltma kararı almıştı. Söz konusu kesinti miktarı, Aralık 2018'den bu yana devam eden günlük ortalama 1,2 milyon varillik kesintinin üzerine eklenecek ve Mart 2020'nin sonuna kadar uygulanacak. 500 bin varillik kesintinin %33’ü Suudi Arabistan tarafından karşılanacak. Böylece OPEC ve OPEC dışı ülkelerin toplam ham petrol üretim kesinti miktarı, 1 Ocak'tan itibaren günlük 2,1 milyon varil olacak. Ancak IEA petrol kesintisi 2020’de arz fazlasının önüne geçemeyeceğini açıkladı.