Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi (23-30 Aralık 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
30 Aralık 2019 10:34

2019 yılının son haftasında ekonomi ve finans sektöründe yaşanan gelişmelerin genel bir görünümüyle kısa bir değerlendirilmesi yurt içi ve küresel piyasalar olarak şöyle özetlenebilir.

I- Yurtiçi Piyasalar

1.1 Ekonomi güven endeksleri

Bu hafta açıklanan endekslere bakıldığında tüketici güveninde azalma, sektörel ve reel kesim güven endekslerinde ise artış görülmektedir.  Yeni yıla girerken üretime ve yatırıma yönelik  göstergelerin  önümüzdeki yıl için ekonomide toparlanma sinyalleri verdiğini söyleyebiliriz.   

  • Tüketici Güven Endeksi

Mevsim etkilerinden arındırılmış endeks Kasım ayında 59,9 iken Aralık ayında 58,8’e geriledi. Endeksin alt kalemleri incelendiğinde; gelecek 12 aylık dönemde tüketici fiyatlarının değişimine ve otomobil satın alma ihtimaline ilişkin beklentilerdeki bozulma öne çıktı.

  • Sektörel Güven Endeksi

Büyümenin seyrinde önemli rol oynayan hizmet sektörü güven endeksi Aralık ayında %2 oranında artarak 93,2 olurken Nisan 2018’den bu yana en yüksek düzeye çıktı. Perakende ticaret sektörü güven endeksi ise Aralık ayında %1,4 oranında artarak 102,6 oldu. Dikkat çeken kısım ise inşaat sektörü güven endeksinin bir önceki ayda 63,9 iken, Aralık ayında %7,9 oranında artarak 68,9’e yükselmesi oldu. Ancak yine de endeksin bu seviyesinin düşük olduğu gözlemleniyor.

  • TCMB Reel Kesim Güven Endeksi

TCMB tarafından 2019 yılı Aralık ayına ilişkin İktisadi yönelim Anketi sonuçları açıklandı. 1794 işyerinin yanıtlarının değerlendirildiği anket sonuçlarına göre Aralık ayında mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi, bir önceki aya göre 2,8 puan artarak 108,7 seviyesinde gerçekleşti. Endeksin alt kalemleri incelendiğinde, mevcut dönemde toplam sipariş miktarına ilişkin değerlendirmelerin iyileştiği ve bu gelişmenin iç piyasa siparişlerindeki olumlu seyirden kaynaklandığı gözlendi.

  • Sanayi üretimi istatistikleri

Bu hafta TUİK 2018 yılına ilişkin yıllık sanayi ürün istatistiklerini açıkladı. Buna göre ürünlerin satışında yaklaşık 1,8 trilyon lira gelir elde edildi. Bir önceki yılın satış gelirine göre göre %32 artış sağlanırken 2018 yılında 1.411.000 otomobil, 196.159.813 ton hazır beton, 659.688 ton margarin yağı 8.472.177 ev tipi buzdolabı ve dondurucu üretimi gerçekleştirildi. Bu ürünlerin satışında sadece %3’ü yüksek teknoloji ürünü olarak yer aldı.

  • Kapasite Kullanım oranı
  • TCMB reeskont faiz oranı değişikliği

Aralık ayında imalat sanayinde kapasite kullanım oranı bir önceki aya göre 0,2 puan kaybederek %77 düzeyine geriledi.  Geçtiğimiz yılın aynı ayında ise bu oran yüzde 74,1 seviyesindeydi.

1.2 Borsa İstanbul ve döviz getirileri

Sekiz haftadır yatırımcısını sevindiren borsa bu hafta da ortalama yüzde 2,25 kazandırdı. En fazla kazandıran ise altın oldu; gram fiyatı yüzde 2,41, dolar yüzde 0,32 ve euro yüzde 0,91 kazandırdı.

1.3 Merkez Bankası ve Bankacılık sektörü

Geçtiğimiz günlerde politika faizini yüzde 14'ten yüzde 12'e indiren Merkez Bankası reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz ve avans faiz oranlarında da değişikliğe gitti. Buna vadesine en çok 3 ay kalan senetler karşılığında yapılacak reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz oranı yıllık %17,25'ten %12,75'e, avans işlemlerinde uygulanacak faizi ise yıllık %18,25'ten %13,75'e indirdi.

  • MB Rezervleri

Merkez bankası 20 Aralıkta Merkez Bankası brüt döviz rezervleri, 373  milyon dolar artışla 78 milyar 271 milyon dolar , altın rezervleri, 446 milyon dolar yükselişle 25  milyar 983 milyon dolardan 26 milyar 429 milyon dolara ulaşarak toplam 104.7 milyar dolar oldu.

  • Yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatları 544 milyon dolar azaldı.
  • BDDK bankaların takipteki alacaklarının %1,4 arttığını açıkladı.
  • Konut kredisinde faiz indirimi

1 Ocak 2020’den itibaren geçerli olmak üzere kamu bankaları sıfır konutta faiz oranını 0,99 yerine 0,79 oranından uygulayacaktır.

1.4 İşgücü piyasası

  • Asgari ücret belli oldu

1 Ocak 2020 tarihinden itibaren geçerli olan asgari ücret zamları belli oldu. Buna göre asgari ücret %15,03 artışla asgari geçim indirimi dahil olmak üzere brüt 2.943 TL, net 2.324,7 TL olarak belirlendi. YEP’in yıl sonu %12 enflasyon beklentisiyle asgari ücret, enflasyon üzerinde %3, 2020 enflasyon beklentisine göre ise %6,5 fazla olması beklenmektedir.  

2015 yılında asgari ücretin net 1000 TL olduğu düşünüldüğünde son 4 yılda 2,3 kat arttığı, ancak eurostat verilerine göre euro cinsinden dört yıl öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 33 değer kaybettiği ve bazı doğu Avrupa ülkelerinin gerisine düştü. Brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan işsizlik maaşı 2020’de en düşük 1.177 lira, en yüksek 2.354 lira olarak uygulanacaktır.

            Öte yandan yeni asgari ücretin işverene maliyeti ise 2 bin 943 lirası brüt asgari ücret, 456,17 lira SGK işveren primi ve 58,86 lira 86 işsizlik sigortası işveren primi olmak üzere toplam 3,458,3 lira olarak gerçekleşti.

1.5. Mal ve Hizmetler Piyasası

  • Yerli elektrikli otomobil kamuya tanıtıldı

Sabit yatırım tutarı 22 milyar TL olan elektrikli otomobil, Bursa’da kurulacak 175.000 kapasiteli fabrikasının temeli 2020 yılında atılacak ve  5 modelde üretim yapılacaktır. Henüz adı ve fiyatı açıklanmayan aracın üretiminde 300 nitelikli olmak üzere toplam 4.323 kişi istihdam edilecektir.

1.6 Enerji

  • EPDK gelecek yılın ilk çeyreğinde elektriğe zam yapılmayacağını, dolaysıyla tüketici konutlarda kilovatsaatini 54 kuruşa, sanayici 61 kuruşa tüketmeye devam edeceğini açıkladı.
  • Dünya Enerji Görünümü 2019 Türkiye Lansmanı ve 10. IICEC Enerji konferansında Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Dr. Fatih Birol enerjide bolluk dönemine girildiğini, bir çok sorunlara rağmen petrolün varil başına fiyatının ortalama  60 dalar seviyesinde kaldığını, 2018’de enerji verimliliği artışında son 10 yılın en kötü dönemini geçirdiğini, elektriğin insan hakkı olduğu kabul edilirken, dünyada 850 milyon insanın hali hazırda elektriğe erişimin olmadığını açıkladı.

II. Küresel Piyasalar

Bu hafta küresel piyasalarda yıl sonu ve Noel tatili sebebiyle düşük işlem hacimleri gözlemlendi. Öte yandan, geçtiğimiz hafta ticaret savaşı endişelerinin hafiflemesinin desteğiyle küresel piyasalarda gözlenen olumlu havanın yansımaları bu hafta da devam etti. ABD borsaları tatil öncesi yüksek seviyelerdeki seyrini sürdürdü.

  • ABD 3. Çeyrek büyüme rakamları

ABD Ticaret Bakanlığının açıkladığı 3. Çeyrek verilerine göre ABD ekonomisi Temmuz-Eylül döneminde beklentilere paralel olarak %2,1 oranında büyüdü. Ekonomi Nisan - Haziran dönemini kapsayan 2. çeyrekte ise %2 büyümüştü. 

Daha önce %2,9 olarak açıklanan ve ekonominin üçte ikisinden fazlasını oluşturan tüketim harcamalarındaki artış bu dönemde %2,9’dan %3,2’ye revize edilirken, yatırım harcamaları aşağı yönlü güncellendi.

  • ABD Tüketici Güven Endeksi

Fed'in yakından takip ettiği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi Kasım’da beklentilere paralel olarak yıllık bazda %1,6 oranında artarken, Michigan tüketici güven endeksi Aralık ayında 99,3 düzeyine çıkarak Mayıs 2019’dan bu yana en yüksek düzeyine ulaştı.

  • ABD dayanıklı mal siparişleri

ABD’de Kasım ayına ilişkin dayanıklı mal siparişleri aylık bazda %2 oranında düşerek Mayıs 2019’dan bu yana en hızlı düşüşünü kaydetti. Ülkenin önde gelen üretim firmalarındaki grevin sona ermesinin ardından piyasalarda dayanıklı mal siparişlerinin bu dönemde %1,5 oranında artması bekleniyordu.

  • ABD yeni konut satışları

ABD’de Kasım ayına ilişkin yeni konut satışları 734 bin adet beklenirken bir önceki aya göre %1,3 artış göstererek 719 bin adet oldu. Veri her ne kadar beklentilerin altında kalmış olsa da üç aylık ortalamalar itibarıyla konut satışlarının son 12 yılın en iyi performansını kaydetmiş olması sektör açısından olumlu karşılandı. Konut sektöründeki bu iyimser havanın sebebi olarak düşük finansman maliyetleri ile istihdam piyasasındaki güçlü seyir gösterilirken sektörde konut arzının yetersiz olması fiyatlar üzerinde yukarı yönde baskı yaratıyor.

  • Çin cephesi

ABD-Çin arasında gerçekleştirilmesi beklenen Faz-1 anlaşmasının 2020 başında imzalanması bekleniyor. Nitekim Trump, anlaşma metninin hazır olduğunu ve tercüme edildiğini ifade etti. Çin’de ekonomik aktivitede yaşanan ivme kaybının istihdam piyasasında kayba neden olmaması için yeni önlemler açıklandı. Çin’de istihdamın daha fazla desteklenmesi için 385 milyar dolarlık çeşitli önlemler alacağına dair haberler de piyasalardaki olumlu havayı destekledi.