Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Ekonomi ve Finans

Haftanın Ekonomi ve Finans Değerlendirmesi(2-9 Aralık 2019)

Bu değerlendirme, son bir hafta içinde ekonomi ve finans alanındaki haberlerin değerlendirmesini kapsamaktadır.
SDE Editör
09 Aralık 2019 17:55

TCMB Finansal İstikrar Raporu

Bu hafta TCMB tarafından Finansal İstikrar Raporu yayımlandı. Raporda, küresel koşulların ılımlı desteği, yurt içi makroekonomik dengelenme süreci, finansal olmayan kesimin borçluluğundaki azalma eğilimi ve banka finansallarındaki olumlu gidişatın sonucu olarak makroekonomik görünümün 2019 yılı üçüncü çeyreğinde hissedilir biçimde iyileşme sergilediği belirtilirken küresel finansal koşulların ılımlı seyri ile yurt içi enflasyon ve enflasyon beklentilerinin düşmesi sonucunda Türkiye’nin risk priminin ve kur oynaklığının da gerilediği aktarılmıştır. Banka, yurt içi iktisadi faaliyette yılın ilk yarısında temelde net ihracat kaynaklı toparlanma gözlenirken, yılın üçüncü çeyreğinde toparlanmanın asıl sürükleyicisinin tüketim harcamaları olduğunu belirtmiştir. Raporda ayrıca faizlerin gerilemesiyle birlikte kredi koşullarındaki iyileşmenin iç talebe yansımalarının 2019 yılı son çeyreğinden itibaren güçleneceği ifade edilirken, iktisadi faaliyete ilişkin genel görünümün olumlu olduğunu vurgulayan TCMB, küresel büyüme görünümünü, risk iştahı ve belirsizlik algılamalarında ortaya çıkabilecek negatif yönlü gerçekleşmeleri ve jeopolitik gelişmeleri risk faktörleri olarak sıralamıştır.

Dış Ticaret Açığı

2018 yılının Ekim ayında 497 milyon dolar olan dış ticaret açığı 2019 yılı Ekim ayında %236,6 oranında artarak 1,8 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. İhracat yıllık bazda %0,1 oranında daralarak 15,7 milyar dolar olurken ithalat %8 oranında artarak 17,5 milyar dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2018 Ekim ayında %96,9 iken, 2019 Ekim ayında %89,6'ya geriledi. En fazla ihracat yapılan ülke Almanya olurken onu sırasıyla Birleşik Krallık, İtalya ve ırak izledi. En fazla ithalat yapılan ülkelerin başında ise Rusya gelirken onu sırasıyla Çin, Almanya ve ABD izledi.

Kasım ayı Dış Ticaret Verileri

Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan geçici dış ticaret verilerine göre kasımda ihracat sınırlı yükselerek 15,5 milyar dolar olurken ithalat %9,2 oranında artarak 17,6 milyar dolara ulaştı. En fazla ihracat artışı %447 ile gemi ve yat sektöründe gerçekleşti. Böylece geçtiğimiz yılın Kasım ayında 672 milyon dolar olan dış ticaret açığı 2019 yılı Kasım ayında 2,1 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Ocak-Kasım döneminde ise dış ticaret açığı geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %49,1 gerileyerek 26,7 milyar dolar oldu.

3. Çeyrek Büyüme Rakamları

TÜİK tarafından 2019 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin büyüme rakamları açıklandı. Buna göre Türkiye   ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde beklentilere paralel olarak %0,9 oranında büyüdü. Böylece 2018’in son çeyreğinden itibaren yıllık bazda daralan Türkiye ekonomisi son üç çeyreğin ardından yeniden yıllık bazda büyümeye başladı. Türkiye’nin dolar cinsinden GSYH’sı 734 milyar dolar olarak hesaplandı. Büyümeye katkı sağlayan kalemlere bakıldığında kamu ve özel tüketim harcamalarının 1,8 puan ile büyümeye destek sağladığı gözlemlenirken 2018’in ikinci yarısından itibaren büyümeyi güçlü bir şekilde destekleyen net ihracatın katkısının bu yılın üçüncü çeyreğinde negatife döndüğü gözlemlendi. Üçüncü çeyrekte büyümeyi en fazla sınırlandıran kalem 3,4 puan ile yatırım harcamaları oldu. Bu 3,4 puanın 2,8’lik kısmının inşaat yatırımlarındaki düşüşten kaynaklanması ise dikkat çekti.

Öte yandan üçüncü çeyrekte yalnızca inşaat sektörünün büyümeyi sınırlandırdığı, diğer tüm kalemlerin (hizmetler, tarım ve sanayi) yıllık GSYH artışını yukarı yönlü etkilediği izlendi. Sanayi sektörü büyümeye 0,3 puan katkı sağlalarken tarım sektörünün katkısı 0,5 puan oldu.

Yurtiçi Enflasyon Rakamları

TÜİK tarafından Kasım ayına ilişkin enflasyon rakamları açıklandı. Buna göre TÜFE aylık bazda %0,38 oranında artarken yıllık bazda %10,5’ya yükseldi. Yİ-ÜFE ise aylık bazda %0,08 oranında azalırken yıllık bazda %4,26 oranında arttı.  Geçtiğimiz yılın aynı ayına baktığımızda TÜFE %21,62, Yİ-ÜFE ise %38,54 idi. Kasımda enflasyondaki aylık bazda en yüksek artış giyim ve ayakkabı grubunda yaşanırken yıllık bazda tüketici enflasyonuna en yüksek katkı gıda grubundan geldi. Yİ-ÜFE’deki düşüşte ise ana metaller alt sektörünün etkisi öne çıktı.

Türkiye İmalat PMI

Kasım ayına ilişkin imalat PMI verisi 49,5 ile bir önceki aya kıyasla artsa da 50 olan eşik değerin altında kalarak sektöre ilişkin endişelerin devam ettiğini gösterdi.

ABD ISM İmalat PMI

ABD cephesinde Kasım ayına ilişkin ISM imalat sanayi satın alma yöneticisi endeksi (PMI) 48,1 ile beklentilerin altında kalırken endeks son dört aydır 50 olan eşik seviyenin üzerine çıkamıyor.

Euro Alanı İmalat PMI

Euro Alanı’nda Kasım ayına ilişkin imalat sanayi satın alma yöneticisi endeksi 46,9 ile öngörüleri aşmasına karşın sektördeki daralmanın 14 aydır sürdüğüne işaret etti.

Çin İmalat PMI

Çin’in Kasım ayına ilişkin Caixin imalat sanayi satın alma yöneticisi endeksi (PMI) beşinci aydaki yükselişini devam ettirerek 51,8’ değerini aldı. Böylece endeks, Ocak 2017’den bu yana ki en yüksek değerine ulaşmış oldu.

Trump’tan Brezilya ve Arjantin’e vergi hamlesi

ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamayla Brezilya ve Arjantin’i para birimlerini devalüe etmekle suçlayarak bu iki ülkenin ABD’ye gönderdiği tüm çelik ve alüminyumda tarifelerin uygulamaya alındığını duyurdu. Trump ayrıca diğer ülkelerin kendi paralarını güçsüzleştirerek güçlü dolardan faydalanmamaları Fed’e faizleri düşürme çağrısında bulundu.

ABD- Fransa vergi

ABD, Fransa'nın Google, Facebook ve Amazon gibi dev teknoloji şirketlerini hedef alan dijital hizmet vergisi uygulamasına misilleme olarak 2.4 milyar dolarlık Fransız ürününe gümrük vergisi uygulayacağını belirtti. Bunun ardından Fransa söz konusu tehdide karşı misilleme yapılacağını duyurdu.

Euro Bölgesi büyüme rakamları

Açıklanan verilere göre Euro Bölgesi ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre %0,2 oranında büyüdü. Öte yandan yıllık perakende satışlar da %1,4 oranında artarak bir önceki ay %2,7 olan rakamın oldukça altında kaldı. Bu durum, bölgedeki ekonomik durgunluğun devam ettiğini gösteriyor.

Aramco Halka Arz

Suudi Arabistan milli petrol şirketi Saudi Aramco yüzde 1,5 hissesinin halka arzından 25,6 milyar dolar gelir elde etti. Böylece Alibaba'nın halka arz büyüklüğü ile 25 milyar dolarlık rekoru da kırmış oldu. Öte yandan Saudi Aramco'nun piyasa değeri de 1,7 trilyon doların biraz üzerinde gerçekleşmiş oldu. Bu sonuçla ABD'li teknoloji devi Apple'ın 1,1 trilyon dolarlık piyasa değerini geride bırakarak dünyanın en değerli şirketi unvanını aldı.