Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr
Anasayfa >> Haftanın Değerlendirmeleri >> Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika

Haftanın Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika Değerlendirmesi (17-23 Ağustos 2020)

SDE Editör
24 Ağustos 2020 10:10

Güney Kore’de Artan Covid-19 Vakaları

Daha önce pandemiyle mücadeledeki başarısı nedeniyle övülen Güney Kore'de günlerdir 300'ün üzerinde vaka kaydedilmesi üzerine sıkı önlemler ülke çapında yürürlüğe konuldu. Yetkililer, tümden eve kapanma aşamasına geçilebileceği uyarısını yaptı. Yeni salgının kaynağı ise önlemlere muhalefet eden bir Protestan kilisesi.

Koronavirüsün ilk sıçradığı ülkelerden olan ve derhal kitlesel test yapmaya başlayıp pozitif vakaları saptayarak ve tecrit ederek pandemiye karşı erken başarı elde eden Güney Kore'de kazanımlar boşa gitme noktasına geldi. Başkent Seul'deki bir kiliseden ve diğer toplanma merkezlerinden koronavirüsün yeniden yayıldığı belirlenirken, pazar günü itibarıyla ilk kez mart başından beri en yüksek vaka sayısı açıklandı. Bunun üzerine Seul'de sosyal mesafe kurallarının sıkılaştırıldığı 2. aşama uygulaması, ülkenin tüm bölgelerine yayıldı. Bu kapsamda tüm toplantılar, kiliselerde toplanmalar yasaklandı, gece kulüpleri ve tüm eğlence mekanları, büfeler ve siber kafeler kapatılırken, tüm profesyonel spor müsabakaları seyircisiz oynanacak. Yetkililer önlemlerde 3. aşamaya geçmek zorunda kalınabileceği uyarısını yaptı. Sağlık Bakanı Park Neung-hoo ülke olarak çok tehlikeli bir durumla karşı karşıya olduklarını söyledi. Güney Kore'de bir ara günlük vaka sayısı 20'nin altına indiğinden, bu ani tırmanış halkı çok şaşırttı.

Kore Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, cuma günü 332 ve cumartesi gecesi itibarıyla 397 yeni vaka açıkladı. Böylece üç haneli vaka seyrinin süresi 10 günü geçti. Toplam vaka sayısı 17 bin 399, toplam ölüm sayısı 309'a ulaştı. Merkezin Genel Müdürü Jung Eun-Kyeong, "Yeni vakaların sayısı 17 bölgenin tamamında arttığından ulusal çapta pandeminin eşiğindeyiz" uyarısı eşliğinde "İşe ya da doktora gitmek gibi zorunluluklar dışında, lütfen mümkün olduğunda evde kalın" çağrısı yaptı. Bunun üzerine pek çok aile tatil planlarını iptal ettiklerine dair sosyal medyada mesaj yayımladı. Öncesinde yeni salgının merkezi olarak belirlenen Seul'daki bir Protestan kilisesinin en az 841 üyesinde koronavirüs teşhis edildi. Cumhurbaşkanı Moon Jae-in karşıtı protestolar düzenleyen, muhafazakar bir rahibin liderliğindeki Sarang Jeil Kilisesi kapatılıp polis tarafından kordona alındı ve yaklaşık 3 bin 400 üyesi karantinaya konuldu.

Pekin’de Maske Yasağı

Koronavirüsün çıkış ülkesi olduğu halde salgınla mücadelede büyük başarı elde eden Çin’in başkenti Pekin'deki sağlık yetkilileri, 13 gündür yeni Kovid-19 vakalarının görülmediği kentte maske takma zorunluğunu kaldırdı. Çin’de, 13 gün üst üste yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vakalarının görülmediği başkent Pekin'de virüse karşı alınan tedbirler biraz daha gevşetildi.   Pekin'deki sağlık yetkilileri, dışarıda maske takma zorunluğunu kaldırma kararı aldı. Ancak karara rağmen kentteki büyük çoğunluğun maske takmaya devam ettiği görüldü. Reuters’e neden maske takmaya devam ettiklerini anlatan Pekinlilerin bazıları kendilerini daha güvende hissettiklerini belirtirken bazıları da toplumsal baskıdan dolayı takmaya devam ettiğini söyledi.

Belarus

Belarus’un başkenti Minsk’te, yasadışı sokak eylemlerinin koordinatörü olduğu iddia edilen bir kişi gözaltına alındı. Zanlının, yeni protestocular aradığı ve eylemlere katılmaları için onlara para ödediği belirtildi. Belarus İçişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, zanlının, hapisten yeni çıkan bir vatandaşı eyleme çekme teşebbüsünün ardından gözaltına alındığı kaydedildi. Açıklamada, “Koordinatör, şehir merkezindeki marketlerden birinde bu adama yaklaşarak yaklaşık 10-12 kişi daha toplayarak politik nitelikte yasadışı kitlesel eyleme katılmayı teklif etti. Teklif kabul edildikten sonra ona 60 Belarus rublesi (yaklaşık 180 TL) verdi, ayrıca ona içki ve gıda aldı” ifadesine yer verildi. Polis, 19 Ağustos’ta yapılması planlanan yasadışı toplantıyı önlediklerini bildirdi. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Tiktok’tan Hukuki Adım

ABD Başkanı Donald Trump'ın Amerikalı alıcı bulmadığı takdirde ülkedeki faaliyetlerini yasaklama kararı çıkardığı Çin menşeli popüler kısa video uygulaması TikTok, aleyhinde çıkarılan kararnameleri yarın mahkemeye götürüyor. Trump'ın Çin'e karşı ticaret savaşı kapsamında ABD'li kişi ve kuruluşların TikTok ile işlem yapmasını yasaklayan kararnamelerine Çin menşeli uygulama şirketi seyirci kalmadı. Kararnameye karşı pazartesi günü dava açacağını duyuran TikTok, 'yaklaşık bir yıldır ABD yönetimiyle muhatap olmaya ve ulusal güvenlik endişelerini gidermeye yönelik çözümler sunmaya çalıştığını, ama yasalara uygun eşit muamele görmediğini ve Washington'ın olguları dikkate almadığını' belirtti.

Açıklamada "Hukukun üstünlüğünün devre dışı bırakılmamasını ve şirketimiz ile kullanıcılarımızın adil muamele görmesini garanti altına almak için kararnameye yargı yoluyla meydan okumaktan başka yol yok" denildi. TikTok'un sahibi olan ByteDance şirketi de ayrı bir açıklama yayımlayarak Trump yönetimine karşı 24 Ağustos pazartesi günü resmen dava başvurusunda bulunacağını duyurdu. Trump, 14 Ağustos'ta yayımladığı kararnameyle ByteDance'e TikTok'un ABD'deki faaliyetlerini devretmesi için 90 günlük mühlet koymuştu. ByteDance, TikTok'un ABD kolunun satışı için Microsoft ve Oracle gbi ABD merkezli teknoloji devleriyle görüşmeler yürütürken şirketin ABD'li yatırımcılarının da getirilen tekliflere dahil olabileceği söyleniyor. TikTok'un eğlenceli video paylaşımlarıyla özellikle ergenler arasında popüler olmasına karşın, ABD'li yetkililer 'kullanıcı bilgilerinin Çin hükümetinin eline geçebileceğine' dair açıklamalar yapıyor. Trump hemen hemen Çin menşeili her şey gibi TikTok'u da 'ulusal güvenliğe tehdit' olarak niteliyor. TikTok ise Pekin talep etse bile Amerikalıların verilerini vermeyi reddedeceği karşılığını veriyor.

İran Tarafından Düşürülen Ukrayna Uçağı

ABD ile savaşın eşiğine geldiği dönemde Ukrayna'ya ait yolcu uçağını düşman uçağı sanarak düşüren İran, karakutu incelemesinden elde edilen kokpit konuşmaları ve diğer bilgileri ilgili ülkeler ve kamuoyuyla paylaştı. Buna göre 8 Ocak'ta 25 saniye arayla iki füzeyle vurulan uçaktaki kokpit konuşması ilk füzenin isabetinden 19 saniye sonra kesildi. İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, İran Havacılık Kurumu Müdürü Turec Dehkani Zengene, düşürülen Ukrayna uçağına dair ulaşılan bilgileri başkent Tahran'da düzenlenen basın toplantısında kamuoyuna duyurdu.

Uçuş Veri Kayıt Cihazı (FDR-Flight Data Recorder) ile Kokpit Ses Kayıt Cihazlarının (CVR-Cockpit Voice Recorder) Fransa'da hiçbir teknik aksaklık olmadan okunduğunu belirten Zengene, şu bilgileri aktardı: İkinci füze, ilk patlamadan 25 saniye sonra uçağın yakınına ulaştı. CVR, ilk patlamadan sonra kabin personelinin konuşmalarını 19 saniye boyunca kaydetti. Sesler daha sonra kesildi. FDR ve CVR cihazlarının her ikisinin de zarar görmesi nedeniyle karakutuda ikinci füzenin patlaması ve etkisine dair daha fazla bilgiye ulaşılamadı. İran Havacılık Kurumu Müdürü, 19 saniyelik ses kaydının içeriğiyle ilgili şunları söyledi:

"Bu anda, uçağın kokpiti içinde olağandışı durumu fark eden ve uçağı son ana kadar kontrol edip yönlendirmeye çalışan 3 kişilik uçuş ekibi ve bir de eğitmen pilot vardı. Eğitmen pilot, uçak pilotuna her iki uçak motorunun da aktif olduğunu bildirmesinin yanında çeşitli talimatlar veriyordu."

Zengene, yapılan incelemelerin uluslararası havacılık standartlarına uygun olduğunu, olayla ilgili nihai raporun 1 yıl içinde açıklanacağını sözlerine ekledi. İran'daki ekipman eksikliği nedeniyle olaydan sonra yaklaşık 7 ay kadar açılamayan karakutu, incelemelerin yapılması için Fransa'ya gönderilmişti. Fransa, okunması tamamlanan karakutuyu 23 Temmuz'da İran'a iade etmişti. Ukrayna Hava Yollarına ait Boeing 737 tipi yolcu uçağı, 8 Ocak sabahı Kiev'e gitmek üzere Tahran Uluslararası İmam Humeyni Havalimanı'ndan havalandıktan kısa süre sonra düşerek içindeki 176 kişiye mezar olmuştu. İran Genelkurmay Başkanlığı, Ukrayna uçağının hassas askeri bir noktanın üzerinden geçerken insani hata sonucu hava savunma sistemince fırlatılan iki füzeyle yanlışlıkla düşürüldüğünü açıklamıştı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, uçağın düşürülmesinden birkaç saat önce ABD'nin Irak'taki üslerine füze saldırısı düzenlemişti. Geçen ay Kiev'de yapılan tazminat görüşmelerinin devamı eylül ayının sonlarında Tahran'da düzenlenecek. Tahran, olayla ilgili sorumluluğunu ve tazminat ödemeyi kabul ettiğini duyurmuştu.