Geçen ayın 22’sinde önce Norveç’in başşehri Oslo’da beklenmedik bir şekilde 7 kişinin ölümüne yol açan patlamanın ardından Utoeya adasındaki gençlik kampına yapılan saldırı sonucu 76 kişinin hayatını kaybetmesi bütün dikkatleri bir anda Batı’daki aşırı-sağcı hareketlerin üzerine çekmiştir. Olay etrafındaki açıklamalar, yorum ve mütalaalar gerek TV kanallarında gerekse dünya basınında yer almaya devam etmektedir. Dünya, Norveçli Anders Behring Breivik’i yapılan her iki saldırının da faili olarak tanımış oldu. Hadisenin münferit bir olay olup olmadığı, arkasında kimlerin destek verip azmettirdiği konusu henüz netlik kazanmış değil. Ancak şimdilik yapılan bu hunhar eylemin Samuel Huntington’un Medeniyetler Çatışması adlı tezinin ve daha sonra şaibeli bir şekilde meydana gelen 11 Eylül hadisesinin zihinlerde oluşturduğu İslamafobia ile bağlantılı olduğu ortaya çıkmış durumdadır. Batıda siyasal olarak yabancı düşmanlığını politikasının merkezine yerleştiren ırkçı hareketlerin sosyal zemin kazanarak yükseliş trendine girmelerinde yaratılan bu korkunun etkisi büyüktür. Olayın hemen akabinde bazı medya organlarının olayı hemen 11 Eylül ve Müslümanlarla ilişkilendirmeye çalışmaları, zihinlerde İslam ve Müslümanlar hakkında oluşan peşin yargıların bir sonucudur. Ancak demokrasi ve çoğulculuk anlayışının etkin olduğu Norveç gibi bir İskandinav ülkesinde meydana gelen bu katliam, şiddet ve teröre dayalı her eylemi hemen İslam’a ve Müslümanlara mal etme şeklinde tezahür eden ezberi bozmuştur.
11 Eylül hadisesinden günümüze kadar dünyanın neresinde olursa olsun görünüşte İslam dinine mensup kimselerin müdahil oldukları şiddete dayalı olaylar, bu kişilerin siyasi ve ideolojik kimliklerine, taraf alışlarına, bağlantılı oldukları yerlere ve amaçlarına, ortaya koydukları eylemin İslam’a uygun olup olmadığına bakılmaksızın doğrudan doğruya “İslami terör” olarak damgalanıp pazarlanabilmiştir. Batı’da İslam’ı tahkir eden, onun kutsallarını hiçe sayan, Hz. Peygamber’i karikatürler yolu ile aşağılayıp alaya alan, Kur’an yakan eylemler hep söz konusu peşin yargı ve korkulardan destek alarak fikir hürriyeti adı altında toleransla karşılanabilmiştir. Ancak şimdi Norveç’te meydana gelen bu olay, Batı insanının terör hadiselerine daha objektif ve rasyonel yaklaşarak onlarla ilgili kritikçi değerlendirmeler yapmasına zemin olabilir. Her ne kadar Breivik’in saldırısı dengesiz bir insanın beklenmedik bir şekilde gerçekleştirdiği bireysel bir eylem olarak değerlendirilmeye çalışılsa da, aşırı sağcı hareketlerin her zaman bu tip olaylara zemin olabileceği korkusu gittikçe yayılmaktadır. Breivik’in ifadelerinde kendisini Tapınak Şövalyeleri’ne nispet etmesi, ilhamını oradan alması Haçlı zihniyetini öne çıkmaktadır. Breivik’in günlüklerinden ve yazışmalarından hareketle saldırıların Hıristiyan Avrupa’yı Müslümanlardan ve yabancılardan arındırmak gibi bir amaçla gerçekleştirildiği ifade edilse bile, olayın doğrudan dinin kendisiyle özdeşleştirilmesi tutarlı olmaz. Nitekim Norveçli tarihçi Dag Herbj?rnsrud el-Kaide eylemlerinden hareketle İslamiyet’in terörizmle damgalanmasının doğru olmayacağı gibi, Breivik’le de Hıristiyanlığı özdeşleştirmenin doğru olamayacağına dikkat çekmiştir.
[1]Breivik’le ilgili medyaya yansıyan haberler ve onun günlükleri itibara alındığında, onun hastalıklı ruh ve fikir dünyası ile ilgili çok karışık bir tablo ile karşı karşıya kalıyoruz. Kendisini ‘Hristiyan, muhafazakâr ve milliyetçi’ olarak nitelendirmesi, Tapınak Şövalyeleri’ne nispet etmesi ve eylemi gerçekleştirirken giydiği garip kıyafetler kaoslu ve fırtınalı bir ruh halini yansıtmakla beraber dindar bir Hıristiyan görünümünü de vermiyor. Sözde, Hıristiyan Avrupa’yı Müslümanlardan arındırmak istiyor. Ama Breivik’in algıladığı şekliyle telaffuz edilip öne çıkarılan Hıristiyanlık, insaf, vicdan ve ahlak ilkeleri üzerine kurulan bir din olmaktan çok, ırk ve ayrımcılık esasına dayalı milliyetçilik zihniyetini besleyen kültürel, töresel bir olgu olmalı! Breivik gibilerinin Müslümanlardan arındırmayı kastettikleri Hıristiyan Avrupa neresi? Artık öyle bir Avrupa var mı? Müslümanlardan ve yabancılardan arındırılmak istenen bu Avrupa, modernizenin içini iyice boşalttığı, olabildiğince sekülerleştirtiği, kutsalla olan bağların iyice zayıflatıldığı, genç kuşakların Ateizme, Satanizme ve daha başka mecralara sürüklendiği Avrupa değil mi? Alkolizmin, uyuşturucunun, intiharların, fuhuş ve pornonun yaygınlık kazandığı maneviyat boşluğu içerisindeki Avrupa değil mi? Dolayısı ile Breivik gibilerinin şahsında İslam ve Müslüman düşmanlığı üzerinden sergilenen tapınak şövalyeliğinin gerçek anlamda dini bir endişeden kaynaklandığını iddia etmek oldukça zor görünüyor. Tapınak şövalyeliği ve din savaşı söylemi ırkçılığa dayalı bir milliyetçilik anlayışını besleyen, Kur’an’ın “hamiyyetu’l-câhiliyye” (cahiliye hamiyeti) olarak isimlendirdiği ilkel ve kabileci zihniyetle örtüşen bir fikir, zihniyet ve ruh hali olmanın ötesinde fazla bir anlam ifade etmiyor. Hıristiyanlık olarak telaffuz edilen şey, bu kör taassuba, ırkçı ve kabileci fanatizme hizmet ediyorsa, böyle kurgulanmak istenen bir milli kimliğin oluşumuna hizmet ediyorsa önemli! Yoksa din olarak algılanan şeyin evrensel değerlere, ahlaka, adalete, insaf ve vicdani ölçülere oturup oturmadığı, insanlığa huzur getirip getiremeyeceği çok da önemli değil! Nitekim saldırganın kimliğine dair verilen bilgiler onun Hıristiyanlık’tan çok Liberalist felsefeyle olan yakın bağlantısını deşifre ediyor. Twitter ve Facebook’ta hayranlık duyduğu kişilere işaret edilirken
John Stuart Mill, Immanuel Kant, John Locke, Franz Kafka, Leo Tolstoy, George Orwell, Max Manus gibi filozof ve yazarların isimleri geçmektedir. Breivik, Haçlı ruhundan ilham almasının yanında, ancak insanı özgürleştirme adına onun bütün eylemlerini meşru gören, onu tanrılaştıran bir felsefeden ilham alarak yapmış olduğu katliamı içselleştirebilirdi!
Medyada ve İnternet sitelerinde onun annesinden ve kız kardeşinden rahatsızlık duyduğuna, kız kardeşinin birçok erkekle beraber olduğuna dair ifadelerin
[3] yanında, ayrıca Masonlukla ilişkili olduğu, İsrail yanlısı
Document. no adlı siteye katkılarda bulunduğuna dair bilgiler de yer almaktadır.
[4] Breivik’in bombalama eyleminin Mossad tarafından gerçekleştirilen King David Oteli’nin bombalanmasının 65. Yıldönümüne tesadüf etmesi de anlamlı bulunmaktadır. Söz konusu bombalama eyleminde değişik milletlerden 91 kişinin hayatını kaybettiği, 46 kişinin ise yaralandığı bilgisi yer almaktadır. Yapılan yorumlarda Breivik’in eyleminin Filistin yanlısı politika izleyen Norveç’e gözdağı vermeyi amaçlamış olabileceği de ifade edilmektedir.
[5] Öldürülenlerin büyük çoğunluğunun Norveçli olmalarının yanında birkaç kişi hariç Müslüman olmamaları bu kanaati doğrular gibidir. Şüphesiz bütün bu iddiaların doğruluğunun tespiti, gizli veya müphem noktaların aydınlatılması peşin yargıların tuzağına düşmeden konunun derinliğine araştırılmasından geçmektedir.
Breivik’in sahip olduğu dünya görüşü, din anlayışı, zihniyeti, hangi mahfillerle ilişkili olduğu konuları etrafındaki yorum ve değerlendirmeler ne olursa olsun, onu anlamak için gerçekleştirdiği saldırılardan yola çıktığımızda, zihin ve ruh dünyası birçok saçmalıklarla, kin ve nefret duygularıyla ifsat edilmiş, âdeta cinnet hali yaşayan bir tiple karşı karşıya kalıyoruz. İdeolojik yaklaşımlar, öfke ve nefreti besleyen peşin yargılar, koyu bir cehalet ve sapkınlık hali! Asıl problem birtakım merkezler tarafından İslam dünyasını hedef alan, yalan ve iftiralarla kutuplaştırma, düşmanlaştırma ve çatışma ortamları yaratmaya matuf, zihinleri ifsat eden bir dezenformasyon sürecinin yürütülmesidir. Söz konusu süreç devam ettirildiği müddetçe, yeni Breivik’lerin ortaya çıkması ve benzer eylemleri sahneye koyması her zaman için mümkündür. Peşin yargıların ortadan kaldırılmasının, insanlık üzerine oynanmak istenen senaryoların zemin bulamamasının yolu, ülkeler, kültürler ve medeniyetler arasında iyi niyete ve barışa dayalı, birbirini daha doğru tanımaya yönelik ilişkilerin geliştirilmesinden geçmektedir. Bu hedefin gerçekleştirilmesinde Müslümanlar kadar Müslüman olmayanların, özellikle Batı ülkelerinin de üzerine sorumluluklar düşmektedir.