Merkel’den NATO’ya Eleştiri
Alman Şansölye Angela Merkel ve İngiltere Başbakanı Gordon Brown Berlin’de düzenledikleri görüşmenin ardından yaptıkları basın açıklaması ile geçtiğimiz Cuma günü (4 Eylül 2009) Afganistan’da sivil kayıplara neden olan hava harekâtına yönelik eleştirileri dile getirdiler. Hatırlanacağı üzere geçtiğimiz Cuma günü (4 Eylül 2009), NATO bünyesinde görev yapan Alman askerinin talebi üzerine Taliban militanları tarafından kaçırılan iki yakıt tankeri NATO uçakları tarafından izlenmiş ve vurulmuştur. Söz konusu operasyonda, Taliban militanları ile birlikte tankerlerden yakıt almaya gelen siviller de olmak üzere toplam 70 kişi hayatını kaybetmiştir. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen tarafından yapılan açıklamada operasyona ilişkin soruşturma başlatılacağı ve sorumluların cezalandırılacağı açıklanmıştır. Bugünkü basın toplantısına damgasını vuran gelişme Merkel’in, Afganistan’da yaşananların aydınlatılması ve soruşturulmasına yönelik sert çıkışı oldu. Diğer taraftan yılsonuna kadar ortak bir “Afganistan’dan çıkış stratejisi” geliştirmek için konunun aktörlerinin eksiksiz yer alacağı bir “Afganistan Konferansı” düzenlenmesi kararlaştırıldı. (Tıkla-1)
NATO’nun en üst makamlarından yapılan açıklamalara rağmen iki liderin basın toplantısı ardından yaptıkları sert eleştiriler, iki liderin de Afganistan’da artan sivil ve asker kayıpları karşısında kamuoylarının baskısı altında olduğunun bir göstergesi olarak düşünülebilir. Diğer taraftan liderlerin yeni bir “Afganistan’dan çıkış stratejisi” geliştirme konusunda da mutabık oldukları ve kamuoylarını etkileme noktasında bu stratejinin kilit bir gelişme olacağı yönünde çıkarımlar da yapılabilir. Mevcut durumda, “İngiltere ve Almanya’nın kamuoylarının baskısı ile Afganistan konusunda Amerika ekseninden ayrılıyor mu sorusu” da ön plana çıkmaktadır.
Öte yandan, art arda yaşanan sivil ölümlerin ardından sorgulanması gereken diğer önemli nokta da terörle savaşta kat edilen yol olmalıdır. Özellikle bu süreçte halkın terörle mücadelede teröristlerin değil, teröre karşı savaşanların yanında tutulabilmesi için sivil kayıplar verilmemesi elzemdir. Aksi takdirde, “Irak bataklığına” benzer bir durum Afganistan için de söz konusu olabilir. Hatırlanacağı üzere ABD Başkanı Barak Obama seçim kampanyaları süresince Afganistan savaşını “adil savaş” (just war) ve terörle mücadelenin doğru adresi olarak tanımlamıştır. Afganistan ve Irak’ta yaşanan hemen hemen her gelişmenin ABD hükümetine fatura edildiği göz önünde bulundurulduğunda, mevcut durumda, Obama yönetiminin uzun vadeli terörle mücadele stratejisinin inandırıcılığını yitirme tehlikesi ile karşı karşıya olduğu yorumu yapılabilir.
(Fulya Gökcan, Siyaset Bilimi, Hukuk, Kamu Yönetimi ve Eğitim Masası, Kıdemli Asistan, 07.07.2009)