Ardından, panelistler ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümünden Bayram Sinkaya’nın moderatörlüğünde konuşmalarını gerçekleştirdiler. Yaklaşık olarak bir saat süren sunumda, Irak Milli Reform Hareketi Ankara Temsilcisi Ali Ekber Vali, Türkiye’de okuyan İranlı öğrencilerin temsilcisi Murtaza Agdemi, Türkiye’de okuyan Suriyeli öğrencilerin koordinatörü Riyad Karaali, Enstitümüzden ise Ortadoğu Masası asistanı Hüseyin Beheştî Işık panelist olarak bulundular. Toplantıda özetle şunlar kaydedildi;
Ali Ekber Vali: 2003’de Amerika Irak’a girdi ve Irak’ta farklı bir yapılanma meydana geldi. Bu dönemde Türkiye’nin NATO ile olan bağı Ortadoğu dünyasına yakınlaşmasını engellemiştir. Ancak Amerika Irak’a kuzeyden girebilmek için Türkiye’den izin istediğinde Türkiye’nin gereken izni vermediğini görüyoruz. Bu çok yapıcı bir tutumdu. Ama ne yazık ki, 2003’ten sonra Türkiye ne kadar Irak ile ticari, sosyal, kültürel anlaşmalar yapsa da Irak’ın siyasi olarak uzak kaldığını gözlemledim. Türkiye’nin Irak’la ilgili en büyük korkusu Kürdistan’ın kurulmasıdır ki Amerika buna 2003’ten sonra yeşil ışık yakmıştı. Türkiye bir anlamda Irak’ın güvenebileceği bir ülke oldu. Hem Kürdistan’ın kurulmaması için bir garantör hem de Irak’ta ikinci bir Şii devletin kurulmaması için bir garantör olduğu düşünüldü. 2009’da Irak ve Türkiye kapsamlı stratejik bir anlaşmaya imza attı.
Günümüzde Türkiye’nin siyasetini Irak’lılara anlatmak biraz zordur. Bu zor dönemlerin yaşandığı süreçte iki ülke de birbirinden uzaklaştı. Irak’taki Türkmenler Türkiye’yi çok iyi tanıyorlar. Ancak Araplar Türkiye ile ilgili fazla bir bilgiye sahip değiller. Biz aramızda böyle toplantılar yaparak, birbirimizle tanışarak, halkları yakınlaştırıp aradaki duvarları kaldırabileceğimize inanıyorum.
Murtaza Agdemi: İran 7 bin yıllık bir kültüre sahiptir.Ben her şeyden önce İran’ı tanıtmak adına buraya geldim. Mademki biz Ortadoğu’nun Müslüman ülkeleriyiz, birbirimize daha yakından temas etmemiz gerekiyor. Ben Türkiye’ye gelmeden önce daha farklı bir görüşe sahiptim. Ancak buraya geldikten sonra İran ile Türkiye arasında büyük benzerliklerin olduğunu fark ettim. Bu kadar benzer olan iki ülkelerin bir birine daha yakın bir politika izlemesi gerekiyor.
Riyad Karaali: Hepimiz aynı bölgenin insanlarıyız aslında yakın olmamıza rağmen bizi uzaklaştıran duvarlarımız vardı. Bildiğiniz gibi Suriye’ de çok farklı bir başkanlık sistemi bulunmaktadır. Yeni dönemde Suriye’nin başkanlık rejimi bir ölçüde değişti. Serbest piyasa ekonomisine geçiş yapıldı son dönemlerde. Bu sistem değişikliği de olumlu olarak uluslar arası platformda getirdiği zorluklar var. Ve hemen hemen herkes bu değişimin farkında.
Hüseyin Beheştî Işık: Türkiye’nin Ortadoğu siyaseti hakkında konuşmak bundan on sene önce böyle bir toplantı yapılsaydı belki söz söylemek için elimizde argüman ya da elimizde bir siyasetimiz olmayacaktı. 1950’li yıllarda II. Dünya Savaşının bittiği yıllarda Türkiye bir NATO üyesi olarak 90’lı yılların başına kadar kendini NATO’ya bağlayan pek çok anlaşma yaptı. Bu anlaşmalarda Türkiye’nin dış siyaseti bir anlamda NATO’nun güvenlik perspektifinde gelişen ve NATO’nun güvenlik çizgisi üzerinde gelişen bir dış siyaset oluşturdu. Tabi bu güvenlik algısı özellikle ikinci dünya savaşının dünyada yarattığı yıkım ve daha sonrasında gelişen ve Ortadoğu’da baş gösteren petrol, diğer taraftan eroin kaçakçılığı gibi olaylar bir müddet sonra NATO’nun siyasetini de çok fazla tutucu çok fazla kalın duvarlı ve çok fazla muhafazakar kıldı.
Panelistlerin sunumlarının ardından soru cevap kısmını geçildi. Panele yoğun ilgi gösteren katılımcılar sorularını panelistlere yöneltti. Soru cevap kısmının ardından kapanış konuşmasını yapmak üzere SDE Yönetim Kurulu Üyesi Aydın Bolat kürsüye çıktı. SDE’yi tanıtıcı bir konuşma yapan Bolat, önümüzdeki dönemde SDE’de ne gibi faaliyetler gerçekleşeceğini de anlattı.
Panelin sonunda, bu çeşit toplantıların devam etmesi gerektiği kanaatine varıldı. Aynı zamanda Ortadoğu halklarının kaynaşması ve ortak çalışabilmesi için çeşitli öneriler ortaya atıldı. Panel, kokteyl ile son buldu.
“Sınırları Aşmak; Türkiye, İran, Irak, Suriye ilişkileri” konulu panelin sonuç bildirisi için
TIKLAYINIZ...