Toplantıda konuşmacılar özet olarak şunları söyledi:
Reşat Petek: Demokratikleşme sürecinde toplumsal talepler var. Bu talepleri yargı kararlarında ne derecede karşılanıp karşılanmadığı, özellikle yüksek yargının kararları bağlamında konu tartışılıyor. Hatta yargı organlarımız da egemenlik yetkisini 82 Anayasasına göre kullandıkları için Türk milleti adına karar veren mahkemelerin bazı kararları ortaya çıkıyor. Bu durumda toplumsal taleplerle yargı kararlarının örtüşüp örtüşmediği veya bu ihtiyacı ne kadar karşıladığı da tartışmalı konular arasındadır.
Prof. Dr. Hikmet Sami Türk: Anayasamıza göre yargı yetkisi Türk milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır. Egemenlik anlayışında 1921 Anayasası’ndan günümüze kadar farklı ifadeler kullanılmıştır. Yargının bağımsızlığını, tarafsızlığını simgelemek üzere Yargıtay’ın ve şimdi Anayasa Mahkemesi’nin önünde Adalet Tanrıçası Themis’in heykeli vardır. Themis’in bir elinde terazi var, haklıyı haksızı ayırt ediyor. Diğer elinde de gücün simgesi olarak kılıç vardır. Adetli olarak verdiği kararı uyguluyor. Ama tanrıçanın gözleri kapalıdır. Gözlerinin kapalı olmasının nedeni bunu hakkaniyete uygun olarak yapmasından kaynaklanıyor. Anayasa Mahkemesi önündeki heykelin gözleri ise açıktır. HSYK’da üye sayısı artırılmalı ayrıca bakan ve müsteşar da bulunmalıdır. Anayasa Mahkemesi’nin de üyelerinin bir bölümünü TBMM seçebilmelidir.
Prof. Dr. Ali Şafak: Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yargı reformunu içeren düzenlemelerle diğer sorunların çözümüne de sıra gelir. Toplumun şu anda bazı sıkıntıları vardır; adaleti dağıtan görevlilerle bunun üst düzeydeki organlarının oluşmasıve bunların kullandığı yetkiler verdiği kararların yargı denetimin dışında kalması, Yargıtay’ın ancak önüne gelen dosyalara iki seneden önce karar veremeyişi, bu durumda adaletin gecikmesi… Yapılacak yargı reformunda yargılama birliğini gerçekleştirici düzenlemeler getirilmelidir.
Salim Uslu: Şüphesiz demokratikleşme sürecinde yargının rolü önemli ama ben az önce yapılan konuşmalarda olduğu gibi Türkiye’de yargı kaynaklı sorunun personel, makam, mekan yetersizliği, altyapı yetersizliği gibi şeylerden kaynaklandığı kanaatinde değilim ve aynı zamanda yargı hiyerarşisi içinde istinaf mahkemelerinin bulunup bulunmaması vs. bunlar şüphesiz önemlidir. Adli yargı ve İdari yargıda bazı ara kademelerin olmaması, yargılama birliğinin olmaması önemlidir. Ancak bugün gelinen süreçte yegane sebep olarak bunları görmek çok doğru bir yaklaşım değildir.
Mete Göktürk: Temel hak ve özgürlükler konusunda birçok eksik nokta var. Bütün değişikliklere rağmen o dayatmacı, halka saygısız anlayışın bir türlü yok edemediğimiz özü itibariyle sakat bir anayasa sözkonusu. 30 sene hala değiştirememiş olmamızda hepimizin sorumluluğun olduğunu düşünüyorum. Bu bakımdan bir kere anayasanın mutlaka değiştirilmesi ilk hedef olmalıdır yani küçük hedeflerle uğraşmamalıyız. Anayasa değişikliği ile birlikte onun içinde yargı reformu da elbette olacaktır.
Dr. Levent Korkut: Yargı organı ve anayasal kurumlarla ilgili çalışmalar dünyada aslında iki başlık altında yapılır. Kurumsalcılık bunlardan birisidir. Ve yargıç davranışı çalışmalar arasında yer alır. Kurumsalcılık, iki türlüdür; eski kurumsalcılık anlayışı var dünyada. Bu anlayışı aslında kurumların ne işe yarayacağı konusunda bir fikir üreten bir yaklaşım değildir. Daha çok soyut olarak hangi kurumlara ihtiyaç duyulduğunu tespit eder ve bununla ilgilenir. Yeni kurumsalcılık anlayışı ise bu soyut ihtiyacın ötesinde kurumun işlevi nedir gibi sorgulamaları da yapan bir perspektif geliştirir.
Demokratikleşme Sürecinde Hukukun Üstünlüğü ve Yargı isimli konferans bu oturumla son buldu. Konferans boyunca Stratejik SDE, Adalet Bakanı Sadullah Ergin ve Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek olmak üzere iki bakanı ağırladı. Konferansa basının ilgisi yoğun oldu. Pek çok televizyon kanalında Konferans canlı olarak yayınlandı.