Avrupa’nın DTP Kapatma Kararına Yankıları devam ediyor
Avrupa, Anayasa Mahkemesi'nin terör örgütü PKK ile olan bağlantısı dolayısıyla kapatma kararı aldığı Demokratik Toplum Partisi'ni (DTP) hala gündeminden düşürebilmiş değil. Ancak Avrupa Birliği organları bu konuda birbirlerinden farklı görüş beyan etmektedirler. Türkiye'nin 9 Ağustos 1949 yılında üye olarak katıldığı Avrupa Konseyi kapatma kararına yorum yapmakta temkinli davranırken Avrupa Parlamentosu bu konuda Türkiye'yi eleştirmektedir.
Türkiye Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde her zaman azınlık hakları konusunda eleştirilmiş ve azınlık tanımının Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu antlaşması olan Lozan Antlaşması kapsamından daha geniş bir açıda ele alınması gerektiği vurgulanmıştır. AK Parti hükümetinin başlattığı demokratik açılım süreci de bu hususta Avrupa Birliği tarafından olumlu olarak karşılanmış ve Türkiye'nin daha somut adımlar attığı takdirde Kopenhag Kriterleri'nden birisini gerçekleştirmiş olacağı söylendi. Ancak kapatılan DTP'nin ardından Avrupa Birliği, Türkiye'nin önüne yeni bir kriter getirdi ki o da Venedik Komisyonu İlkeleri'dir. Venedik Komisyonu İlkeleri'ne göre parti kapatma kriterleri şu şekilde belirlenmiştir: Siyasal partilerin yasaklanması veya kapatılması, sadece partilerin şiddeti siyasal bir araç olarak kullanmaları veya anayasada güvence altına alınan hak ve özgürlükleri yok etmek ve demokratik anayasal düzeni yıkmak için şiddet kullanmayı savunmaları durumunda haklı görülebilir. Siyasal partilerin anayasada barışçıl değişiklikleri savunması ise, yasaklanmaları veya kapatılmaları için asla tek başına yeterli delil olarak kabul edilemez.
Bir siyasal parti, bir bütün olarak, üyelerinin, partinin izin vermediği biçimdeki bireysel eylemlerinden dolayı sorumlu tutulamaz.
Siyasal parti yasaklama veya kapatma biçimindeki yaptırım, en son çare olarak, istisnai bir tedbir biçiminde kullanılmalıdır. Yetkili yargı merciine kapatma talebiyle ilgili başvuru yapılmadan önce, kapatma talebinde bulunacak olan hükümet veya diğer devlet organı, ülkenin durumu, siyasal partinin özgür ve demokratik siyasal düzen veya başkalarının hakları için açık bir tehlike teşkil edip etmediği hususunu da dikkate alarak, kapatma dışında daha hafif tedbirlerle bu tehlikeden kurtulma biçimindeki çözümleri dikkate almak zorundadır. (Tıkla -1)
Avrupa Parlamentosu Türkiye'yi eleştirirken yukarıda bahsedilen Venedik Kriterlerini hedef olarak göstermiş ve Türkiye'nin verdiği kararın endişe verici olduğunu demokratik açılım sürecinde yapılan bir yanlış olduğunu dile getirmiştir.
Avrupa Birliği Türkiye Karma Parlamento Komisyonu eşbaşkanı Fransız parlamenter Helene Flautre ise kararı "hayal edilmesi zor" olarak değerlendiriyor. Flautre, "Hiç de iyi olmadı. Başka ne denebilir. Herkes demokratik açılım sürecinin, Kürt sorununu tüm boyutlarıyla ele alma şeklinin cesaret isteyen ve zor bir yol olacağını biliyordu. Ben de şahsen kaç defa söyledim. Ancak bu yolda, Kürt halkının emellerini ve demokratik ifadeyi temsil eden bir partinin yasaklanması gibi önemli bir engelin çıkacağını hayal dahi etmiyordum" dedi.(Tıkla -2)
Avrupa Konseyi'nin yeni genel sekreteri Throbjorn Jagland da olağanüstü temkinli bir tepkinin ötesine gitmedi. Eskiden ülkesi Norveç'te başbakanlık, dışişleri bakanlığı ve meclis başkanlığı yapmış olan Jagland, siyasi bir tepki vermek yerine topu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne atmayı tercih ediyor. Thorbjorn Jagland şöyle konuştu:
"Anladığım kadarıyla DTP kapatma kararını, Strasbourg'a Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gündemine taşıyacak. Haliyle ben de Strasbourg Mahkemesi'nden çıkacak kararı bekleyeceğim. Ancak, siyasi partilerin değil, şiddetin arkasındaki insanların, bireylerin cezalandırılması konusunda Türk hükümetiyle hemfikirim. Türk hükümetinin Türkiye'deki Kürt nüfusuyla diyalogu yoğunlaştırma çabasını da takdirle karşılıyorum." (Tıkla -3)
DTP'nin kapatılması gerçekten de açılım sürecinde atılan yanlış bir adımdır. Türkiye tam da Avrupa Birliği'ne değiştiğini göstermeye başlarken verilen bu karar üyelik sürecinin en başa dönmesine neden olduğu gibi DTP'nin kapatılması terör olaylarını sona erdirmek bir yana daha çok artmasına neden olacaktır. Hükümetin parti kapatma yerine vatanının bölünmezliği ilkesine aykırı gördüğü bu tür partilerin açılmasına bir engel koyması kendi iç huzurunu ve güvenliğini sağlayacağı gibi Türkiye'nin dışarıda daha demokratik olduğu imajını vermesine de yardımcı olacaktır.
(Yrd. Doç. Dr. M. Nail Alkan, AB-Balkanlar-Ege-Kıbrıs Masası, Kıdemli Araştırmacı)