Erbil… Türkiye Başkonsolosluğu
Başbakan Recep Tayip Erdoğan birkaç gün önce yaptığı açıklamada Erbil’e başkonsolosluk açılabileceği işaretini verdi. Kuzey Irak Yönetimi ile ilişkilerin bu aşamaya geldikten sonra vatandaşların bazı işlemlerinin kolaylaştırılması için bazı çıkış yolları aranması doğal karşılanabilir. Kuzey Irak’ta beş yüz belki daha çok sayıda Türk firmasının bölgede hizmet verdiği bilinmektedir. Bilindiği gibi bu firmalarda çalışanların resmi işlemlerinin yürütülmesi, günümüze kadar Erbil’e sadece 1 saat uzaklıkta olan Musul’da görülmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti dünyada ve özellikle Ortadoğu’da önemli bir geçmişe ve misyona sahip büyük bir ülkedir. Bu nedenle, çıkarları gereği her ülkede ve bu ülkelerin her vilayetinde başkonsolosluk, ataşelik veya temsilcilik açabilir. Federasyonla yönetilen ülkelerin de, uygun görülen her bölgesinde yukarıda sıralanan temsilcililikler faaliyet gösterebilir. Ancak; son bir iki ay içinde Türkiye’nin içinde ve dışında gelişen olaylar muvacehesinde ülkeyi ilgilendiren konularda alınan kararlarda olağanüstü hassasiyet gösterme zorunluluğu vardır.
Kuzey Irak Yönetimi; merkezi Irak’a bağlı bir bölge olmaktan ziyade, adeta bağımsız bir ülke gibi kararlar almakta ve bunu bütün eylemlerine yansıtmaktadır. Yıllardır, kuzey yönetiminin en yetkili ağızlarının, Irak’ın merkezi yönetimine ve Türkiye’ye tehdit içeren açıklamalarda bulunması unutulmamalıdır. Ayrıca; Kuzey Bölge Yönetimi’nin; ağır silahlarla donatılmış Peşmerge kuvvetleri, Irak’ın iç huzuruna ve istikrarına yönelik tehditkar davranışları Arapları ve Türkmenleri tedirgin etmeye devam etmektedir. Bilindiği gibi uzun bir süredir, yerli ve yabancı kaynakların da belirttiği gibi, Arap ve Kürtler arasında gelişebilecek bir iç savaştan endişe duyulmaktadır.
Bazı yabancı ülkelerin, bölgede olan siyasi ve stratejik hesapları öteden beri bilinmektedir. Baas Yönetimi’nin yıkılmasından sonra birçok ülke Erbil’de konsolosluklar ve temsilcilikler açma yarışına girişmiştir. Bu teşebbüsler zımnen Bölge yönetimini tanıma niteliği taşımaktadır. Bölge Yönetimi de yetkilerini aşarak Irak’ın yurt dışındaki Elçiliklerinde, Kuzey Bölge Temsilcilikleri açmakla merkezi yönetimle ihtilafa düşmüştür. Bu konudaki anlaşmazlık halen devam etmektedir. Kuzey Bölge Yönetiminin Bağımsız bir ülke gibi davranışları halen Irak’ta anlaşmazlık konusudur ve tartışılmaktadır.
Daha kısa bir süre öncesine kadar kırmızı çizgilerden bahseden Türkiye’nin; Erbil’de başkonsolosluk açmadan yukarıda zikredilen hususlarını gözden geçirilmesinde yarar vardır.
(Dr. Muzaffer ARSLAN, SDE Başkan Danışmanı, 23.09.2009)