20 Ağustos 2009’da gerçekleşmesi kararlaştırılan seçimler, usulsüzlük nedeni ile 2 Kasım 2009’a kadar bekletildi. Bu sürecin olumsuz bir neticesi olarak, Afganistan’da istikrarsızlık arttı. Seçimin ilk turunda adaylardan hiçbiri yüzde 50’den fazla oy alamadı ve seçim ikinci tura kaldı. Afganistan Bağımsız Seçim Komisyonu Başkanı Azizullah Ludin, 2 Kasım 2009 günü, “Dr. Abdullah Abdullah’ın seçimden çekilmesi ve Karzai’nin tek aday kalmasından dolayı, Afgan halkının yaşadığı endişe ve beklentilere son vermek için, biz, Hamid Karzai’yi Afganistan cumhurbaşkanı olarak ilan ediyoruz.” diyerek Afganistan’daki seçim olaylarına son noktayı koymuş oldu. Karzai’nin cumhurbaşkanı seçilmesinden sonra en geç 08.12.2009 gününe kadar Afgan hükümetinin yeni kabine listesinin mecliste onaylanması için teslim etmesi beklenmekteydi.
Karzai’nin hükümetin yeni kabine listesini meclise vermesinden önce, ABD Savunma Bakanı Robert Gates ve İngiltere Savunma Bakanı John Reid Afganistan’a sürpriz bir ziyarette bulunmuştur. Batılıların özellikle de ABD’nin, Afganistan’ın yeni kabinesinde ABD’ye sempati besleyen bakanlara yer vermeye çabalayacağı düşünülmektedir. Gates, Afganistan’a gelmeden önce Afganistan’ın yeni kurulacak kabinesinde ‘sadık kişiler’in bulunmasının ABD’nin başarılı olması için hayati öneme sahip olduğunu vurgulamıştır. (Tıkla 1) Karzai kurulacak hükümette Afganistan’daki farklı gruplara yer vermeyi planlarken, önüne büyük sıkıntılar ve engeller çıkacaktır.
Birinci grupta yer alan; Afganistan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Karzai’ye destek veren unsurlar (Sıbgatullah Müceddedi, Abdurrab Resul Seyyaf, Abdurreşid Dostum, Gülbiddin Hikmetyar’dan ayrılmış Hizb-i İslam grupları) ikinci grupta yer alan; Afganistan seçimlerinde Karzai’nin en büyük rakibi Dr. Abdullah Abdullah ve onu destekleyen Burhaniddin Rabbani ve son grupta yer alan; Batılı ülkelerden gelen bazı Afganlar kurulacak yeni hükümette önemli mevkilere gelmek için birbiri ile yarışmaktadır. Sözkonusu gruplardan en güçlüsü ve kurulacak hükümete daha fazla etki edebilecek grup, Batılı devletlerin özelilikle ABD’nin desteğini alan son gruptur.
Yukarıda sayılan sorunlardan daha büyük sıkıntıya sebep olabilecek unsurlardan biri de Afganistan devletine karşı savaşan Taliban ve Gülbiddin Hikmetyar’dır. ABD ve Batılı müttefikleri bir taraftan Afganistan’daki asker sayısını artırarak Hikmetyar ve Taliban’la mücadele etmeye çalışırken diğer taraftan da onlarla görüşüp, ılımlı gruplara, kurulacak hükümette yer verme çabasındalar.
Karzai önümüzdeki birkaç gün içinde kurulacak hükümette hangi gruplara yer verip vermeyeceğini belirlemek zorundadır. Adı geçen grupların tamamı kurulacak hükümet için Karzai ile pazarlık yaparken, ABD ve Batılılar Afganistan’ın en önemli ve yetkili makamlarına kendi taraftarlarını getirmek için Karzai’ye yoğun baskı yapmaktadırlar. Bu açıklamalardan yola çıkıldığında; Karzai ne yapmalıdır? Yeni hükümet Afganistan’ın içinde bulunduğu şartları dikkate alarak mı kurulacaktır? Yoksa Batılıların baskılarına boyun eğerek mi karar verilecektir? Sözkonusu problemler sırası ile dikkate alındığında, Karzai’nin hangi seçeneği benimserse benimsesin, zor bir yol ayrımında kalacağı anlaşılmaktadır.
Afganistan’da 100 binden fazla yabancı asker bulunmakta, hükümet ise her yıl milyarlarca dolar dış yardım almaktadır. Bu sebeplerden ötürü Afgan hükümeti Batılı müttefikleri memnun etmek zorundadır. Aksi takdirde yeni hükümet de yardımlardan yoksun kalabilir ve gücünü kısa sürede tüketebilir. Ancak Karzai’nin yalnızca Batılıların taleplerini göz önünde bulundurması ve yeni hükümette nüfuz sahibi olan isimlere yer vermemesi durumunda, ülkede istikrarsızlığın artmasını beklemek mümkündür. Karzai, Batılılar ve Afgan aktörler arasında denge politikası gütmek zorunda kalacaktır.
(Khalilullah Rasuli, Asya Pasifik Masası, Kıdemli Asistan)