İran’ın Hindistan büyükelçisi Seyed Mehdi Nabizedeh, milyar dolarlık doğalgaz boru hattı projesinde Hindistan’ın antlaşmaya bir an önce imza atmaması durumunda İran’ın bu önemli proje için başka ortaklar arayışı içine girebileceğini ifade etti. Hindistan’a: “ İran, size yalnızca antlaşmayı imzalama konusunda sınırlı süre tanıyabilir.” mesajı iletildi. (Tıkla 1) İran ve Pakistan’ın 2009 Mayıs’ında imzaladığı ancak üçüncü katılımcı Hindistan’ın kararsız kalması nedeniyle bir türlü başlatılamayan projede, geçmişte hattan geçecek doğalgaz taşıma ücretlerini pahalı bularak imza atmaya yanaşmayan Hindistan’a da bu olay vesilesiyle üstü kapalı cevap verilmiş oldu.

 

İran’ın başka ortaklar diyerek isim vermeden kastettiği aktör, dünya ekonomi devi&enerji yoksunu Çin’den başkası olamaz. Halen Pakistan’a bağlı Belucistan bölgesinin Gwadar Limanı’nda yatırımlarını sürdüren Çin, Gwadar’a bugüne kadar 13 milyar dolar değerinde yatırım yapmıştır. (Tıkla 2) Petrol arıtma rafinerilerinin, askeri gözlem üslerinin, çeşitli tesislerin ve limanın tümden tamamlanması halinde Gwadar’ı Güney Asya’nın Yeni Dubaisi olarak adlandırmak yanlış olmayacaktır. Pakistan ve civarında doğalgaz ve petrol arama izinleri elde etmeye çabalayan Çin için Ortadoğu, Afrika, Orta ve Güney Asya ile Kafkaslardan gelecek her metreküp enerjinin büyük önemi vardır. Dolayısıyla Çin, bölgedeki boru hattı projelerini yakından izleyerek doğan boşluklardan istifade etmeye, bunun yanında diğer ülkeler gibi “ortak mutabakatın” sağlanmasını beklemek yerine bizzat müteşebbislik yaparak ve ekonomik gücünün verdiği avantajı çok iyi değerlendirerek kendi ihtiyacını karşılamanın yollarını bulmaktadır. Çin’in başka çaresi de yoktur; 2004 yılında günlük ham petrol tüketimi 6, 75 milyon varilken, bu rakamın 2025 yılında yüzde 150 oranında artarak günlük 14,2 milyon varile yükselmesi beklenmektedir.(Tıkla 3)

İran’ı uluslararası platformlarla ilişkisini zayıflatarak yalnızlaştırmayı hedefleyen ABD, İran’la ekonomik ilişkilerini sürdüren ve yeni antlaşmalara imza atan Pakistan’ı uzun zamandır eleştirmektedir. Hindistan’ın da benzer nedenlerle IPI’ya karşı tutumunda kesin karar vermekten uzak durması mümkündür. Başkan G.W. Bush döneminde oldukça mesafeli durulan IPI projesi hakkında Obama yönetimi resmi görüşünü henüz açıklamamıştır. Başkan Bush, Hindistan ve Pakistan’a projeden geri adım atması için yoğun baskı yaparak Güney Asya devletlerinin enerji ihtiyacını karşılamada Orta Asya cumhuriyetlerini alternatif olarak göstermiştir. İran’a operasyon ihtimalinin hala var olduğu günümüzde, ABD’nin bu tecrit politikasına devam etmesini beklemek mümkündür. Enerji ihtiyaçlarını kendi öz kaynakları ile karşılayamayan Pakistan ve Hindistan için büyük fayda sağlayacak IPI’nin desteklenmesi; kuruluş tarihlerinden (1947) beri uyumsuzluk yaşayan bu iki devletin ilişkilerine ve bölgesel istikrarın güçlenmesine katkıda bulunacaktır. Bölgede IPI ile beraber alternatif enerji hatlarının hayata geçmesi hem kazan-kazan prensibine uygun olacak hem de küresel ve bölgesel işbirliğine olumlu etki yapacaktır.