Afganistan’da yeni kurulan hükümetin, yeni bakanlarını bu hafta içinde Parlamentoya tanıtması beklenmektedir. Asıl konu milletvekillerinin bir kısmı, atanacak bakanların çifte vatandaşlık mevzusuna olumlu yaklaşırken bir kısmının da reddetmesidir. Milletvekillerin çoğunluğu çifte vatandaşların bakanlığa atanmasına sert tepki gösterirken, bir kısmı da bakan atamasının “cumhurbaşkanlığının müdahalesine” bırakılması gerektiğini ve parlamentonun yetkisi dışında olduğunu savunmaktadır. Bakanların güvenoyu alması için yapılacak oylamanın şeklinde bir anlaşma sağlanamaması da bu gerginliğe eklenebilir.

Muhtemelen ret oyu kullanacak olan milletvekillerin gerekçeleri, bakanların vatana bağlılık duyup duymayacakları konusundadır. Yeminlerinin ve taahhütlerinin sadece kâğıt üstünde kalacağını savunan milletvekilleri, bu bakanların vatana bağlılığına kuşku ile bakmaktadır. Çifte vatandaş bakanların atanmasını Afganistan halkına bir ‘cefa’ olarak tanımlanırken çok sayıda milletvekili de bu tezin aksini savunmaktadır. Bunlara göre; kendi alanında uzman olan ancak çifte vatandaş statüsündeki bakanlar, kâğıt üzerindeki taahhütlerini gerçeğe dönüştürebilir ve Afganistan’ın yeniden yapılandırılmasına katkıda bulunabilir. (Tıkla-1)

Afganistan Anayasasının 72. maddesinde bu konuda açıklık getirilmiştir. Bu maddeye göre; Afganistan’da bakanlığa atanacak olan kişilerin çifte vatandaşlığının tespiti sonucu milletvekilleri, bu bakanları ret veya kabul etme konusunda yetkili kılınmıştır. Çifte vatandaşlığı bulunan kişilerin Parlamentoya tanıtılması sonucu bakan olması gerektiğine dair bir madde bulunmamaktadır. Parlamento bu bakanların atanmasında yetkili kılınmıştır. Ama bazı parlamento üyelerine göre; Cumhurbaşkanının kesinlikle bu kişileri parlamentoya tanıtmaması yönünde ısrarlıdır. Cumhurbaşkanının parlamentoya tanıtması durumunda bu kez diğer milletvekilleri oylamada ret oyu kullanacaklarını açıklamıştır. (Tıkla-2)

Son olarak Karzai’nin yabancı uyruklu kişileri bakanlığa tayin etmesinin, kamuoyunda Afganistan’ın meşruiyetini tartışılır hale getireceği söylenebilir. Yabancı uyruklu bakanlar ne kadar vatana bağlılığını ispatlayabilir? Günümüzdeki sorunların birçoğu yabancı askerlerin konuşlandırılmasından kaynaklanırken buna bir de bakanların çifte vatandaşlık sorunu eklenebilir. Karzai’ye göre eski bakanlardan bazıları görevine devam edecek bazı bakanlıklara da yeni atamalar gerçekleştirilecektir. Yeni bakanların ataması bu hafta içinde netlik kazanacaktır.

(Zahir Rauf Asya-Pasifik Masası Asistan)