Nijerya’da Petrol İsyancıları Silah Bırakıyor
Nijerya’da ayrılıkçı silahlı güçler bugün itibariyle silah bırakma kararı aldı. Zengin petrol yataklarına sahip olan Delta bölgesini bir süredir elinde bulunduran Nijer Deltası Kurtuluş Hareketi (MEND), Devlet Başkanı Yar’Adua’nın geçtiğimiz cumartesi günü ilan ettiği genel af kapsamında teslim olarak, bölgenin ve petrol kuyularının kontrolünü hükümet güçlerine devretti.
MEND ordusunun önde gelen iki lideri Ateke Tom ve Farah Dagogo’ya Hükümet silah bırakmaları karşılığında para ve eğitim desteği sağlanacağını vaat etmiş ve isyancı liderler bu teklifi kabul etmişlerdir. Söz konusu hareket 2006 yılında, ülkenin petrol gelirlerinden Delta bölgesindeki yerel halkın da istifade etmesi gerektiğini söyleyerek hükümete karşı mücadeleye başlamıştır. Ayrılıkçı hareket üç yıl boyunca devlete ait olan pek çok petrol işletmesine zarar verirken, iş adamlarının ve resmi yetkililerin kaçırılması olaylarına da karışmıştır. (Tıkla-1)
Dünyadaki önemli petrol üreticisi ülkelerin arasında yer alan Nijerya, MEND hareketinin bölgeyi ele geçirmesinden bu yana petrol gelirinin yaklaşık 2/3’ünden mahrum kalmaktaydı. Bu gelir yılda milyarlarca dolarlık kayba yol açmaktadır. Bu yüzden, Nijerya’dan dünya pazarlarına aktarılan petrol arzının miktarında önemli oranda azalma görülmüştür.. Hükümetin bir takım yardımlar karşılığında ayrılıkçı güçlerin eylemlerine son vermesini sağlaması, hem bölgenin güvenliğinin tesis edilmesi hem de petrol endüstrisinin tekrar devlet kontrolüne geçmesi bakımından önem arz etmektedir. Diğer yandan, bölgede petrol çıkarma faaliyetlerini sürdüren Shell, Chevron ve Agip gibi uluslararası şirketler de güvenli ortamda işlerine devam edebileceklerdir. Özellikle Shell yetkililerinin, eylemlerin durması için MEND örgütüne 15 milyon dolarlık bir ödeme yaptığı haberleri bir süredir gündemi işgal etmektedir. Zira bu şirketlerin, adı geçen örgüt yüzünden, Nijerya petrolü gelirlerinde ciddi bir düşüş yaşanmaktaydı. Serbest kalan petrol kuyularının ise kısa zaman içinde küresel çapta işletme talepleriyle karşılaşacağı beklenmektedir. (Tıkla-2)
Delta bölgesini ele geçiren silahlı eylemcilerin gerçekte bir etnik ya da dini taleple ilgisinin olmadığı bilinmektedir. Sadece yurt dışına çıkarılan petrolün, kendilerine de kazanç sağlaması amacıyla bu eylem gerçekleştirilmiştir. Şimdi akıllara gelen ilk soru, hükümetin vaat ettiği yardımları örgütün silahlı yapısını çözecek biçimde yapıp yapamayacağı ile ilgilidir. Örgüte bağlı militanların ve lider kadrosunun hiçbir soruşturmaya maruz kalmaksızın serbest kalmalarının ardından tekrar bir silahlı çatışmaya girişip girişmeyecekleri bilinmemektedir. Bu noktada Devlet Başkanı Yar’Adua’nın güvenlik ve istikrarı sağlamada göstereceği başarı, Nijerya’nın geleceğinde belirleyici olacaktır.
(Ahmet Said Altın, Ortadoğu-Afrika Masası, Asistan, 5 Ekim 2009)