Sudan’da, ülke genelinde yapılacak seçimler için hazırlıkların devam ettiği şu günlerde, Ulusal Seçim Komisyonu’nun erteleme kararı, tartışmaları da beraberinde getirmiştir. 5 Nisan’da yapılması beklenen seçimlerin ertelenmesine sebep olarak, seçmen kayıt takviminde yapılan değişiklik gösteriliyor. Seçim Komisyonu tarafından yapılan açıklamaya göre, bazı bölgelerde yaşanan sorunlar, kayıt işlemlerinde son tarihin 7 Aralık’tan 30 Aralık’a uzatılmasını gerekli kılmış, bu da seçim tarihinde 7 günlük bir gecikmeye sebep olmuştur. (Tıkla-1)
Seçim sürecinin iyi yönetilmediği eleştirilerine karşı komisyon, bu uygulama ile daha fazla vatandaşın oy vermesinin mümkün kılınabileceğini ifade etmiştir. Eylül 1983’te İslam hukukunun ülke genelinde uygulanmaya konmasının ardından başlayan iç savaş, Sudan’ın siyasi hayatına ciddi bir darbe vurmuş ve seçimlere uzun süreli ara verilmesine sebep olmuştur. Uluslararası toplumdan gelen baskılar üzerine Sudan hükümeti, ayrılıkçı gruplar ile müzakerelere başlamış ve taraflar arasında 2005 yılında, Etiyopya’nın Nairobi kentinde Kapsamlı Barış Anlaşması imzalanmıştır.
Kuzey-güney arasındaki iç savaşa son veren Kapsamlı Barış Anlaşması’na göre, Temmuz 2009’da yapılması öngörülen seçimler, Ulusal Seçim Komisyonu’nun aldığı son karar ile beraber, 3. kez ertelenmiştir. Seçim takviminde yaşanan aksaklıklar, 24 yıl sonra ilk defa çok partili seçimler ile tanışacak olan Sudan halkının, sürece güven duymalarının önünde büyük bir engel teşkil etmektedir. Afrika seçimleri konusunda uzman Justin Willis, Sudan’da seçim sürecinin iyi yönetilemediğinin altını çizmiş ve ilk kez oy kullanacak seçmenlerin eğitilmesi konusunda, seçime aylar kala, halen ciddi bir adım atılmadığını değerlendirmiştir. (Tıkla-2)
Kapsamlı Barış Anlaşması’nın genel seçimler dışında bir diğer önemli gündem maddesini ise 2011’de yapılması planlanan, güneydeki halkın kaderinin tayin edileceği referandum oluşturmaktadır. Genel seçimlerde söz konusu erteleme kararının, referandum takviminde de ertelemeye yol açabileceğinden endişe eden güney Sudanlı halk ve muhalifler seçim sürecinin iyi yönetilmediğini savunarak, Seçim Konseyi’nin kararına tepki göstermektedir.
Çoğunluğun katılımının hedeflendiği Sudan seçimlerinde, zamanlama oldukça hassas bir konu olarak değerlendirilmektedir. Mayıs ayında görülen şiddetli yağmurların, özellikle güney bölgelerde olmak üzere yurdun birçok yerinde ulaşımı kısıtladığı göz önüne alındığında, seçim takvimindeki ufak bir gecikmenin bile, oy verme sürecini ciddi şekilde sekteye uğratabileceği bilinmektedir. Bu çerçevede, seçimlerin Mayıs’a sarkmasından duyulan endişeler sebebiyle, merkezi hükümete eleştiriler artmaktadır. Diğer taraftan, Ulusal Kongre Partisi, daha fazla seçmenin kayıt altına alınabilmesini öngören Ulusal Seçim Konseyi’nin kararını desteklediğini belirtmiş ve sözkonusu endişelerin yersiz olduğunu, seçimlerin yağmur sezonundan önce yapılacağının beklendiğini ifade etmiştir. (Tıkla-3)
Sudan’da parlamento ve başkanlık seçimleri yaklaşırken, ülke genelinde tansiyonun gergin olduğu görülmektedir. 2005’de imzalanan barış anlaşmasına rağmen halen, özellikle güç paylaşımı gibi bir takım konularda sorunlar devam etmekte, bu da Sudan sınırları dahilinde barış ve istikrarın tesis edilmesini engellemektedir. Sudan siyasi hayatında değişim ancak adil bir ortamda yapılacak seçimlerin ardından yönetime gelen meşru bir yapı ile mümkün olabilir. Beşir hükümetinin, 2011 referandumunu da etkileyecek genel seçimlerin aleyhine sonuçlanabileceğinden kaygı duyması muhtemeldir, ancak seçim sürecinde yaşanan aksaklıkların, hükümete karşı, sürecin iyi yönetilmediği şeklindeki eleştirileri artıracağı değerlendirilebilir.
(Özgün Arslan, Ortadoğu-Afrika Masası, Asistan, 3 Aralık 2009)