Avrupa Birliği; Avrupa Birliği’ne henüz üye olmayan ülkelere vize kolaylığı getirmektedir. Bu aslında güzel bir haber gibi görünmektedir zira Avrupa Birliği Adalet ve İçişleri Konseyi 30 Kasım 2009 tarihinde aldığı karar sonucunda, 19 Aralık 2009 tarihinden itibaren Sırbistan, Makedonya ve Karadağ ülkelerine yönelik vize uygulamasının kalktığını açıkladı. (Tıkla – 1)

Adı geçen bu üç Balkan ülkesinin Avrupa Birliği süreci incelendiğinde, Avrupa Birliği’nin Makedonya’ya yönelik henüz müzakere sürecine geçmediğini görmekteyiz. Fakat yine Avrupa Birliği üyeliğine en yakın ülke Makedonya. Zira Makedonya resmen Avrupa Birliği’nin aday ülkesi. Sırbistan ve Karadağ ise Avrupa Birliği’ne potansiyel aday yani henüz bir adaylık statüsü bile mevcut değil. (Tıkla – 2)

Tabii insanın aklına şu soru gelmiyor değil: Avrupa Birliği Batı Balkan ülkelerine vize sorununu çözme kararı aldıysa neden bu kararı Sırbistan, Makedonya ve Karadağ’a yönelik uyguluyor da Bosna Hersek, Arnavutluk ve Kosova’yı bu uygulamanın dışında bırakıyor? Çünkü bu üç Balkan ülkesi de Sırbistan ve Karadağ gibi Avrupa Birliği’ne potansiyel aday. Avrupa Birliği bu vize konusunda acaba bir çifte standart mı uygulamaktadır?  Bu konuya Avrupa Birliği’nin genişlemeden sorumlu üyesi Olli Rehn açıklık getirmiştir. Rehn’in açıklamasına göre, Avrupa Birliği asla bir çifte standart uygulamamaktadır, tek sorun  Bosna Hersek, Arnavutluk ve Kosova’nın Avrupa Birliği’nin istediği kriterleri yerine getirmemiş olmasıdır.

Avrupa Birliği özellikle Bosna Hersek’in gerekli reformları yerine getiremediğini ve bunun yerine milliyetçi söylemlerle zaman kaybettiğini vurgulamaktadır. Hiç şüphesiz Bosna Hersek, Arnavutluk ve Kosova’nın Avrupa Birliği sürecinde daha yapmaları gereken çok reformlar vardır ama Sırbistan, Makedonya ve Karadağ’ın da reform süreçlerinin çok iyi gitmediği Avrupa Birliği’nin Ekim 2009’da yayınladığı Genişleme Stratejisi’nde ifade edilmiştir.

Tabi ki insanın aklına Hristiyan - Müslüman ayrımı gelmiyor değil çünkü vizesiz Avrupa Birliği ülkelerine seyahat edebilecek üç Batı Balkan ülkesi vatandaşların büyük bir kısmı Hrıstiyanken Bosna Hersek, Arnavutluk ve Kosova’nın nüfusunun büyük bir kısmı Müslüman’dır. Büyük bir ihtimalle Avrupa Birliği bu “küçük” ayrıntıyı hiç fark etmemiştir bile ve “tesadüfen” Balkan’daki Hristiyanlar vizesiz Avrupa Birliği’ne seyahat edebilirken Balkan’daki Müslümanlara bu hak tanınmamıştır.

(Yrd. Doç. Dr. M. Nail ALKAN, AB-Balkanlar-Ege-Kıbrıs Masası, Kıdemli Araştırmacı)