ABD-Afganistan: Obama’nın Sabırsızlıkla Beklenen Kararı Çok Yakın
Afganistan’daki Amerikan ve NATO Silahlı Güçlerinin Komutanı General Stanley McChrsytal’ın, bundan yaklaşık üç ay önce, hazırlayarak Başkan Obama’ya sunduğu “durum değerlendirmesi raporunda” sözünü ettiği 40 bin’e yakın ilave Amerikan askeri gönderilmesi konusunda, Başkan Obama, aralarında Savunma Bakanı Robert Gates, Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Genel Kurmay Başkanı Amiral Mike Mullen, General Stanley McChrsytal ve ABD’nin Kabil Büyükelçisi Karl Eikenberry’in de bulunduğu, bir tür “savaş konseyini” dün (23 Kasım), muhtemelen son kez, Beyaz Saray’da “Durum Değerlendirme Merkezinde” büyük bir gizlilik havasında topladı. Nihai kararın önümüzdeki günlerde, en geç gelecek, hafta içinde açıklanması beklenmektedi.
Bu beklenti, başta Amerikan medyası olmak üzere, tüm Dünya medya ve siyasi çevrelerinde spekülasyon konusu olmuş görünmektedir.
General McChrsytal, hazırladığı raporda, Başkan Obama’ya üç ayrı seçenek sunmuştur. Bu şeçeneklerden ilki 80 bin kişilik bir kuvvetin gönderilmesini içermektedir ki, bu seçeneğin, daha başından itibaren, kabul görmediği anlaşılmaktadır. İkinci seçenek 40 bin askeri, üçüncüsü ise 10 ila 15 bin askeri kapsamaktadır.
Her geçen gün güç kazandığı açıkça görülen Taliban ve El-Kaidenin bu yükselişine son verebilmek ve Afganistan genelindeki güvenliği makul ölçülerde karşılayabilmek; bu arada da, Afgan silahlı kuvvetlerinin eğitimine ağırlık vermek için, ilave bir gücün gönderilmesi gereği üzerinde mutabakat mevcuttur. Ancak gönderilecek asker sayısı ve bu sayıya dost ve müttefik ülkelerden sağlanacak katkılar konularında belirsizlik günümüze değin süregitmiştir. Gerçekten, Afganistan’ın Güney Bölgelerindeki eyaletler ve özellikle Taliban’ın manevi merkezi konumundaki Kandahar eyaletine acilen takviye birlik gönderilmesi gereği açıkça ortada durmaktadır. Bunun yanında kaçak uyuşturucu üretiminde Dünyada başı çeken bir bölge halindeki, komşu Helmand eyaletine de takviye güç konuşlandırılması hem Afganistan hem de Dünyadaki uyuşturucu kaçakçılığı ile mücadele gayretleri açısından önemli ve kaçınılmaz olarak görülmektedir.
Amerikan askeri çevreleri, gönderilmesi beklenen ilave güce mensup 15 bin askerin Taliban’ın eylem merkezi olan Güney Bölgesinde; 5 bin askerin Pakistan’la aynı hudutları paylaşan Doğu Bölgesinde konuşlandırılabileceğinden bahsederken; Afgan güvenlik güçlerinin eğitimi bağlamında da 10 bin kişilik bir eğitim gurubuna gereksinim olduğunu ileri sürmektedir.
Yapılan hesaplara göre, 30 bin ilave güç gönderildiği takdirde, bunun ABD’ye yıllık maliyeti 25-30 milyar dolara; 20 bin askerin maliyeti 21 milyar dolara erişecektir. Bu hesabı dikkate alan Başkan Yardımcısı Joe Biden, sadece 10 - 15 bin kişilik bir gücün gönderilmesini ve Afgan güvenlik kuvvetlerinin eğitimine germi verilmesini önermektedir. Kuvvetli bir kanaate göre ise Gates, Clinton ve Mullen 30 bin ilave askerin gönderilmesi hususunda, uygulamaya yönelik bazı görüş farklılıklarına rağmen, mutabık kalmış bulunmaktadırlar.
Paktia ve Khost gibi doğu eyaletleri ile aşiretlerin yoğun olarak yaşadıkları dağlık Bölgeler ile, bu arada, El-Kaide liderlerinin barındıkları bilinen Kuzey ve Güney Veziristan’a da 5 bin dolayında ilave askere gereksinim bulunduğu üzerinde askeri ve sivil çevrelerde fikir birliğinin mevcut olduğu görülmektedir.
Başkan Obama’nın, uzun bir düşünce ve hazırlık sürecinin ardından, önümüzdeki günlerde açıklaması beklenen, Ülkesinin yeni Afgan stratejisine ilişkin kararının, mevcut şartlarda en doğru karar olması halinde bile, Obama muhalifleri ve Amerikan kamuoyunda daha uzun bir süre tartışılması kaçınılmaz gibidir. Bu tartışmaların, Obama lehine sonuçlanabilmesi ise önümüzdeki devre içinde Amerikan ve NATO güçlerinin, yeni Karzai yönetimi ile birlikte, sağlamaları gerekecek başarılı sonuçlarla yakından ilgili olacaktır.
(Büyükelçi (E) Nüzhet Kandemir, ABD Masası)