Afrika Birliği’nin özel oturumda Uganda’nın başkenti Kampala’da buluşan Afrika ülkeleri devlet başkanları, yeni bir Sözleşmeye evet demişlerdir. “Afrika’da Ülkesinde Yerinden Edilmiş Kişilere Korunma ve Yardım Sağlanmasına İlişkin Sözleşme”, başka bir ülke sınırlarına geçmeyen ancak kendi ülkesi içinde evlerini ve şehirlerini terk etmek zorunda kalan insanların korunmasını hedeflemektedir. Toplam 15 ülkenin onaylamasının ardından yürürlüğe girecek olan Sözleşme, bu alanda ilk uluslararası belge olma özelliğini taşımaktadır. (Tıkla-1)

Dünyada bu şekilde kendi ülkesinde göçmen durumuna düşen toplam 26 milyon kişinin nerdeyse yarısı Afrika’da zor şartlar altında hayata tutunmaya çalışmaktadır. Şu anda Çad, Kongo, Kenya, Somali ve Sudan’da milyonlarca Afrikalı bu durumda yaşamaktadır. Kendi ülkesinde yaşanan iç çatışmalardan ya da göreceği kötü muameleden kaçıp başka bir ülkenin topraklarına giriş yapanlar uluslararası hukuka göre ‘göçmen’ olarak tanımlanmakta ve uluslararası sistemin koruması altında sağlanan uzun süreli faydalardan istifade etmektedir. Ancak aynı ya da benzer sebeplerle kendi ülkesi sınırlarında yerinden edilen kişiler, bu uluslararası koruma sisteminden yararlanma şansı bulamamışlardır. (Tıkla-2)  

İç çatışmalar ve doğal afetler yüzünden yerinden edilen insanların, anti demokratik yönetimlerin, darbelerin, çatışan kabilelerin ve ölçüsüz şiddetin damgasını vurduğu Afrika, diğer taraftan petrol, elmas, altın, platinyum, kereste gibi doğal zenginliklerin de kaynağıdır. Diğer kıtalara göre, özellikle soğuk savaşın ardından en çok silahlı çatışmaların ve savaşların görüldüğü yer olan Afrika’da; AK-47’ler, roket atarlar, havan topları ve kara mayınları, ekmekten çok bulunmaktadır. Silah tacirlerinin büyük paralar kazındığı Afrika toprakları bu silahlar yüzünden birçok Afrikalı için yaşanmaz hale gelmektedir. Afrika Birliği’nin bu girişimi elbette bu kanayan yaraya merhem olma niyetini taşımaktadır. Ancak sorunun uluslararası boyutunu göz önüne aldığımızda, çatışmaların ölümcül gücünü temsil eden silahların Afrika’ya satılmasının da önüne geçilmesine yönelik somut tedbirler alınmasının acilen gerektiği açıktır. 

(Ömer Ersoy, Araştırmacı)