Avrupa Parlamentosu (AP) 25 Kasım’da Avrupa Birliği’nin genişleme süreci üzerine Strasbourg’da AP Genel Kurulu’nda bir oturum düzenledi. Avrupa Parlamentosu, Avrupa Komisyonu’nun Batı Balkanlar, İzlanda ve Türkiye’yi kapsayan genişleme strateji belgesine yanıt olarak hazırlanan karar taslağında yine Türkiye’ye dış politikasını AB ile uyumlu yürütmesi çağrısında bulundu. 

AP Dışilişkiler Komisyonu Başkanı İtalyan Parlamenter Gabriele Albertini tarafından hazırlanan ve Genel Kurul’daki oylaması 26 Kasım’da yapılacak olan taslak karar AP Dışişleri Komisyonu’nda oy çoğunluğuyla kabul edildi. Karar taslağının Türkiye ile ilgili kısmında İran’la ilişkiler başta olmak üzere “Ankara’nın dış politikasını AB ile koordinasyonlu yürütmesi gerektiği” belirtiliyor. Tasarıda ayrıca Türk Hükümetinin Ermenistan ve Kürt açılımı politikaları olumlu karşılanıyor ancak Kürt açılımı konusunda Türk Hükümeti somut adımlar atmaya davet ediliyor ve Ermenistan’la imzalanan Protokollerin her iki ülke meclisleri tarafından bir an önce onaylanması hususunda çağrı yapılıyor. Kıbrıs konusu ve NATO-AB işbirliği konularında da Türkiye’nin bazı adımlar atması gerektiği belirtiliyor. (Tıkla - 1)

Karar taslağında ayrıca reformlar konusunda Türk Hükümeti ile siyasal partilerin uzlaşıya varması talep ediliyor. Ayrıca kararda, ifade özgürlüğü (Doğan Yayın Holding’e kesilen vergi cezası taslakta yerini alıyor) ve din özgürlüğü (Gayr-ı Müslimler ve Alevi topluluklar açısından) hususundaki kısıtlamaların kaldırılması konusunda Türkiye’nin ek adımlar atması gerektiği ifade ediliyor. Türkiye Ek Protokol’den kaynaklanan taahhütlerini yerine getirme konusunda da eleştiriliyor ve Türkiye’nin uygulamaları tam ve istisnasız olarak yerine getirmesi gerektiği ifade ediliyor. Bunlara ek olarak taslakta enerji başlığının açılması çağrısı da yer alıyor. (Tıkla - 2)

Avrupa Parlamentosu Dışilişkiler Komisyonu’nun 4 Kasım’da gerçekleştirdiği oturumunda da Türkiye’nin yakın çevresi özellikle İran konusunda son dönemde geliştirilen yakın ilişkilere yönelik eleştiriler yer almıştı. Oturumda Başbakan Erdoğan’ın 26-27 Ekim tarihlerinde yaptığı İran ziyareti ve ziyaret esnasında yapılan karşılıklı dostluk açıklamaları üzerine AP rahatsızlığını şu şekilde ifade etmişti: “Türkiye, özellikle İran konusunda Avrupa Birliği ile dış politikasını koordineli hale getirmelidir.” Ayrıca bu oturumda Erdoğan’ın İran ziyaretinden duyulan rahatsızlığın genişleme sürecine ilişkin rapora da yansıtılacağı söylenmişti. (Tıkla - 3) Nitekim 24 Kasım’da oy çoğunluğuyla kabul edilen tasarıda da bu yerini bulmuş, İran ile mevcut yakın ilişkiler eleştirilmiştir.

Avrupa Parlamentosu’nun gerek 4 Kasım’daki gerekse de 25 Kasım’daki oturumunda vurguladığı üzere Türkiye’nin Orta Doğu bağlamında yürüttüğü barışçıl ilişkiler özellikle de İran nezdinde özellikle ekonomi, enerji ve güvenlik politikaları çerçevesinde atılan adımlar AB tarafında rahatsızlık yaratmaktadır. Bilhassa nükleer enerji meselesi nedeniyle İran’ın Batı nezdinde itibar görmeyen tavırları nedeniyle Türkiye-İran arasında sürdürülmekte olan ilişkiler doğal olarak Batı’nın dikkatlerini de Türkiye üzerine çekmektedir. Bu bağlamda AB’nin tavrı şaşırtıcı olmamış, Türkiye’nin İran’la ilişkileri konusundaki rahatsızlık hem 4 Kasım’daki karar tasarısında hem de ilk oylaması yapılan genişleme raporunda yerini almıştır. Netice itibariyle bu durum AB’nin İran üzerinden Türkiye’ye yönelik bir manevrası olarak kabul edilebilir. Ancak AB’nin enerji bağlamında İran’ı Rusya’ya bir alternatif olarak değerlendirmesi AB’nin hem Türkiye hem de İran konusunda radikal adımlar atmasını engellemektedir.

(Fahriye KESKİN, Asistan)