Zimbabve Maden Bakanlığı 19 Kasım’da yayınladığı bir raporda, ülkenin zengin elmas rezervlerini barındıran Marange bölgesinden askerlerini çekeceğini açıkladı. Madenlerde çalışan çok sayıda işçinin maruz kaldığı kötü muamelelerin insan hakları kuruluşlarından tepki çekmesi, ülke yönetiminin bölgede ıslah projelerini hayata geçirmesine ve bölgenin askersizleştirilmesine aracı olacağı anlaşılmaktadır. (Tıkla-1)

Zimbabve, Afrika’nın zengin elmas rezervlerinden bir bölümüne sahip bulunmaktadır. Marange bölgesindeki madenleri 2006 yılına kadar işleten ACR adlı İngiliz şirketi, bu yıldan itibaren lisansını hükümete devretmiştir. (Tıkla-2) Kimi insan hakları örgütlerinin iddialarına göre devlet işletmesi haline gelen madenlerde çalışan işçilere karşı gayri insani uygulamalara sıklıkla rastlanmaya başlamıştır. Aynı şekilde Zimbabve ordusunun yasal olmayan yollarla elmasların çıkarılıp yurt dışına satılmasında rol oynaması, güçlü bir ihtimal olarak göze çarpmaktadır. (Tıkla-3) Mevcut Başkan Robert Mugabe’nin partisi Zanu-PF yöneticilerinin de ordu gücünü kullanarak bu yolsuzluğa karıştığı belirtilmektedir. Zimbabve yönetimine ve ordusuna yönelen ithamlar sadece insan hakları savunucularından değil, uluslararası elmas üretimi standartlarını denetleyen Kimberley Process kurumundan da gelmektedir. Özellikle Afrika ülkelerinde çıkarılan elmasların kaçak yollarla dünya pazarlarına sürülmesi ve gelirlerinin yasa dışı yollarla çeşitli kişi ve örgütlere aktarılmasına yönelik tedbir olarak tesis edilen bu kuruluş, Kasım ayının başlarında Zimbabve yönetimi ile Namibya’da insan haklarının gözetilmesine dair bir anlaşma imzalamıştır. Buna göre 2010 Haziran’ına kadar hükümetin bölgede gerekli iyileştirmeleri yapması kararlaştırılmıştır. Bunun yanında ülkede bir süredir yaşanmakta olan hükümet krizi dolayısıyla ordunun bölgeden çekilmesi ve öne sürülen şartları kabul etmesi, uluslararası baskılar dolayısıyla mecburi bir karar olarak değerlendirilmektedir. (Tıkla-4) Zira legal yollarla ülke dışına çıkarılan elmas cevherinin dahi uluslararası pazarlara girişinin engellenmesi gündemdedir. 

Zimbabve hükümeti aldığı bu kararla birlikte Marange bölgesindeki askerlerini çekerek özel güvenlik şirketlerinin görev almasına rıza göstermiştir. Bunun üzerine Güney Afrikalı iki adet güvenlik şirketi, hükümetten lisans almıştır. (Tıkla-5) Böylece uluslararası taleplerin ve baskı gruplarının antidemokratik yönetimler üzerinde olumlu etkilerinin olabileceği anlaşılmıştır. Ayrıca Güney Afrika Kalkınma Topluluğu’nun da sürece dahil olmasının gelecekteki benzer teşebbüslere örnek teşkil edebileceği değerlendirilmektedir.   

         

(Ahmet Said Altın, Ortadoğu-Afrika Masası, Asistan)