Demokratik Kongo Cumhuriyeti topraklarında bulunan zengin altın rezervleri, Orta Afrika’nın istikrarsızlaştırılmasında başlıca faktörü teşkil etmektedir. Çıkarılan altın cevherinin, ülkede faaliyet gösteren başta FDRL (Ruanda Özgürlük Ordusu) olmak üzere çeşitli yasa dışı örgütlerin kontrolünde yurt dışına kaçırılmasıyla önemli miktarda paranın bu terör örgütlerine kaldığı belirtilmektedir. (Tıkla-1)

Geçtiğimiz hafta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi görüşmeleri sırasında sunulan bir rapora göre yıllık ortalama 1.24 milyar Dolar tutarındaki 40 tonluk altın cevheri, devletin gümrük kayıtlarına girmeden satılmaktadır. Kaçak olarak çıkarılan madenlerin ticaretinin devlet kontrolünün dışında yapılması, D. Kongo’nun önemli bir ihraç gelirinden mahrum kalması anlamına gelmektedir.   Uganda’da bulunan iki şirket altınların yurt dışına satılmasına aracılık etmekte ve Birleşmiş Milletlerin altı yıldır D. Kongo’ya uyguladığı ambargoyu delmekte zorlanmamaktadır. BM’nin bazı şirketlere uyguladığı doğal kaynak ticareti yasağı bireyler için geçerli olmadığından, sıklıkla yeni şirketler kurularak bunlar üzerinden faaliyetler yürütülmektedir. (Tıkla-2) D. Kongo’dan kaçırılan altın cevherinin kıta dışına çıkarılmasının en kolay yolu önce Uganda’ya, oradan da Birleşik Arap Emirlikleri’ne naklederek dünya pazarına ulaştırmak olduğu belirtilmektedir. (Tıkla-3)

D. Kongo’da yaşanan buna benzer yasadışı faaliyetlerin benzerleri, 2005-2006 yıllarında ülkede görev yapan Pakistanlı Barış Gücü askerleri aracılığıyla yaşanmıştır. Görev yaptıkları bölgede çıkarılan altın madenini ellerindeki silahları vererek elde eden askerler, miktarda ham altını yurt dışına satmakla suçlanmıştır. Pakistan ordusundan sözkonusu haberlere yönelik gelen yalanlamaya rağmen Birleşmiş Milletler, isim vermeden bu tür eylemleri gerçekleştiren Barış Gücü askerlerini ikaz etmiştir. (Tıkla-4)

Bahsedilen altın ticaretinin en önemli yanı, gelirlerinin FDLR gibi çeşitli terör örgütlerine gitmesidir. Silah ihtiyacının önemli bir kısmını ülkenin yer altı kaynakları üzerinden karşılayan örgütler bir yanda ülke içi şiddetin ve bölünmüşlüğün müsebbibi olurken diğer yanda D. Kongo halkının iş gücünü kullanarak insanları ekonomik yönden sömürmektedir. Devlete ödenmeyen vergi ve gümrük bedelleri dolayısıyla da ayrı bir ekonomik zarar sözkonusu olmaktadır. D. Kongo Cumhuriyeti hükümetinin, yasa dışı ticareti yürüten şahıslara yönelik yasal takipte bulunmadığı ve yönetim kademelerinde yer alan kişilerin işbirliğini önleyemediği müddetçe bu türden eylemlerin önünü alması zor görünmektedir. Hem ülkesel hem de bölgesel sonuçları itibariyle ağır bedellerin bir daha ödenmemesi için sözkonusu tedbirlerin acilen alınması gerekmektedir.

(Ahmet S. Altın, Ortadoğu-Afrika Masası, Asistan,19 Kasım 2009)