Kenya’daki Krize Soruşturma Talebi
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) başsavcısı Luis Moreno Ocampo, Kenya’da süregiden hükümet krizi ve yaşanan şiddet olayları için, UCM’den soruşturma izni talep etti. Savcı Ocampo geçtiğimiz hafta içinde Kenya Devlet Başkanı Mwai Kibaki ve Başbakan Raila Odinga ile gerçekleştirdiği toplantı sonrasında, ülkede yaşanan derin kriz durumuna son vermek, insanlık suçlarının faillerini ortaya çıkarmak ve ülkede buna benzer hadiselerin yeniden yaşanmasını önlemek için uzun soluklu bir soruşturmanın kaçınılmaz olduğunu ifade etti. (Tıkla-1)
Kenya’da yaklaşık iki yıldır devam eden siyasi belirsizlik ve bunun sonucu olarak yaşanan şiddet olayları esasen 2007 Aralık ayında yapılan başkanlık ve parlamento seçimlerinin sonuçlarıyla ilgilidir. Seçimlerde şimdiki Başbakan Odinga’nın partisi Turuncu Demokrasi Hareketi, Kibaki’nin partisinin iki katı kadar oy almasına rağmen, başkanlık seçiminde Kibaki rakibini az bir farkla geçerek başkanlığa uzanmıştır. (Tıkla-2) Bu ise muhalefette bulunan Odinga ve taraftarlarının seçimlere hile karıştırıldığı iddiasına yol açmıştır. Her ne kadar Şubat 2008’de hükümet kurulup yetki paylaşımı üzerinde anlaşma sağlansa da, Kibaki ve Odinga taraftarlarının birbirleriyle silahlı mücadeleleri bugüne kadar sürmüştür. Sözkonusu çatışmalarda bin 300 kişi ölürken 300 bin kişi evini terk etmek zorunda kalmıştır. Bir turizm ülkesi olan ve ekonomisi son yıllarda büyük gelişme kaydeden Kenya, bu süreçte gelirlerinin önemli bir kısmından mahrum kalmış ve ciddi ekonomik sıkıntılar yaşamıştır.
Başsavcı Ocampo, krizin ilk günlerinde Birleşmiş Milletler eski Genel Sekreteri Kofi Annan’ın desteğiyle taraflar arasında arabuluculuk teşebbüsünde bulunmuş olsa da o günden bugüne çözüm noktasında önemli bir ilerleme sağlanamamıştır. Çeşitli görüşmelerde bir araya gelen taraflar, bağımsız soruşturma komisyonlarının da sürece katılımıyla yetki paylaşımı konusunda uzlaşma sağlamıştır. (Tıkla-3) Fakat bu hafta itibariyle siyasi krizin düğümlenerek UCM zeminine taşınmasıyla sorun, uluslararası hukuk mercilerinin bir meselesi olmuştur. Kibaki ve Odinga’nın Başsavcıya destek sözü vermesinin ise çözüme ne kadar katkı yapacağı bilinmemektedir. Ancak en azından şiddetin durması ve kısa süreli de olsa hükümet mekanizmasının işlemeye devam etmesi, olumlu karşılanabilir. UCM’nin soruşturma talebinin kabul edilmesi halinde tarafların istikrar için atacakları adımların önceden kestirilememesi yanında, kriz ve şiddet ortamının uluslararası baskı yoluyla iyileşme göstermesi gelecek adına bir umut faktörü sayılabilir.
(Ahmet Said Altın, Ortadoğu-Afrika Masası, Asistan, 7 Kasım 2009)